Νίκος Λιακόπουλος: Ο δεύτερος «θεσμός» της Επιδαύρου

Το ρεπερτόριο του Λεωνίδα στο Λυγουριό είναι κλασικό. Περιλαμβάνει λαδερά, φασολάκια, μελιτζάνες μπριάμ και γεμιστά, σαλάτες, κεφτεδάκια, τηγανητές πατάτες, μοσχάρι ψητό της κατσαρόλας, παστίτσιο. Ολα με γεύση εξαιρετική και απαράλλαχτη εδώ και σχεδόν πενήντα χρόνια που τα μαγειρεύει η κυρία Κάκια Λιακοπούλου. Το λάδι είναι δικό τους, το ψωμί από ξυλόφουρνο, η φέτα από την Τραχιά, οι ντομάτες από το μποστάνι ενός φίλου. Οσο για τις συνταγές, είναι της μεγάλης Κατίνας Παξινού που έμαθε τη νεαρή Κάκια να μαγειρεύει. Ο Λεωνίδας, λοιπόν, που φέρει το όνομα του συζύγου της, δεν είναι ένα τυχαίο μαγέρικο. Είναι ένας θεσμός που «γεννήθηκε» μαζί με τα Επιδαύρια, αφού εκεί τρώνε κάθε καλοκαίρι όλοι οι συντελεστές του θεάτρου αλλά και οι θεατές, επώνυμοι και ανώνυμοι, εκεί ακούγονται τα πρώτα σχόλια και οι κριτικές για την επιτυχία ή την αποτυχία μιας παράστασης.

ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟ 1954. Στο ωραιότερο θέατρο του κόσμου, η πρώτη παράσταση που δόθηκε μετά την αρχαιότητα ήταν με την «Ηλέκτρα» του Εθνικού Θεάτρου, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Ροντήρη. Ηταν ημέρα Κυριακή, 11 Σεπτεμβρίου του 1938, και τη διοργάνωση είχε αναλάβει η Περιηγητική Λέσχη που σκόπευε να καθιερώσει «σεζόν Επιδαύρου». Ο πόλεμος και ο Εμφύλιος που ακολούθησαν ανέστειλαν τα σχέδια, όμως το καλοκαίρι του 1954 η περίφημη «Μαρμάρω», το μικρό λεωφορείο της Περιηγητικής, έφερε και πάλι στην Επίδαυρο τους ηθοποιούς του Εθνικού Θεάτρου. Τότε έγινε η γενική δοκιμή του Φεστιβάλ Επιδαύρου με τον «Ιππόλυτο» του Ευριπίδη, ενώ η επίσημη έναρξη πραγματοποιήθηκε έναν χρόνο αργότερα με την «Εκάβη» σε σκηνοθεσία Αλέξη Μινωτή.
Η «Μαρμάρω» έχει εντυπωθεί στη μνήμη του Νίκου Λιακόπουλου: «Ο μόνος που είχε αυτοκίνητο εκείνη την εποχή ήταν ο Μινωτής. Ολοι οι άλλοι κατέβαιναν με το λεωφορειάκι που χώραγε το πολύ είκοσι άτομα, κουβάλαγε όμως περισσότερους από τριάντα κάθε φορά. Και ερχόταν κάθε χρόνο κανονικά, ακόμη και μετά το ’75, που εμφανίστηκαν τα μεγάλα λεωφορεία. Η “Μαρμάρω” ήταν μέρος του θεσμού, όπως και η κυρία Ρένα, η νοσοκόμα του Εθνικού», λέει νοσταλγικά ο σαρανταεννιάχρονος γιος του ιδιοκτήτη, που έχει περάσει όλα τα καλοκαίρια της ζωής του δουλεύοντας στην οικογενειακή ταβέρνα μαζί με τους γονείς, τον αδελφό του, τις γυναίκες τους και τα παιδιά τους.

Καθηγητής γυμναστικής σε γυμνάσιο της περιοχής, όπως και ο κατά τρία χρόνια μικρότερος αδελφός του Γιώργος που διδάσκει στην Ελληνογερμανική Αγωγή, ο Νίκος μεγάλωσε κυριολεκτικά μαζί με το φεστιβάλ και νοιάζεται πάρα πολύ για τον θεσμό. Τα δύο αδέλφια έγιναν γυμναστές, παντρεύτηκαν φιλολόγους και απέκτησαν από δύο αγόρια ο καθένας. Οι μεγάλοι γιοι τους πήραν το όνομα του παππού Λεωνίδα, ενώ το μικρότερο αγόρι του Νίκου βαφτίστηκε Γιώργος και του Γιώργου Νίκος. Σύμπτωση; «Εντελώς, αφού αυτά είναι τα ονόματα των πεθερών μας», λέει. Ολοι μαζί συμβάλλουν στη φροντίδα των θαμώνων τους και το φθινόπωρο, όταν η ταβέρνα κλείνει, επιστρέφουν στα σχολεία τους.

Στον χώρο όπου βρίσκεται σήμερα η ταβέρνα ο παππούς του είχε στήσει ένα καφενεδάκι. «Πώς ήταν οι ελληνικές ταινίες του 1950; Ετσι φανταστείτε το. Η αγάπη των γονιών μου προς τους ηθοποιούς και η επιθυμία τους να προσφέρουν στους ανθρώπους αυτούς το έκαναν αυτό που είναι σήμερα», λέει ο Νίκος. Στην αρχή σέρβιραν πρωινά. Λέξη άγνωστη τότε για τους Λυγουριώτες. Την έμαθαν από τους ηθοποιούς που μαζί με το καφεδάκι τους ήθελαν και ρυζόγαλο, αυγά, βούτυρο – μέλι.

Τα πρώτα χρόνια δεν υπήρχε άσφαλτος, ούτε καν ηλεκτρικό. «Το ρεύμα ήρθε από το Αίγιο το 1961 μέσα σε μία εβδομάδα για χάρη της Μαρίας Κάλλας, κατόπιν εντολής του Κωνσταντίνου Καραμανλή». Για ξενοδοχεία ούτε λόγος. Οσο για τις τουαλέτες, κάτι σαν παράπηγμα έξω από κάθε σπίτι. «Η Περιηγητική ζήτησε από τους κατοίκους του χωριού να ανοίξουν – όσοι ήθελαν – τα σπίτια τους και ο ΕΟΤ μοίρασε στρώματα και σεντόνια. Οι φιλόξενοι Λυγουριώτες παραχώρησαν τις κρεβατοκάμαρές τους στους ηθοποιούς και αυτοί κοιμόντουσαν στο σαλόνι. Και όταν ήθελαν να πλυθούν, οι νοικοκυρές έβραζαν νερό σε κάτι μεγάλα μαύρα καζάνια στις αυλές. Με τον καιρό όλα αυτά άλλαξαν, κάπως έτσι όμως δημιουργήθηκε ο αμοιβαίος σεβασμός και η αγάπη ανάμεσα στους κατοίκους του Λυγουριού και τους ηθοποιούς που ζούσαν για μεγάλο διάστημα τα καλοκαίρια όλοι μαζί σαν μια οικογένεια», θυμάται ο Νίκος Λιακόπουλος.

Εγιναν και κουμπαριές. Στην περίπτωση της οικογένειας Λιακοπούλου, ο Θάνος Κωτσόπουλος πάντρεψε το 1961 την Κάκια με τον Λεωνίδα και λίγο αργότερα βάφτισε τον πρώτο τους γιο, τον Νίκο. Ο Νίκος Λιακόπουλος θυμάται αχνά την Παξινού που δίδαξε τα μυστικά της κουζίνας στη μαμά του. Αμυδρά θυμάται και τον Χριστόφορο Νέζερ, έχει όμως έντονες αναμνήσεις από τον νονό του, τον Αλέξη Μινωτή, τον Παντελή Ζερβό, την Ελενα Χατζηαργύρη – ήταν η δεύτερη νονά του -, την Κάκια Παναγιώτου, τον μεγάλο Κάρολο Κουν. Και είναι υπερήφανος γιατί έχει δει σχεδόν όλες τις παραστάσεις. «Οι άλλοι πάνε στη γενική πρόβα, εμένα όμως μου αρέσει να βλέπω τις πρόβες από την αρχή, να παρακολουθώ πώς ζυμώνεται μια παράσταση», λέει ο Νίκος που φέτος περιμένει ανυπόμονα να δει την «Γκόλφω». Εχει παίξει και ο ίδιος μια φορά σαν κομπάρσος. «Το 1973 παιζόταν ο “Οιδίπους τύραννος” με τον Κατράκη και η παραγωγή του Εθνικού ζήτησε καμιά σαρανταριά άτομα από το χωριό για να κάνουν τον λαό. Ανάμεσά τους ήμουν κι εγώ. Στην πορεία έπαιξε και ο γιος μου, ο Λεωνίδας, τρεις φορές».

ΣΤΑΡ ΣΤΗΝ ΤΑΒΕΡΝΑ. Το 1975 άρχισαν οι αλλαγές. Η Επίδαυρος και ο Λεωνίδας άρχισαν να υποδέχονται νέα σχήματα. Θέατρο Τέχνης, Αμφιθέατρο, Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, Θεατρικός Οργανισμός Κύπρου. Και δέκα χρόνια αργότερα, όταν πήγε η Βουγιουκλάκη, «φύσησε στην Επίδαυρο ο αέρας των σταρ» λέει ο Νίκος Λιακόπουλος, που εκτιμά πολύ τις νεότερες γενιές των ηθοποιών. «Μ’ αρέσουν πολύ τα νέα παιδιά», λέει, «γιατί είναι ενδιαφέροντα και πολύ ψαγμένα». Εχει για όλους έναν καλό λόγο να πει και ιδιαίτερα για τον Γιώργο Λούκο που ανανέωσε το φεστιβάλ. Φωτογραφίες παλιών και νεότερων ηθοποιών με τις αφιερώσεις τους κοσμούν τους τοίχους του μαγαζιού που έχει κυριολεκτικά μετατραπεί σε έκθεση χάρη στην επιμονή του Νίκου Λιακόπουλου. Και η κρίση; «Είναι κάτι που βιώνουμε όλοι, αλλά η τέχνη μπορεί να τραβήξει τον κόσμο από τη μιζέρια και τη μαυρίλα. Γι’ αυτό πιστεύω ότι θα έρθει και φέτος ο κόσμος. Εχω μια φωτογραφία του 1956 από την Επίδαυρο. Το θέατρο ήταν γεμάτο. Πώς ήρθε τότε όλος αυτός ο κόσμος; Δεν υπήρχε κρίση; Δεν υπήρχε φτώχεια; Και όμως ήρθαν είκοσι χιλιάδες θεατές».