Οι σπουδαίες έντεκα φωτογραφίες της απόβασης στη Νορμανδία

Οι έντεκα φωτογραφίες του Ρόμπερτ Κάπα από την πρώτη ημέρα της Απόβασης των Συμμάχων στη Νορμανδία έχουν κερδίσει μια θέση στο πάνθεον του φωτορεπορτάζ. Εχουν μάλιστα και παρατσούκλι – «οι σπουδαίες έντεκα». Θα ήταν βέβαια πολύ περισσότερες αν ένας από τους εργαζομένους στον σκοτεινό θάλαμο του περιοδικού «Life» ήταν πιο προσεκτικός.

Ο ούγγρος πολεμικός φωτογράφος, που υπήρξε και συνιδρυτής του διάσημου πρακτορείου Magnum, είχε ένα μότο: «Αν οι φωτογραφίες σου δεν είναι αρκετά καλές δεν ήσουν αρκετά κοντά». Και πριν από 69 χρόνια, την 6η Ιουνίου, την περίφημη D-Day, ήταν ο μοναδικός που βρέθηκε τόσο κοντά στο μέτωπο, έβγαλε καλές φωτογραφίες και επέζησε. Ο σκηνοθέτης Στίβεν Σπίλμπεργκ όταν γύριζε την ταινία «Η διάσωση του στρατιώτη Ράιαν» είχε δηλώσει ότι κάνει τα πάντα προκειμένου οι σκηνές δράσης να θυμίζουν όσο περισσότερο γίνεται τις λήψεις του Κάπα. Εκείνη την ημέρα αποβιβάστηκαν στην παραλία της Ομαχα, στη Νορμανδία, περί τους 160.000 στρατιώτες των συμμαχικών δυνάμεων, ενώ προτού ξημερώσει 24.000 αλεξιπτωτιστές είχαν πέσει στη Γαλλία. Η γερμανική αντίσταση ήταν σθεναρή αλλά η απελευθέρωση της Ευρώπης από τις δυνάμεις του Αξονα στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο είχε ξεκινήσει.

Ο Κάπα τράβηξε συνολικά 106 φωτογραφίες τσαλαβουτώντας μέσα στο νερό, και ενώ οι σφαίρες από τα αυτόματα των Ναζί έπεφταν βροχή. Παρότι μετά το τέλος της μάχης τον περιέλαβαν στις λίστες των νεκρών, αυτός έζησε και διέφυγε στη Βρετανία. Στο Λονδίνο αμέσως έστειλε τις φωτογραφίες του – και τις 106 – στο γραφείο του αμερικανικού περιοδικού «Life». Ο Τζον Μόρις, υπεύθυνος του περιοδικού για τις φωτογραφίες, έδωσε αμέσως εντολή σε όσους εργάζονταν στοn σκοτεινό θάλαμο: «Να βιαστούν!». Πάνω λοιπόν στη βιασύνη του – εκτελώντας τη διαταγή – ο Ντένις Μπανκς έκλεισε την πόρτα ενός ξύλινου ντουλαπιού όπου στέγνωνε το φιλμ και 95 από τις φωτογραφίες έλειωσαν, αφού τα αρνητικά καταστράφηκαν. Τρία ρολά φιλμ και το μισό σχεδόν από το τέταρτο και τελευταίο ρολό χάθηκαν έτσι, από απροσεξία. Τα πέταξαν στο καλάθι των αχρήστων εκείνο το ίδιο βράδυ.

Κάποιες από τις «σπουδαίες έντεκα» είναι κουνημένες. Το περιοδικό «Life» υποστήριξε ότι ο Κάπα έτρεμε από τον ενθουσιασμό του ενώ τραβούσε. Ουκ ολίγοι όμως πιστεύουν ότι ίσως η καταστροφή των υπόλοιπων 95 λήψεων δεν ήταν το μοναδικό λάθος που έγινε εκείνο το βράδυ στον σκοτεινό θάλαμο. Ηταν 19 Ιουνίου 1944 όταν οι εναπομείνασες έντεκα δημοσιεύθηκαν.