Ξέρω με ποιον μιλούσες χθες βράδυ…

Σε θέση άμυνας έναντι Ρεπουμπλικανών αλλά και Δημοκρατικών οι οποίοι κατηγορούν την αμερικανική κυβέρνηση ότι εισβάλλει στην προσωπική ζωή των Αμερικανών, εκπρόσωποι του Λευκού Οίκου μίλησαν χθες ανοιχτά για μια καθόλα νόμιμη και όχι καινούργια πρακτική παρακολούθησης, η οποία εφαρμόζεται «για λόγους εθνικής ασφαλείας»: τη συλλογή πληροφοριών από την Εθνική Υπηρεσία Ασφαλείας των ΗΠΑ (NSA) για τις τηλεφωνικές συνομιλίες εκατομμυρίων πολιτών που μπορούν να πουν σχεδόν τα πάντα για το προφίλ των χρηστών. Μία ημέρα πριν, η βρετανική εφημερίδα «Γκάρντιαν» δημοσίευε αντίγραφο απόρρητης δικαστικής εντολής, βάσει της οποίας η εταιρεία Verizon Communication υποχρεούται να παράσχει στην NSA για τρεις μήνες πληροφορίες για όλες τις τηλεφωνικές συνδιαλέξεις των πελατών της από και προς το εξωτερικό.
Στα τηλεφωνικά «μεταδεδομένα» ή συναλλακτικές πληροφορίες, όπως επισήμως ορίζονται τα στοιχεία που συλλέγουν οι αμερικανικές Αρχές, δεν περιλαμβάνονται το περιεχόμενο των μηνυμάτων ή των συνδιαλέξεων ούτε τα προσωπικά στοιχεία των συνδρομητών (ονόματα, διευθύνσεις κ.λπ.). Οπως ξεκαθάρισε χθες ανώτερος αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης, η δικαστική εντολή αφορά αυστηρά και μόνο τους τηλεφωνικούς αριθμούς και τη διάρκεια των κλήσεων, στοιχεία τα οποία αποτελούν «ένα πολύ σημαντικό εργαλείο για την προστασία του έθνους από τρομοκρατικές απειλές προς τις ΗΠΑ». Το ερώτημα ωστόσο παραμένει: πότε η μαζική συλλογή δεδομένων γίνεται προσωπική;
Οσον αφορά το περιεχόμενο των επικοινωνιών μας – το τι λέμε στο τηλέφωνο ή στα e-mail – σχεδόν όλοι συμφωνούν ότι πρόκειται για ιδιωτικές πληροφορίες. Η ίδια άποψη διέπει την αμερικανική νομοθεσία και το Σύνταγμα. Οταν όμως το ενδιαφέρον μετατίθεται στο πρόσωπο με το οποίο μιλάμε, καθώς και πού βρισκόμασταν όταν μιλούσαμε, το τοπίο αρχίζει να θολώνει. Σε μια προσπάθεια να ξεκαθαρίσει την κατάσταση – πριν φουντώσει για άλλη μία φορά η συζήτηση περί προσωπικών δεδομένων και προστασίας της ιδιωτικότητας – η επικεφαλής της Επιτροπής Γερουσιαστών για Θέματα Πληροφοριών έσπευσε χθες να δώσει διευκρινίσεις. Η απόρρητη εντολή, τόνισε η Δημοκρατική γερουσιαστής Νταϊάν Φέινσταϊν μιλώντας στους δημοσιογράφους, είναι μία τρίμηνη ανανέωση μιας τρέχουσας πρακτικής. Καθ’ όλα νόμιμη, βάσει του Νόμου Patriot Act του 2001, ο οποίος ψηφίστηκε μετά την 11η Σεπτεμβρίου, η συλλογή των λεγόμενων «μεταδεδομένων» χωρίς ένταλμα, εφαρμόστηκε για πρώτη φορά επί Τζορτζ Μπους.
Υπάρχει ωστόσο μία σημαντική διαφορά, επισημαίνεται στην «Γκάρντιαν». Επί Μπους, η Εθνική Υπηρεσία Ασφαλείας είχε το δικαίωμα να αναζητήσει τα στοιχεία ενός ή περισσότερων ατόμων, τα οποία ήταν ύποπτα για συμμετοχή σε τρομοκρατικές οργανώσεις. Η τελευταία δικαστική εντολή προς την εταιρεία Verizon Communication δίνει στην κυβέρνηση «απεριόριστο δικαίωμα» σε όλα τα δεδομένα για τρεις μήνες.
Κυβερνητικοί αξιωματούχοι έχουν επανειλημμένως υπερασπιστεί αυτόν τον ιδιότυπο τρόπο παρακολούθησης. Οι πληροφορίες που συλλέγονται, επιμένουν, δεν είναι ούτε προσωπικές ούτε απόρρητες. Είναι σαν να κοιτάζεις τον φάκελο ενός γράμματος, υποστηρίζουν: ό,τι βρίσκεται έξω από το γράμμα είναι απλές, λειτουργικές πληροφορίες οι οποίες ούτως ή άλλως έχουν δημοσιοποιηθεί. Γι’ αυτόν τον λόγο ονομάζονται «συναλλακτικά» ή «επιχειρηματικά» δεδομένα, τα οποία ωστόσο είναι ιδιαίτερα χρήσιμα στα κατάλληλα χέρια: με τη βοήθεια αλγορίθμων, ειδικοί ερευνητές αναζητούν πρότυπα ασυνήθιστης συμπεριφοράς, τα οποία ενδεχομένως σηματοδοτούν τρομοκρατική ή εγκληματική συνωμοσία.
Ισως όμως, σχολιάζει ο Τζέιμς Μπολ από την «Γκάρντιαν», το πιο σημαντικό είναι ότι η συγκεκριμένη πρακτική συλλογή και αποθήκευσης πληροφοριών ενδυναμώνει την αμερικανική κυβέρνηση με μία επιπλέον εξουσία: την εύκολη και αναδρομική παρακολούθηση. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι εάν οι Αρχές ενδιαφερθούν εν ευθέτω χρόνω για κάποιο συγκεκριμένο άτομο και έχουν τον αριθμό του, θα μπορούν να ανατρέξουν στα στοιχεία που έχουν συλλέξει – μια δυνατότητα την οποία θα έχουν πιθανότατα για αρκετά χρόνια αργότερα, έστω και αν η συγκεκριμένη δικαστική εντολή επιτρέπει τη συλλογή στοιχείων για τρεις μήνες μόνο.
Δεν είναι γνωστό εάν η Verizon Communications είναι η μοναδική εταιρεία κινητής τηλεφωνίας στην οποία έχει δοθεί τέτοιου είδους εντολή. Ασαφές παραμένει επίσης εάν η απόρρητη δικαστική εντολή με την οποία υποχρεούται να συμμορφωθεί η εταιρεία αφορά ένα τρίμηνο (19 Απριλίου – 19 Ιουλίου) ή είναι η τελευταία από μια σειρά ανάλογων δικαστικών εντολών.  

121εκατ. πελάτες!
Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας Verizon Communications για το πρώτο τρίμηνο, τον Απρίλιο μετρούσε 121 εκατ. πελάτες (ασύρματη και σταθερή τηλεφωνία καθώς και επιχειρηματικά προγράμματα)