Ευρώπη και G20 κήρυξαν πόλεμο στο μαύρο χρήμα

Ο κόσμος έχει εξεγερθεί εναντίον των φορολογικών παραδείσων και του βρώμικου χρήματος. Η Ευρωπαϊκή Ενωση και το G20 βλέπουν το κύρος τους να διακυβεύεται. Μπορούν να επιτύχουν στον αγώνα να περιορισθεί η ροή περίπου 23 δισεκατομμυρίων ευρώ – σχεδόν το 10% του παγκόσμιου ΑΕΠ – που ταξιδεύουν ετησίως ανά την υδρόγειο μέσα σε νανοδευτερόλεπτα χωρίς να υπόκεινται σε έλεγχο ή κανόνες και χωρίς οι ιδιοκτήτες τους να πληρώνουν φόρους, όταν μάλιστα το 1/3 των χρημάτων αυτών προέρχεται από διακίνηση ναρκωτικών και άλλα εγκλήματα;

Στην ευρωπαϊκή Σύνοδο Κορυφής της Τετάρτης το θέμα που θα κυριαρχήσει είναι το πώς θα επιτευχθεί το τέλος του τραπεζικού απορρήτου, το οποίο διευκολύνει τη φοροδιαφυγή, τη φοροαποφυγή και τη φυγή κεφαλαίων. Αυτή είναι η τριάδα που μπαίνει πλέον στον στόχο με τη λογική ότι οποιαδήποτε φορολογική απάτη αποτελεί πάντα έγκλημα, γράφει η ισπανική εφημερίδα «Ελ Παΐς».

Στις Βρυξέλλες εκτιμάται ότι το κόστος αυτής της φορολογικής απάτης ανέρχεται κάθε χρόνο σε 1 δισ. ευρώ για τους Ευρωπαίους. Υπάρχει βέβαια μια νέα πολιτική που προβλέπει οι 27 κυβερνήσεις να μοιράζονται αυτόματα μεταξύ τους όλες τις σχετικές πληροφορίες για εισοδήματα, συμπεριλαμβανομένων – ως καινοτομία – τα μερίσματα, τα εισοδήματα κεφαλαίου και τα δικαιώματα. Θα υλοποιηθεί αυτή η πολιτική; Μένει να το διαπιστώσουμε. Διότι το Λουξεμβούργο αντιδρά, η Αυστρία ανθίσταται και οι (πολλοί) βρετανικοί φορολογικοί παράδεισοι έχουν αρχίσει να τρέμουν. Και διότι μια πρώτη οδηγία το 2003 είχε εισαγάγει την αυτόματη αμοιβαία ενημέρωση μεταξύ των κυβερνήσεων για τις αποταμιεύσεις, περιορίστηκε όμως τελικά στον τόκο που εισπράττουν φυσικά πρόσωπα, ενώ τρεις χώρες είχαν εξαιρεθεί. Και γι’ όλα αυτά χρειάσθηκαν 14 χρόνια προκειμένου να δοθεί η έγκριση των εταίρων (Οδηγία 2003/48).

Σε μια σειρά συναντήσεων του G20 από τον Σεπτέμβριο στην Αγία Πετρούπολη έως τον Απρίλιο στην Ουάσιγκτον λήφθηκαν αποφάσεις σχετικά με την τελευταία πρόταση του ΟΟΣΑ, να γίνουν προσπάθειες δηλαδή να σταματήσουν οι κινήσεις χρημάτων προς τους φορολογικούς παραδείσους. Και για πρώτη φορά οργανώσεις πολιτών που μέχρι τώρα επέκριναν τα αποτελέσματα των συναντήσεων του G20 και του ΟΟΣΑ εμφανίζονται να ελπίζουν. «Είναι μια ιστορική στιγμή επειδή θέματα που είχαν αποκλειστεί από τις συζητήσεις εδώ και έναν αιώνα τίθενται τελικά στο τραπέζι», διακηρύσσει ο Τζον Κρίστενσεν, διευθυντής του Δικτύου Φορολογικής Δικαιοσύνης.

Οι αμφιβολίες για το εάν όλα αυτά θα πραγματοποιηθούν είναι δικαιολογημένες καθώς το 2009, λίγο μετά το ξέσπασμα της κρίσης, η Σύνοδος Κορυφής του G20 διακήρυσσε: «Είμαστε έτοιμοι να επιβάλουμε κυρώσεις προκειμένου να προστατευθούν τα δημόσια οικονομικά και χρηματοπιστωτικά μας συστήματα. Η εποχή του τραπεζικού απόρρητου έχει τελειώσει». Οπως αποδεικνύεται, δεν έχει τελειώσει ακόμα. Αλλά και ο ΟΟΣΑ το 1998 είχε δημοσιοποιήσει μια πρωτοποριακή έρευνα με τίτλο «Επιζήμιος φορολογικός ανταγωνισμός» όπου περιλάμβανε κατάλογο φορολογικών παραδείσων. Ούτε τότε είχε γίνει τίποτα.

ΟΙ ΤΡΑΠΕΖΕΣ. Στον Τύπο πληθαίνουν οι αναφορές για όσους συμβάλλουν στη διαφάνεια και τη φορολογική ισότητα, ενώ πολλαπλασιάζονται εκείνοι που αποκαλύπτουν όσους φοροδιαφεύγουν καταγράφοντας τα στοιχεία σε δισκέτες – με γνωστότερο τον εργαζόμενο στην HSBC Ερβέ Φαλσιανί που παρέδωσε στοιχεία για 130.000 πελάτες της τράπεζας που είχαν μεταφέρει τα χρήματά τους σε οφσόρ εταιρείες. Η ίδια τεχνολογία που χρησιμοποιούνταν για τη διάπραξη της φοροδιαφυγής από τον καναπέ έρχεται τώρα να αποκαλύψει τους ενόχους. Τα τελευταία χρόνια τους φορολογικούς παραδείσους, εκτός από τους δικτάτορες, τους ολιγάρχες, τους ανθρώπους του υποκόσμου και τους κατασκόπους, τους χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο οι μεγάλες τράπεζες και οι πολυεθνικές εταιρείες. Η Citigroup έχει 427 θυγατρικές σε φορολογικούς παραδείσους, η Barclay’s 200, η Morgan Stanley 273, η News Corporation (εταιρεία του μεγιστάνα του Τύπου Ρούπερτ Μέρντοκ) 152 και η Εnron, πριν πτωχεύσει, 881 θυγατρικές. Και κάποιες κινήσεις κυβερνήσεων αποδείχθηκαν ιδιαίτερα «περίεργες», όπως το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων Πρωτοβουλία Ιδιωτικής Χρηματοδότησης (PFI) που επινόησαν ο Τόνι Μπλερ με τον Γκόρντον Μπράουν για επενδυτικούς πόρους χωρίς δανεισμό ή αύξηση των φόρων. Στο τέλος της διαδικασίας περισσότερες από 200 εταιρείες του PFI ανήκαν σε εταιρείες με έδρα σε φορολογικούς παραδείσους. Αλλωστε, ακόμα και σήμερα πολλά κεντρικά κτίρια στο Λονδίνο – μεταξύ των οποίων και εκείνο όπου στεγάζεται το υπουργείο Οικονομικών – ανήκουν σε εταιρείες με έδρα σε φορολογικούς παραδείσους όπως οι Βερμούδες ή το Τζέρσεϊ.

Δύο νησιά όμως, αν και μητροπολιτικές περιοχές, είναι τα μεγάλα φορολογικά καταφύγια: το Μανχάταν και η Βρετανία. Μάλιστα, αναφέρει η «Ελ Παΐς», δεν υπάρχει μεγάλο σύγχρονο οικονομικό και φορολογικό σκάνδαλο που να μην ξεκινά ή να μην περνά μέσα από το Σίτι του Λονδίνου…

Γιατί τώρα
Γιατί αποφάσισαν να αντιδράσουν τώρα ΕΕ, ΟΟΣΑ και G20 έπειτα από τόσο καιρό απραξίας; Διότι, σύμφωνα με την «Ελ Παΐς», αποδείχθηκε ότι τα μέτρα που υποτίθεται ότι ελήφθησαν το 2009 ήταν αναποτελεσματικά, και 
η περίπτωση της Κύπρου, όπου γινόταν ξέπλυμα ρωσικού χρήματος, ανησύχησε ιδιαίτερα 
την κοινή γνώμη. Επίσης τον τελευταίο καιρό έχουν ξεσπάσει μια σειρά από σχετικά σκάνδαλα.