[Διαστάσεις] Στο παλιό πλυντήριο του Αμίρ

Ηταν Απρίλιος του 2009. Στο 17ο Μεσογειακό Φεστιβάλ Νέων Δημιουργών που γινόταν στη Λάρισα, ο Καβέχ Μπαχτιαρί παρουσίαζε τη μικρού μήκους ταινία του με τίτλο «Η βαλίτσα». Εκεί δέχθηκε το τηλεφώνημα που τον ενημέρωνε ότι ένας εξάδελφός του, ο Μοχσέν, είχε εγκαταλείψει το Ιράν και είχε φτάσει μέσω Τουρκίας στη Σάμο, όπου συνελήφθη και μεταφέρθηκε σε φυλακή της Αθήνας. Τι περίεργο: εκείνος βρισκόταν στην Ελλάδα ως προσκεκλημένος και ο συγγενής του ως κρατούμενος. Οταν ο τελευταίος αποφυλακίστηκε, ο Μπαχτιαρί τον συνάντησε και πήγαν μαζί σε ένα παλιό δημόσιο πλυντήριο που είχε μετατραπεί σε χώρο φιλοξενίας προσφύγων. Εμεινε εκεί έναν χρόνο, κινηματογραφώντας τους ανθρώπους που έρχονταν κι έφευγαν. Σκληρή εμπειρία. Οπως λέει σήμερα ο ιρανοελβετός σκηνοθέτης, «οι παράτυποι μετανάστες έχουν γίνει ο αποδιοπομπαίος τράγος για τα βάσανα της Ελλάδας».

Το προϊόν αυτής της εμπειρίας έγινε ταινία που προβλήθηκε την περασμένη Κυριακή στο Φεστιβάλ των Καννών με τον τίτλο «Ενδιάμεσος σταθμός». Ο θεατής πληροφορείται από την αρχή ότι ο Μοχσέν δεν είναι πλέον ζωντανός. Στη συνέχεια παρακολουθεί την καθημερινότητα όλων αυτών των ανθρώπων, των οποίων δεν θα μάθει ποτέ ούτε το παρελθόν ούτε το μέλλον. Περπατούν στην Αθήνα προσπαθώντας να μη γίνουν αντιληπτοί. Επιχειρούν να βγάλουν ψεύτικα χαρτιά για να ταξιδέψουν στην Κεντρική Ευρώπη. Αλλοι είναι αισιόδοξοι, άλλοι απελπισμένοι, ένας ξεκινά απεργία πείνας. Χάρις στο ελβετικό του διαβατήριο και μια κρυμμένη κάμερα, ο Μπαχτιαρί καταγράφει τις κινήσεις τους και παρουσιάζει το ασφυκτικό δίλημμά τους: να συνεχίσουν την περιπέτεια ή να τα παρατήσουν και να γυρίσουν πίσω.

Συνηθισμένες ιστορίες, βαρετές, ο ελληνικός Τύπος δεν ασχολήθηκε καν μ’ αυτή την ταινία. Συνηθισμένη είναι και η τελευταία ετήσια έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας που μιλά για «δραματική κλιμάκωση των εγκλημάτων μίσους με βάση τη φυλή και την εθνικότητα»: 87 περιστατικά είχαν καταγραφεί επισήμως τον περασμένο Οκτώβριο στη χώρα μας, με πάνω από τα μισά να συνδέονται με «εξτρεμιστικές ακροδεξιές ομάδες που ενήργησαν οργανωμένα και προσχεδιασμένα». Συμβαίνουν αυτά στην Ευρώπη, κι αν οι υπόλοιπες χώρες έχουν εφοδιαστεί με ειδική νομοθεσία για να τα αντιμετωπίσουν, εμείς είμαστε ικανοποιημένοι με αυτήν που έχουμε, η Νέα Δημοκρατία αποφάσισε χθες ότι οποιαδήποτε ενίσχυση του νομικού μας οπλοστασίου θα πλήξει την ελευθερία του λόγου. Ετσι θα συνεχίσουμε, λοιπόν, και σιγά σιγά θα εξοικειωνόμαστε με τη βία, τον ρατσισμό και τη μισαλλοδοξία.

Υπάρχει μία αισιόδοξη πλευρά της ταινίας του Μπαχτιαρί, μόνο μία: ο διαχειριστής του παλιού πλυντηρίου, ο Αμίρ, μετανάστης κι αυτός, που χαρίζει ανθρωπιά και ζεστασιά στους συμπατριώτες του έναντι μιας μικρής αμοιβής. Αργά ή γρήγορα όμως θα κουραστεί κι αυτός. Μπορεί άλλωστε να έχει ήδη φύγει γι’ άλλους τόπους, καλύτερους.