Θεατρικό ξενύχτι με τον θείο Ομηρο

Δεν είχε να ζηλέψει τίποτα από μια τραγωδία. Πάθη, μίση, ανατροπές, θεϊκά παιχνίδια, μια μικρή δόση λύτρωσης. Μηνύματα διαχρονικά. Μόνο που στη σκηνή του Χώρου Δ’ της Πειραιώς 260 δεν είχε πρεμιέρα μια από τις γνωστές αρχαιοελληνικές τραγωδίες, αλλά ίσως το δυσκολότερο να ανέβει επί σκηνής από τα δυο ομηρικά έπη, η «Ιλιάδα», μια από τις πιο πολλά υποσχόμενες παραστάσεις του Φεστιβάλ Αθηνών.

Μια σειρά από μεταλλικές κουκέτες στη μια μεριά, ενα οδόφραγμα από σαμπρέλες στην άλλη, μια λιμνούλα στην άκρη που μοιάζει περισσότερο με βρώμικο έλος ήταν οι πρώτες εικόνες που υποδέχονταν τους θεατές, που δεν είχαν αφήσει ούτε καρέκλα κενή για να δουν για πρώτη φορά δραματοποιημένες και τις 24 ραψωδίες.

Τα φώτα σβήνουν. Κι ένας υπερφίαλος μέθυσος καπετάνιος – ο Αγαμέμνων (Δημήτρης Ημελλος) – διώχνει τον ταλαίπωρο Χρύση που ζητεί την κόρη του Χρυσηίδα και διαπληκτίζεται με τον ατρόμητο Αχιλλέα (Γιώργο Χριστοδούλου), που δείχνει πιο «αναρχικός» και «μπαρουτοκαπνισμένος» από τον αρχηγό των Αχαιών.

Η μούσα αρχίζει να ξεδιπλώνει τη μια ραψωδία πίσω από την άλλη. Οι ρόλοι και τα πρόσωπα  εναλλάσσονται με ταχύτητα. Οι θεοί, επιπόλαιοι και έτοιμοι να παίξουν με τη μοίρα των θνητών, μοιάζουν με καρικατούρες – σπάνια πατούν στη γη, αλλά προτιμούν να κάνουν πασαρέλα από μεταλλικά τραπέζια ή να ανεβοκατεβαίνουν σε μια μεταλλική σκάλα, το άνω άκρο της οποίας χάνεται στον ουρανό, σαν μια κομπανία ανέμελων κοσμικών που διασκεδάζουν.

Ο Πάρις, ένας νάρκισσος που τον απασχολεί μονάχα η εμφάνισή του για να αρέσει στην Ωραία Ελένη. Ο Εκτορας, συνετός, νιώθει το βάρος της ευθύνης που του αναλογεί για να βοηθήσει την πόλη του. Ο Πρίαμος με τη σοφία της ηλικίας του προσπαθεί να συνετίσει τα παιδιά του από τον πορφυρό ξεφτισμένο θρόνο του.

Εκτός των τειχών, στην άλλη άκρη της σκηνής, οι Αχαιοί μετρούν τις δυνάμεις τους. Ο περιβόητος «νηών κατάλογος» (η απαρίθμηση των πλοίων που διαθέτει ο κάθε ηγεμόνας που συμμετέχει στην εκστρατεία) έχει μετατραπεί σε αναφορά φαντάρων σε στρατόπεδο. Οι νεκροί του πολέμου «εμφανίζονται» ως άδειες καμπαρντίνες που κρέμονται από τσιγκέλια. Η μονομαχία Πάρη –  Μενελάου μετατρέπεται σε ένα αμφίρροπο τάνγκο.

Και οι ώρες κυλούν μέχρι να συμπληρωθεί το πεντάωρο σκηνοθετικό εγχείρημα του Στάθη Λιβαθινού (με τρία μικρά διαλείμματα). Εγχείρημα διόλου εύκολο καθώς οι πολεμικές σκηνές είναι πολλές και κουράζουν. Οι ανθρώπινες και γεμάτες συναίσθημα, λιγότερες – με χαρακτηριστική εκείνη της Θέτιδος που θρηνεί τον Αχιλλέα, αλλά και του γέροντα Πριάμου που ζητεί τη σορό του παιδιού του.

Τα σκηνοθετικά ευρήματα, όμως, που έχουν μια δόση χιούμορ – από την κόκκινη σφυρίχτρα που «σχολιάζει» τις γλώσσες που πετάγονται από τα στόματα των νεκρών την ώρα της μάχης ή τα μαύρα και κόκκινα μπαλόνια που επιστρατεύονται για να δείξουν την έκβαση μιας εκ των μαχών – φαίνεται ότι μπορούν να ξεκουράσουν το μάτι και το μυαλό των θεατών, ενώ «ανάσες» δίνει και ο Χορός που κάνει καμέο εμφανίσεις υπό τις μουσικές συνθέσεις του Λάμπρου Πηγούνη.

Κι αν οι 15 ηθοποιοί που συμμετέχουν στη δραματοποίηση της «Ιλιάδας» δοκιμάζονται σε πολλούς διαφορετικούς ρόλους – ενδεικτικά οι Αργυρώ Ανανιάδου, Νεφέλη Κουρή και Αμαλία Τσεκούρα μεταμορφώνονται από Αθηνά, Αφροδίτη και Ηρα σε άλογα του Αχιλλέα -, πρωταγωνιστής αναδεικνύεται ο λόγος του καθηγητή Δημήτρη Ν. Μαρωνίτη, που καταφέρνει πολλές φορές να παρασύρει τους θεατές, καθώς μεστός και σύγχρονος «ανταγωνίζεται» ουκ ολίγες φορές τις σκηνές που ο θίασος την ίδια στιγμή παρουσιάζει επί σκηνής.

Κι αν κάποιος θεωρήσει τυχαίο το γεγονός ότι και για τις πέντε παραστάσεις έχουν προπωληθεί τα εισιτήρια, σίγουρα δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι λίγο μετά τη μία τα ξημερώματα ο κόσμος δεν βιάστηκε να αποχωρήσει, αλλά χειροκροτούσε όρθιος και επί ώρα.