Γιατί ξαφνικά θέλουν όλοι να γίνουν συγγραφείς;

Για κάποιους είναι μόδα που με τον καιρό θα κάνει τον κύκλο της. Για άλλους πάλι τα εργαστήρια δημιουργικής γραφής που ξεφυτρώνουν τα τελευταία χρόνια σαν… μανιτάρια, με εισηγητές άλλοτε καταξιωμένους επαγγελματίες και άλλοτε αυτοαποκαλούμενους ειδικούς, είναι κάτι το ουσιαστικότερο: η διέξοδος, θα έλεγαν πολλοί, στη βαθύτερη ανάγκη όσων αγαπούν τη γραφή να εκφραστούν μέσα από τις λέξεις και τα γράμματα. Σε κάθε περίπτωση, το βασικό συστατικό της επιτυχίας τους είναι ένα και, όπως αποδεικνύεται, μάλλον αρκετά σπάνιο: το ταλέντο. Είτε αυτό αφορά τους καθηγητές είτε κατά βάση τους ίδιους τους μαθητές.
«Από τους 15 συμμετέχοντες στα σεμινάρια, το πολύ οι τρεις να έχουν ταλέντο. Και αυτό φαίνεται αμέσως. Πολλοί είναι αυτοί που έχουν ικανότητες στη γραμματική και στο συντακτικό, λίγοι όμως είναι οι πραγματικά ταλαντούχοι» σχολιάζει ο Στρατής Χαβιαράς, συγγραφέας, δάσκαλος για πολλά χρόνια στα Εργαστήρια Τέχνης του Λόγου (δημιουργική γραφή και επιμέλεια κειμένων) του ΕΚΕΜΕΛ και του ΕΚΕΒΙ και διευθυντής της σχολής του εκδοτικού οίκου Πατάκη.
«Σε αυτήν την περίπτωση δεν μπορούμε να κάνουμε πολλά πράγματα. Το ταλέντο άλλωστε δεν διδάσκεται. Διδάσκεται όμως η τεχνική, όπως σε όλες τις τέχνες», διευκρινίζει γκρεμίζοντας, λίγο αργότερα, με τα λόγια του τα (απατηλά) όνειρα πολλών επίδοξων συγγραφέων που παίρνουν μέρος στα σεμινάρια με σκοπό να εκδώσουν κάποια στιγμή το δικό τους πόνημα: «Κακά τα ψέματα. Δεν γίνεται κάποιος συγγραφέας σε τρεις μήνες. Μαθαίνει όμως πράγματα που θα απαιτούσαν περισσότερο χρόνο αν διάβαζε ή έγραφε μόνος του. Κερδίζει χρόνο. Αυτό είναι το όφελός του».
Στο ταλέντο – και όχι μόνο – στέκεται και η συγγραφέας Σοφία Νικολαΐδου, καθηγήτρια από το 2007 στο μοναδικό στην Ελλάδα Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Δημιουργικής Γραφής του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, η οποία διδάσκει παράλληλα συγγραφή πεζού λόγου στο Οξυγόνο των εκδόσεων Μεταίχμιο στη Θεσσαλονίκη. Εξίσου σημαντικούς παράγοντες, άλλωστε, θεωρεί την προσωπική προσπάθεια, την απόλυτη αφοσίωση στον τελικό στόχο και τη διάθεση για σκληρή και μοναχική δουλειά.
«Το ταλέντο μπορεί να μη διδάσκεται, δεν είναι όμως πάντα τα μεγάλα ταλέντα αυτά που κόβουν το νήμα. Χρειάζεται πείσμα και αφοσίωση στη γραφή. Αυτά τα στοιχεία είναι που κάνουν τον καλό συγγραφέα», καταλήγει τονίζοντας πως «η ιστορία της συγγραφής αρχίζει όταν πια κλείσει η πόρτα του εργαστηρίου και μείνεις μόνος σου».

ΠΡΩΤΑ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ. Ο επιστημονικός υπεύθυνος του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Τριαντάφυλλος Κωτόπουλος, ο οποίος διαδέχθηκε τον εμπνευστή και ιδρυτή του Μίμη Σουλιώτη μετά τον θάνατό του, είναι ξεκάθαρος από την αρχή: «Δεν υποσχόμαστε στους μαθητές πως θα τους κάνουμε συγγραφείς. Υποσχόμαστε πως στα εργαστηριακά και θεωρητικά μαθήματα θα διδαχθούν τεχνικές, θα βελτιωθούν και θα γίνουν καλύτεροι αναγνώστες. Προϋπόθεση άλλωστε για να γράψεις είναι η συστηματική ανάγνωση. Για αυτό και στα δύο χρόνια που διαρκεί η φοίτηση τους ζητάμε να διαβάσουν συνολικά 135 βιβλία». Ο Τριαντάφυλλος Κωτόπουλος σε  συνεργασία με το Ελληνοαμερικανικό Εκπαιδευτικό Ιδρυμα Κολλέγιο Αθηνών – Κολλέγιο Ψυχικού και πολλούς από τους καταξιωμένους καθηγητές του προγράμματος – Τίτος Πατρίκιος, Θανάσης Βαλτινός, Γιώργης Γιατρομανωλάκης κ.ά – διοργανώνει στην Αθήνα από τις 4 έως τις  6 Οκτωβρίου το 1ο Διεθνές Συνέδριο με θέμα τη Δημιουργική Γραφή.

«Τα μαθήματα θα γίνουν στα αγγλικά, για αυτό και έχουμε πολύ μεγάλη συμμετοχή από αμερικανούς και άγγλους μαθητές» διευκρινίζει η Ειρήνη Βουζελάκου εκ μέρους του Βρετανικού Συμβουλίου, η οποία τονίζει πως ο κύκλος των μαθημάτων δεν προορίζεται μόνο για εκκολαπτόμενους συγγραφείς. Ισα ίσα. «Απευθύνεται σε όλους όσοι αγαπούν τη γραφή. Από καθηγητές και κειμενογράφους μέχρι πωλητές και οικονομολόγους».
Εκτός Αθηνών και συγκεκριμένα στη Δονούσα «μεταφέρει» ακόμη μία χρονιά την έδρα του το Μικρό Πολυτεχνείο, όπου από τις 3 έως τις 9 Αυγούστου θα πραγματοποιεί σεμινάρια δημιουργικής γραφής και στιχουργικής. «Από το 2005, όταν και αρχίσαμε τα καλοκαιρινά ταξίδια, έχουμε διοργανώσει σεμινάρια στη Μήλο, στη Λευκάδα, στο Αγκίστρι, στην Αμοργό, στην Αστυπάλαια. Παρά την οικονομική κρίση, το ενδιαφέρον για δημιουργικές διακοπές παραμένει σταθερό από έναν πυρήνα ανθρώπων που κάθε χρόνο συμμετέχουν στα σεμινάρια. Πολλοί άλλωστε βλέπουν τη συγγραφή ως ψυχαναλυτική διαδικασία» τονίζει η Μαρία Γεωργιάδου, η οποία θεωρεί εξίσου δημοφιλές σεμινάριο με αυτά της στιχουργικής και της δημιουργικής γραφής το γνωστό ως «Αστέρια στο χαρτί», ένα σεμινάριο αφηγηματικής τέχνης που βασίζεται στην αστρολογία.

ΚΑΙ ΠΟΙΗΣΗ. Με μια άλλη μορφή δημιουργικής γραφής, την ποίηση, ασχολείται το Ιδρυμα Τάκης Σινόπουλος, το οποίο διοργανώνει κάθε Σεπτέμβριο, χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση, το διετές Ποιητικό Εργαστήριο για νέους 18-35 ετών. Ο πρώτος χρόνος σπουδών είναι αφιερωμένος στην ελληνική ποίηση και ο δεύτερος στην ευρωπαϊκή και την αμερικανική. «Σε αυτά τα δύο χρόνια οι μαθητές παρουσιάζουν παλαιότερα ποιήματά τους αλλά γράφουν και καινούργια. Ερχονται σε επαφή διά ζώσης με σημαντικούς ποιητές από τους οποίους μαθαίνουν τεχνικές και παίρνουν οδηγίες. Οσοι ολοκληρώσουν και το δεύτερο έτος δημοσιεύουν τη δουλειά τους στο περιοδικό του εργαστηρίου “Τα τετράδια του Ελπήνορα”» δηλώνει ο Ξάνθος Μαϊντάς από το Ιδρυμα Τάκης Σινόπουλος. Και προσθέτει πως από τις αρχές του φθινοπώρου θα δημιουργηθεί και Λέσχη Μελέτης και Ανάγνωσης της Νεότερης Ελληνικής Ποίησης.