Φράνζεν: «Σώστε τα αποδημητικά πουλιά από τη μαζική σφαγή στη Μεσόγειο»

Ο Τζόναθαν Φράνζεν δεν είναι ιδιαίτερα κοινωνικός. Παιδί ήταν μάλλον ντροπαλός και ακόμη και σήμερα αποφεύγει όσο μπορεί τα φώτα της δημοσιότητας – αν και οι εφημερίδες ασχολούνται πολύ συχνά μαζί του. Πώς αλλιώς άλλωστε αφού η «Ελευθερία» και οι «Διορθώσεις» πέτυχαν κάτι ιδιαίτερα δύσκολο: να ενθουσιάσουν ταυτόχρονα κριτικούς και κοινό, και να διαβαστούν από εκατομμύρια αναγνώστες.

Την τελευταία δεκαετία όμως, και ενώ απολάμβανε την άνοδό του στις λογοτεχνικές κορυφές, είχε αποκτήσει αθόρυβα ένα ακόμη πάθος: τα πουλιά. Κάποιοι γράφουν ότι του συνέβη όταν πέθανε η μητέρα του. Είχε σταθεί σε ένα σημείο με πολλά πουλιά και ξαφνικά αισθάνθηκε ότι με κάποιον τρόπο η συναισθηματική ενέργεια που είχε συνδεθεί με τη μητέρα του μεταφέρθηκε στα πουλιά.

Σιγά σιγά άρχισε να παρατηρεί τα πουλιά στο Σέντραλ Παρκ. «Υπάρχουν εκατοντάδες είδη πουλιών εκεί σήμερα, κάποια από τα οποία απίστευτα όμορφα», λέει. Με τον καιρό έγινε συστηματικός παρατηρητής πουλιών και ταξίδευε για τον σκοπό αυτό στην Ευρώπη. Ωσπου σε ένα ταξίδι του στην Ισπανία έμαθε κάτι που τον συγκλόνισε: ότι η σφαγή των αποδημητικών πουλιών στη Μεσόγειο, κυρίως σε Ισπανία, Μάλτα και Κύπρο, είναι κάτι το αδιανόητο. Περίπου 700 εκατομμύρια πουλιά θανατώνονται κάθε χρόνο σε αυτήν τη γεωγραφική ζώνη, άλλα για κατανάλωση, άλλα για διασκέδαση, κάποια με νόμιμο, κάποια με παράνομο τρόπο.

Και αποφάσισε να δράσει. Εγραψε σε ενώσεις κυνηγών, προτρέποντάς τους να βρουν ένα άλλο χόμπι. «Αφήστε κάτω το όπλο. Πιάστε ένα ζευγάρι κιάλια. Μπορεί να δείτε κάτι».

Ο ίδιος δεν έπαιρνε πλέον μόνο κιάλια, άρχισε να παίρνει και κάμερα. Και γύρισε την πρώτη του ταινία που λέγεται «Emptying the Skies» («Αδειάζοντας τους ουρανούς») και που προβάλλεται αυτή την εβδομάδα στο φεστιβάλ ντοκιμαντέρ του Σέφιλντ. Επέλεξε αυτό το φεστιβάλ για την «πρώτη» της ταινίας του επειδή η Βρετανία είναι «η πιο παθιασμένη με τα πουλιά χώρα στον κόσμο».

Ξέρει, βέβαια, ότι οι πιθανότητές του να πείσει τους κυνηγούς είναι μικρές. «Είναι όμως καλό, νομίζω, να υιοθετείς μια χαμένη υπόθεση», λέει. «Ποιος θέλει να παίζει για την ομάδα που νικάει; Είναι σαν το πρόβλημα της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ. Γιατί να παίξεις για μια ομάδα που στην πραγματικότητα δεν σε χρειάζεται;».

Ξέρει, επίσης, ότι κάποιοι θα του προσάψουν πως ασχολείται με ένα ζευγάρι πουλιών που θανατώνεται στην Κύπρο την ώρα που υπάρχουν παιδιά που τα σφάζουν στο Κονέκτικατ.

«Η απάντηση σε αυτό είναι ότι για τα παιδιά αυτά ανησυχούν σχεδόν όλοι, δεν χρειάζεται να κάνω κάτι εγώ. Καθήκον του συγγραφέα είναι να μην κοιτάζει εκεί που όλοι κοιτούν. Δεν προσπαθείς να τρέχεις πίσω από τα γεγονότα. Πρέπει να κοιτάς αυτό που δεν καταγράφεται. Η βία που υφίστανται τα πουλιά, ιδιαίτερα στη Μεσόγειο, είναι πρακτικά αθέατη».