Στο Βερολίνο με την εγγονή του Πικάσο

Προσπερνά βιαστικά πάνω στις γόβες της την εντυπωσιακή, ύψους δυόμισι μέτρων, «Ορθια γυναίκα» του Τζακομέτι – που κατά πολλούς θεωρείται έργο ζωής του γλύπτη – και μπαίνει σε μια αίθουσα γεμάτη μικρά γλυπτά. Τα κοιτάζει προσεκτικά και επιλέγει να σταθεί μπροστά σε ένα μικροσκοπικό πουλί, φτιαγμένο από σύρμα και ξύλο, με την υπογραφή του Πάμπλο Πικάσο. Του παππού της δηλαδή.

«Αυτό το έργο αποδεικνύει ότι την ώρα που ο Πικάσο έφτιαχνε τα μεγάλα αριστουργήματά του μπορούσε να συγκινηθεί και από κάτι τόσο λεπτεπίλεπτο όσο ένα μικρό ξύλινο πουλάκι», λέει η Νταϊάνα Βιντμάιερ Πικάσο, η οποία δεν γνώρισε τον διάσημο παππού της καθώς εκείνος πέθανε το 1973, λίγους μήνες πριν από τη γέννησή της. Γιαγιά της ήταν η Μαρί Τερέζ Γουόλτερ, με την οποία ο Πικάσο έζησε έναν οκταετή θυελλώδη έρωτα.

«Μα πού είναι οι “Γυναίκες του Αλγερίου;”», αναρωτιέται η 40χρονη και περιδιαβάζει με άνεση στις αίθουσες με τα εξαιρετικής ποιότητας έργα τέχνης του Μουσείου Μπεργκρούεν στο Βερολίνο, με στόχο να εντοπίσει τον πίνακα του παππού της που απέκτησε το μουσείο πριν από δύο χρόνια προς 13,2 εκατ. ευρώ.

Μόλις λίγες ημέρες επαναλειτουργίας μετρά το γερμανικό μουσείο, το οποίο ιδρύθηκε το 1996 από τον Εβραίο Χάινζ Μπεργκρούεν. Ο έμπορος τέχνης και συλλέκτης – πέθανε το 2007, 93 ετών – αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη Γερμανία τη δεκαετία του 1930 για να ξεφύγει από τη μανία των Ναζί. Υστερα από έξι δεκαετίες εξορίας επέστρεψε και ως κίνηση συμφιλίωσης ίδρυσε το μουσείο του όπου φιλοξενούνται μερικά από τα σημαντικότερα έργα μοντέρνας τέχνης και σπουδαίες υπογραφές όπως των Πικάσο, Ματίς, Τζακομέτι και Κλέε.

Τέσσερα χρόνια αργότερα έδωσε τη δυνατότητα στην πόλη του Βερολίνου να αποκτήσει τη συλλογή του σε τιμή πολύ χαμηλότερη από την τρέχουσα εμπορική της αξία, εξηγώντας πως «ο ρόλος των έργων είναι να καλύψουν το βαθύ πολιτιστικό κενό που είχαν αφήσει πίσω τους η δικτατορία και ο Ψυχρός Πόλεμος».

Τώρα το Μουσείο Μπεργκρούεν κάνει μια δεύτερη αρχή καθώς ξανάνοιξε για το κοινό έχοντας επεκταθεί, γεγονός που του επιτρέπει την παρουσίαση πολλών ακόμη αριστουργημάτων, δεδομένου ότι ο δημιουργός του και μαικήνας δεν έπαψε να το τροφοδοτεί με νέα σημαντικά και πανάκριβα αποκτήματα. Το παλαιό με το νέο κτίριο συνδέονται με μια γυάλινη πέργκολα και στον αρχικό πυρήνα των 165 έργων έχουν προστεθεί περισσότερα από 120 κομμάτια.

 «Η συλλογή λειτουργεί ως ένας διάλογος μεταξύ των καλλιτεχνών που υπήρξαν μάρτυρες του δράματος του 20ού αιώνα και του ίδιου του Χάινζ», λέει η εγγονή του Πάμπλο Πικάσο, η οποία ζει στη Νέα Υόρκη και ετοιμάζεται – ως ιστορικός Τέχνης που είναι – να επιμεληθεί μια μεγάλη έκθεση με έργα του παππού της, το 2015, στο Γκραν Παλέ στο Παρίσι.

«Δεδομένου δε ότι οι περισσότεροι καλλιτέχνες θεωρούνταν ανεπιθύμητοι και τα έργα τους είχαν χαρακτηριστεί από τους Ναζί ως έκφυλα, το μεγάλο δώρο του Χάινζ προς την πόλη ήταν ότι συγκέντρωσε ξανά όλους αυτούς τους ανθρώπους μαζί και μάλιστα τώρα σε μια τόσο δύσκολη εποχή».

Αν και η συλλογή – είχε υποδεχθεί 1,5 εκατ. επισκέπτες την πρώτη δεκαετία λειτουργίας της – περιλαμβάνει περί τα 60 έργα του Πολ Κλέε, 20 του Ανρί Ματίς και σημαντικά κομμάτια του Αλμπέρτο Τζακομέτι, κορυφαίος καλλιτέχνης της είναι αναμφίβολα ο Πικάσο. Περισσότερα από 100 έργα του εκτίθενται στο μουσείο, αναδεικνύοντας τη συγκεκριμένη συλλογή σε μία από τις καλύτερες στον κόσμο.

«Εδώ εκπροσωπούνται όλες οι φάσεις της καριέρας του. Μπορεί κάποιος να έχει εικόνα για κάθε δημιουργική του περίοδο, για κάθε τεχνική, για κάθε μέσο που χρησιμοποίησε από τότε που ήταν 15 ετών έως τον θάνατό του. Για αυτόν τον λόγο το συγκεκριμένο μουσείο μπορεί να συγκριθεί με τα αντίστοιχα μουσεία Πικάσο του Παρισιού και της Βαρκελώνης».