Ενα παράλληλο σύμπαν στα προάστια των πόλεων

Τα σύννεφα καπνού από τα καμένα αυτοκίνητα στα υποβαθμισμένα προάστια της Στοκχόλμης έχουν μόλις διαλυθεί και στη Σουηδία, όπως και στο εξωτερικό, γίνεται μια προσπάθεια να κατανοηθεί αυτό που συνέβη σε μια χώρα η οποία συχνά επαινείται για την κοινωνική της συνοχή. Τα σουηδικά «μπανλιέ» δεν κάηκαν. Τα επεισόδια στα προάστια της σουηδικής πρωτεύουσας δεν έχουν σχέση με την έκταση των επεισοδίων στα γαλλικά ή στα βρετανικά προάστια. Αλλά ακόμη και αν αυτή η χώρα των 9 εκατομμυρίων κατοίκων λειτουργεί μάλλον καλά – ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας ήταν 1,7% το πρώτο τρίμηνο, τα δημόσια οικονομικά είναι υγιή – και διακρίνεται ακόμη από έναν ισχυρό κοινωνικό πολιτισμό, δεν θα πρέπει να ξεχάσουμε τις πραγματικές της δυσκολίες. «Το πρόβλημα δεν είναι η αποτυχία της πολιτικής της ενσωμάτωσης, το πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχει πολιτική ενσωμάτωσης στη Σουηδία», σημειώνει η Ιρένε Μολίνα, καθηγήτρια Κοινωνικής Γεωγραφίας στο Πανεπιστήμιο της Ουψάλα.

«Η αύξηση των ανισοτήτων στις μεγάλες σουηδικές πόλεις είναι σοκαριστική», γράφει σχετικά ο Οβε Σέρνχεντε, επικεφαλής του Κέντρου Αστικών Ερευνών, ενώ επισημαίνει ότι περισσότερα από τα μισά παιδιά που κατοικούν στα υποβαθμισμένα προάστια ζουν κάτω από το όριο της φτώχιας. Την εικόνα αυτή ενισχύουν δύο έρευνες. Η πρώτη, του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης, δείχνει ότι η Σουηδία είναι η χώρα ανάμεσα στα μέλη της οποίας καταγράφηκε η μεγαλύτερη αύξηση ανισοτήτων μεταξύ του 1995 και του 2010. Η δεύτερη πραγματοποιήθηκε από τον Migro, έναν φιλελεύθερο όμιλο προβληματισμού, και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Σουηδία είναι η χώρα του ΟΟΣΑ με το μεγαλύτερο ποσοστό ανεργίας των κατοίκων της που έχουν γεννηθεί στο εξωτερικό, κυρίως τους Σομαλούς και τους Ιρακινούς.

Σε αυτούς τους δείκτες προστίθεται ένα αίσθημα εγκατάλειψης. Στο Χούσμπι, όπου ξέσπασαν τα επεισόδια στις 19 Μαΐου, πολλές οικογένειες ωθούν τα παιδιά τους να μπουν στα καλά λύκεια της Στοκχόλμης. Το αποτέλεσμα είναι ότι πολλά σχολεία της περιοχής μένουν χωρίς πολλούς μαθητές και επομένως χωρίς χρηματοδότηση. Αυτό το πρόβλημα στο εκπαιδευτικό σύστημα δημιουργεί ένα μεγάλο πρόβλημα απασχόλησης.

Εχοντας στο μυαλό μας το σοσιαλδημοκρατικό σουηδικό μοντέλο ξεχνάμε ότι η Σουηδία έγινε στα μέσα της δεκαετίας του 1980 μία από τις πρώτες χώρες της Ευρώπης που απορρύθμισε τις κοινωνικές της υπηρεσίες. Η πολύ σκληρή κρίση των αρχών του 1990, ως συνέπεια εν μέρει της ασωτίας του χρηματοπιστωτικού συστήματος που δημιούργησε μια φούσκα στην αγορά ακινήτων, οδήγησε σε μια πολιτική αυστηρής λιτότητας την επόμενη δεκαετία. Οι συνέπειες φαίνονται ακόμη. Επειτα, μετά την άνοδο της Δεξιάς στην εξουσία, το 2006, συνοικίες όπως το Χούσμπι εγκαταλείφθηκαν στην τύχη τους.

ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΕΝΟΣ. Η μαρτυρία του Ζλάταν Ιμπραΐμοβιτς, του σταρ των ευρωπαϊκών γηπέδων που μεγάλωσε σε ένα υποβαθμισμένο προάστιο του Μάλμε, είναι αποκαλυπτική: «Το Μάλμε ήταν πολύ κοντά αλλά ήταν ένας άλλος κόσμος. Είχα κλείσει τα 17 όταν πάτησα για πρώτη φορά το πόδι μου στο κέντρο της πόλης και δεν καταλάβαινα τι συνέβαινε εκεί», διηγείται στη βιογραφία του. Πολλοί κάτοικοι του Ρόζενγκαρντ δεν είχαν την ίδια τύχη με τον διάσημο ποδοσφαιριστή. Εγκλωβίστηκαν σε αυτήν της γειτονιάς του Μάλμε και δεν βγήκαν ποτέ.

Ο Ολιβιέ Τρουκ είναι ανταποκριτής
της εφημερίδας «Μοντ» στη Στοκχόλμη