O MERS και ο πόλεμος της πατέντας

Διπλωματικό πυρετό έχει προκαλέσει η απόφαση του ολλανδού επιστήμονα Ρον Φουσιέρ να μην παραχωρήσει προς έρευνα τα δεδομένα που θα συμβάλουν στη δημιουργία θεραπείας και εμβολίου κατά του νέου θανατηφόρου κορονοϊού που προκαλεί το Αναπνευστικό Σύνδρομο της Μέσης Ανατολής (MERS), θεωρώντας τα «πνευματική του ιδιοκτησία». Ο ιός, που πρόσφατα χτύπησε και την Ιταλία, είναι εξαιρετικά θανατηφόρος, καθώς 60% των ανθρώπων που έχει προσβάλει έχουν χάσει τη ζωή τους.
«Οι έρευνες καθυστερούν εξαιτίας του Ρον Φουσιέρ. Αυτή τη στιγμή η εύρεση θεραπείας και πρόληψης είναι η πρώτη παγκόσμια προτεραιότητα στην υγεία», ανέφερε σε έντονο ύφος η γενική διευθύντρια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας Μάργκαρετ Τσαν. Στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Διάσκεψης Υγείας, που ολοκληρώθηκε την περασμένη εβδομάδα στη Γενεύη και συμμετείχαν κυβερνητικά στελέχη από 200 χώρες, ο Ζιάντ Μεμίς, αναπληρωτής υπουργός Υγείας της Σαουδικής Αραβίας, επέρριψε ευθύνες όχι μόνο στον ολλανδό επιστήμονα ο οποίος έχει ολοκληρώσει την ανάλυση του γονιδιώματος του ιού, αλλά και στον Αλί Ζακί, αιγύπτιο ιολόγο, ο οποίος απέστειλε τον Ιούνιο του 2012 τον ιό στην Ολλανδία, δίχως να λάβει έγκριση από τις αρμόδιες Αρχές της χώρας του.
Αυτό είχε ως αποτέλεσμα το ολλανδικό ερευνητικό κέντρο Εράσμους, που διευθύνει ο Ρον Φουσιέρ, να κατοχυρώσει Σύμβαση Μεταφοράς Υλικού (ΣΜΥ) η οποία είναι νομικά ισοδύναμη με την πατέντα ή κατοχύρωση πνευματικού δικαιώματος. Οπως προβλέπει η σύμβαση, όποιο εργαστήριο παρασκευής αντιιικών φαρμάκων ή εμβολίων επιθυμεί να πάρει τα δεδομένα από το Εράσμους θα πρέπει να συμφωνήσει ότι «δεν μπορεί δίχως την άδειά του να θέσει σε κυκλοφορία φαρμακευτικά σκευάσματα». Κάτι που νομικά αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο το Εράσμους να απαιτήσει από το εργαστήριο που θα βρει τη θεραπεία μερίδιο αγοράς, κερδών ή οτιδήποτε άλλο.
Σε αντίστοιχες περιπτώσεις, δικαστήρια στη Βόρεια Αμερική και την Ευρώπη έχουν αποφασίσει ότι μορφές ζωής ή αποκωδικοποίηση γονιδιώματος μπορεί να τεθούν υπό προστασία πνευματικού δικαιώματος. Οι αποφάσεις αυτές έχουν ωθήσει αρκετούς επιστήμονες σε ιδιωτικά ή δημόσια ερευνητικά κέντρα τα τελευταία χρόνια να κατοχυρώνουν πατέντα σε νέους μικροοργανισμούς, όπως είναι ο συγκεκριμένος ιός.

Ο ΙΟΣ ΔΡΑ καταστρέφοντας τους πνεύμονες, προκαλώντας οξεία αναπνευστική ανεπάρκεια – όπως έκανε και ο ιός του SARS. O νέος ιός όμως χτυπά και τους νεφρούς, προκαλώντας ανεπάρκεια και οδηγώντας πιο γρήγορα τα θύματά του στον θάνατο. Μέχρι σήμερα έχουν επιβεβαιωθεί 30 θάνατοι σε σύνολο 53 περιστατικών.