Εμπνευση ζωής μέσα από τις στάχτες

Εστω ότι είσαι κρατούμενος στις Δικαστικές Φυλακές Κορυδαλλού και ταυτόχρονα μέλος της εκεί Θεραπευτικής Κοινότητας του Κέντρου Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων. Από το 2008, έπειτα από προσπάθειες ετών, η Κοινότητα έχει αποκτήσει και έναν μικρό χώρο όπου συγκεντρώνεσαι με την υπόλοιπη ομάδα και προσπαθείς να πραγματοποιήσεις το όνειρο για καλύτερη ζωή. Τον Σεπτέμβριο του 2012, έπειτα από μία εξέγερση στις φυλακές, η Κοινότητα, το «σπίτι» σου, καίγεται ολοσχερώς. Τι κάνεις;

«Την επομένη της πυρκαγιάς συνειδητοποιήσαμε ότι το μόνο που έχουμε είναι ο ένας τον άλλον», λέει στα «ΝΕΑ» ο Βαγγέλης Κυργέτσος, υπεύθυνος της Θεραπευτικής Κοινότητας ΚΕΘΕΑ Εν Δράσει, λίγο πριν αρχίσουν, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, τα εγκαίνια μιας έκθεσης, αυτή τη φορά πραγματικά διαφορετικής· μιας έκθεσης με έργα από κρατούμενους μέλη της ομάδας, που έπειτα από εκείνη την πυρκαγιά πήραν κάρβουνο και κιμωλία και χρησιμοποιώντας για καμβά τους καμένους τοίχους «αποτύπωσαν πάνω τους τον πόνο, τη λύπη και τον θυμό».

Την επιμέλεια είχε ο εικαστικός Μανώλης Χάρος, που φωτογράφησε τις «τοιχογραφίες» για να εκτεθούν στην Πειραιώς 260. «Σε καμία στιγμή δεν έκανα “μάθημα”, ούτε εκείνοι ένιωθαν να πατρονάρονται», δήλωσε στα «ΝΕΑ». Υπήρξαν μάλιστα στιγμές που τους κοίταζε με θαυμασμό: «Κάποιος ζωγράφισε ένα πρόσωπο ανάποδα, κάτι που έκανε για πρώτη φορά ο Μπάζελιτς στη δεκαετία του ’90. Ενας άλλος αρνήθηκε να υπογράψει το έργο του γιατί στην πατρίδα του το να χαράξεις κάπου το όνομά σου σημαίνει ότι ένα κομμάτι σου μένει για πάντα εκεί. Και εκείνος ήθελε να φύγει από τη φυλακή».

Τα εγκαίνια πάντως, με το κοινό να αποτελείται από πρώην κρατουμένους που εξηγούσαν τα έργα τους, από μανάδες επιτέλους γελαστές ή από κανονικούς φιλότεχνους, είχαν αέρα ελευθερίας. Στον χαιρετισμό του ο πρόεδρους του ΔΣ του ΚΕΘΕΑ Γεράσιμος Νοταράς μίλησε μεταξύ άλλων για την αποκατάσταση που «δεν έχει ξεκινήσει λόγω γραφειοκρατίας, αν και έχει συγκεντρωθεί το ποσό». Στον δικό του χαιρετισμό ο Χάρος είπε «για τη δική μας κρίση, που σε αυτούς τους ανθρώπους φαίνεται αστείο», ενώ ο Κυργέτσος μίλησε για την Κοινότητα που «δεν είναι τα ντουβάρια, αλλά η ομάδα».

Καλύτερα από όλους, όμως, μάλλον τα είχε πει νωρίτερα ο 33χρονος Τάσος, που έπειτα από 16 μήνες «για μικροκλοπές και ναρκωτικά» αποφυλακίστηκε τον Φεβρουάριο, έχοντας προηγουμένως ζωγραφίσει το πρόσωπο μιας πρώην συντρόφου του (στη μικρή φωτογραφία) ή ένα σχέδιο «για το μπέρδεμα μέσα μου». «Σε κάποιους μπορεί να μην αρέσουν», έλεγε. «Κάποιοι θα τα βρουν ωραία. Για μένα συμβολίζουν τη στιγμή που αποφάσισα ότι θέλω να ζω».