Η οργάνωση «Μέριμνα» βοηθά τα παιδιά να χειριστούν τη θλίψη

Εχει θρηνήσει δύο αυτόχειρες στο κοντινό του περιβάλλον. Ενας συγγενής του αυτοκτόνησε στα 87 του χρόνια – είχε πεθάνει η γυναίκα του έξι μήνες πριν, είχε διαγνωστεί ο ίδιος με καρκίνο, είχε και μια καραμπίνα στο σπίτι του. Τη ζωή του τερμάτισε και ένας πρώην ασθενής του αφού χώρισε από τη γυναίκα του. Επειτα, ο Τζον Τζόρνταν εστίασε στη βοήθεια οικογενειών αυτοχείρων. Μετά από χρόνια μελέτης και δουλειάς ο αμερικανός ψυχολόγος βρίσκεται αυτές τις ημέρες και στη χώρα μας, προσκεκλημένος ελλήνων συναδέλφων του. Σε μια σειρά διαλέξεων μίλησε για το πώς οι συγγενείς των αυτοχείρων μπορούν να διαχειριστούν και να ξεπεράσουν τη θλίψη τους.

Ο 65χρονος Τζόρνταν διοργάνωνε για περισσότερο από μία δεκαετία στη Βοστώνη ομαδικές θεραπείες για οικογένειες που θρηνούσαν αυτόχειρες. Εχει συγγράψει σχετικά βιβλία και συνεργάζεται με το Αμερικανικό Ιδρυμα Πρόληψης των Αυτοκτονιών. Ηρθε στην Αθήνα έπειτα από κάλεσμα της Μη κυβερνητικής Οργάνωσης Μέριμνα, η οποία ασχολείται με τη φροντίδα παιδιών που αντιμετωπίζουν μια σοβαρή αρρώστια, μια απώλεια ή τον θάνατο.

«Τα τελευταία τρία χρόνια δεχόμαστε αυξημένο αριθμό παιδιών που έχουν χάσει γονιό τους από αυτοκτονία», λέει η Δανάη Παπαδάτου, καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και πρόεδρος της Μέριμνας. «Θέλουμε να δούμε τι καινούργιο υπάρχει σε διεθνές επίπεδο στη στήριξη οικογενειών που βιώνουν αυτοκτονία μέλους τους», προσθέτει.

Μέχρι το 2009 απευθύνονταν στη Μέριμνα κάθε χρόνο περίπου δύο οικογένειες που θρηνούσαν απώλεια μέλους τους από αυτοκτονία. Τα τελευταία τέσσερα χρόνια όμως η οργάνωση παρείχε στήριξη σε 37 οικογένειες στην Αττική. Τους τελευταίους 16 μήνες έχουν απευθυνθεί στην τηλεφωνική γραμμή της 18 οικογένειες από άλλες περιοχές της χώρας.

Στον καιρό της οικονομικής ύφεσης οι αυτοκτονίες τυγχάνουν συχνά υπερπροβολής από τα ΜΜΕ, ενώ σε κάθε νέο περιστατικό δεν λείπουν οι φωνές πολιτικών που συνδέουν άμεσα τις απώλειες με την κρίση. Ο Τζον Τζόρνταν όμως παρομοιάζει την αυτοκτονία «σαν ένα μεγάλο ποτάμι στο οποίο καταλήγουν πολλοί παραπόταμοι». Οπως εξηγεί, τα αίτια και οι αφορμές δεν είναι ποτέ μονοδιάστατα. «Υπάρχει μια σύνδεση ανάμεσα στις αυτοκτονίες και την ανεργία. Από μόνη της η ανεργία όμως δεν αρκεί για να οδηγήσει εκεί. Οι πιο κοινοί παράγοντες είναι οι ψυχικές διαταραχές και κυρίως η κατάθλιψη», λέει. «Αυτοί οι άνθρωποι βιώνουν έναν ανυπόφορο ψυχολογικό πόνο. Ενας ασθενής μου που είχε τάσεις είχε πει ότι ήθελε να αυτοκτονήσει για να σκοτώσει τον πόνο, όχι τον εαυτό του».

ΣΤΟ ΠΛΕΥΡΟ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ. Ο αμερικανός ψυχολόγος έχει εστιάσει το ερευνητικό του ενδιαφέρον στις οικογένειες των νεκρών, σε αυτούς που μένουν πίσω. Οπως έχει παρατηρήσει, χρειάζεται συνήθως περισσότερος χρόνος για να απαλύνουν οι συγγενείς τον πόνο τους. Η επούλωση είναι μια αργή, επώδυνη διαδικασία. «Αρχικά αναρωτιούνται γιατί συνέβη η αυτοκτονία. Μπορεί να έχουν ενοχές ότι την προκάλεσαν ή ότι δεν μπόρεσαν να την αποτρέψουν. Μπορεί να ερμηνεύσουν αυτή την κίνηση σαν απόρριψη. Και φυσικά, ανάλογα με την κοινωνία ή την κουλτούρα, ενδέχεται να κουβαλούν μεγάλο στίγμα», λέει ο δρ Τζόρνταν.

Για τον ίδιο, ο περίγυρος πρέπει να προσεγγίσει την οικογένεια που πενθεί. Η συζήτηση για αυτά τα θέματα μπορεί να είναι άβολη και άχαρη, ωστόσο σύμφωνα με τον ψυχολόγο βοηθά στο να αρθούν προκαταλήψεις, να μην αποτελεί άλλο ταμπού μια αυτοκτονία.

Σημαντικό ρόλο παίζει σε αυτό και η στάση των ΜΜΕ. Η απόλυτη αποσιώπηση μιας αυτοκτονίας δεν συνιστά λύση γιατί ενισχύει τα στερεότυπα, όπως παρατηρεί ο Τζον Τζόρνταν. «Πρέπει ο Τύπος να αναφέρεται στα περιστατικά, αλλά να μη δημοσιεύει φωτογραφίες, να μη δίνει λεπτομέρειες για τον τρόπο και να μην τα αποδίδει σε μία και μόνο αιτία, όπως για παράδειγμα συμβαίνει στη χώρα σας με την οικονομική κρίση», λέει.