Νταλί προς Λόρκα: «Είσαι μια θύελλα χριστιανική και χρειάζεσαι τον παγανισμό μου»

«Είσαι μια θύελλα χριστιανική και χρειάζεσαι τον παγανισμό μου… Θα είναι χειμώνας και θα ανάψουμε φωτιά. Τα φτωχά κτήνη θα είναι παγωμένα από το κρύο. Εσύ θα θυμάσαι ότι ήσουν ο εφευρέτης υπέροχων πραγμάτων και ότι ζήσαμε μαζί με μια φωτογραφική μηχανή». Λόγια γεμάτα πάθος και σουρεαλισμό, που δεν θα μπορούσαν να φέρουν παρά την υπογραφή του μετρ στο είδος – του Σαλβαδόρ Νταλί.

Αν πιστεύετε όμως πως αποδέκτης είναι η μούσα του, η Γκαλά, κάνετε λάθος. Παραλήπτης αυτής της ερωτικής επιστολής που γράφτηκε τον χειμώνα του 1928 δεν ήταν άλλος από τον στενό του φίλο Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα με τον οποίο έζησαν «μια αγάπη ερωτική και τραγική εξαιτίας του γεγονότος ότι δεν μπορούμε να την μοιραστούμε», αποσαφηνίζει ο ζωγράφος το 1986 σε επιστολή του προς τον διευθυντή της ισπανικής εφημερίδας «Ελ Παΐς» και στόχο τον Ιαν Γκίμπσον, βιογράφο του Λόρκα, τον οποίο και κατηγορούσε ότι υποτίμησε τη σχέση του με τον ποιητή και την αντιμετώπισε σαν να ήταν «ένα γλυκερό ειδύλλιο ροζ μυθιστορήματος».

Η σχέση τους, γεμάτη σκαμπανεβάσματα, άρχισε το 1923 και το υπέροχο κοκτέιλ φιλίας, λογοτεχνίας, τέχνης και φλερτ που έζησαν αποκαλύπτεται μέσα από τις επιστολές που αντάλλαξαν.

Και οι οποίες παρουσιάζονται για πρώτη φορά συγκεντρωμένες – ανάμεσά τους και μερικές ανέκδοτες – χάρη στην έκδοση «Αγαπητέ Σαλβαδόρ, Αγαπητέ Λορκίτο» που υπογράφει ο δημοσιογράφος Βίκτορ Φερνάντεθ.

Ο συγγραφέας μάλιστα δεν έχει περιοριστεί μόνο στην αλληλογραφία των δύο σπουδαίων καλλιτεχνών, αλλά με σχολαστικότητα έχει συμπεριλάβει στο πόνημά του και την αλληλογραφία που διατηρούσε ο Λόρκα με τον πατέρα και την αδελφή τού ζωγράφου Αννα-Μαρία.

Το υλικό που έχει σωθεί δεν είναι πολύ.

Από τις επιστολές τού ζωγράφου προς τον ποιητή σώζονται περίπου σαράντα. Από εκείνες που έστελνε ο Λόρκα στον Νταλί έχουν σωθεί μόλις επτά. Ο λόγος; «Σερσέ λα φαμ», απαντά ο Βίκτορ Φερνάντεθ. Πρώτη αιτία του κακού ήταν η αδελφή τού Νταλί, η Αννα-Μαρία, η οποία πούλησε κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου μεγάλο μέρος του αρχείου του αδελφού της.

Η δεύτερη γυναίκα-καταστροφή των επιστολών δεν είναι άλλη από την Γκαλά, η οποία κατέστρεψε μεγάλο μέρος του υλικού από τη ζήλια της.

Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι στις σημειώσεις του Λόρκα έχει βρεθεί γραμμένη η φράση «Η Γκαλά δεν με συμπαθεί», ενώ είναι γνωστό πως ο ποιητής ήταν ανεπιθύμητος στην οικία Νταλί όταν ήταν παρούσα η Γκαλά.

Αν ψάξει δε κάποιος με προσοχή το αρχείο του σπουδαίου σουρεαλιστή ζωγράφου θα ανακαλύψει ψαλιδισμένες επιστολές τού Λόρκα. «Μιλάμε για έγγραφα στα οποία είχαν πρόσβαση ελάχιστοι άνθρωποι, ανάμεσα σε αυτούς όμως ήταν και η σύζυγος του ζωγράφου», εξηγεί ο Βίκτορ Φερνάντεθ.