«Η Ελλάδα είναι για μία ακόμη φορά στο έλεος των ισχυρών»

«Ολοι είμαστε προϊόντα του παρελθόντος μας» έλεγε χθες το απόγευμα στον χώρο της Διεθνούς Εκθεσης Βιβλίου της Θεσσαλονίκης ο δημοφιλής (και) στην Ελλάδα βρετανός συγγραφέας Τζόναθαν Κόου.

Ο πολιτικός συγγραφέας από το Μπέρμιγχαμ, που στο «Τι ωραίο πλιάτσικο!» αποτύπωσε με σαφήνεια (αν και με την αφέλεια και την αθωότητα των 28 του χρόνων, όπως είπε χθες) την εποχή της Μάργκαρετ Θάτσερ, περισσότερο από το παρελθόν, από το οποίο οι περισσότεροι προσπαθούν να ξεφύγουν, τον ανησυχεί το παρόν. Και μάλιστα από πολλές απόψεις: «Από τη μια παλεύουμε με το παρελθόν, από την άλλη δεν συζητούμε αρκετά γι’ αυτό. Και ζούμε σε ένα αιώνιο παρόν», λέει. «Από το οποίο είναι δύσκολο να δραπετεύσουμε. Ζούμε στιγμιαία. Παρακολουθούμε τις ειδήσεις της στιγμής, είναι όμως δύσκολο να βρούμε τη στιγμή εκείνη που θα αναλογιστούμε από πού προερχόμαστε. Και έτσι ξεχνάμε εύκολα. Ολα αυτά κάνουν την Ιστορία να επαναλαμβάνει τον εαυτό της πολύ πιο σύντομα από άλλοτε.

Στη Βρετανία, το ’50 όλοι οι πολιτικοί ήταν απόφοιτοι του Ιτον. Η Θάτσερ κληρονόμησε ένα κόμμα αριστοκρατών που ζούσαν σε κάστρα χωρίς επαφή με τους κοινούς ανθρώπους. Και είναι αλήθεια πως προσπάθησε να σπάσει αυτή την παράδοση των Συντηρητικών. Σήμερα όμως ξαναβλέπουμε τα ίδια».

Το παρόν τον ανησυχεί και από μια άλλη σκοπιά: «Σήμερα και στη Βρετανία εφαρμόζονται προγράμματα περικοπών. Είναι μια κατάσταση που δίνει έδαφος σε ακραία κόμματα, όπως αυτό των Ανεξάρτητων, που ζητούν τον περιορισμό των μεταναστών και την έξοδο από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Με άλλα λόγια, ζητούν την απομόνωση. Αλλά η εντύπωσή τους ότι αν ανακτηθεί ο πλήρης εθνικός έλεγχος, όλα τα σημερινά κοινωνικά προβλήματα θα λυθούν, είναι μια αυταπάτη».

Αυτό το μελαγχολικό παρόν τον απασχολεί και στα βιβλία του. Στα τελευταία του μυθιστορήματα – έχει γράψει δέκα συνολικά, και στην Ελλάδα κυκλοφορούν μεταφράσεις του από τις Εκδ. Πόλις – μεταθέτει τον χώρο δράσης από το Λονδίνο στην περιφέρεια. «Θέλω να παρουσιάσω το τοπίο της χώρας που δημιουργήθηκε τα τελευταία τριάντα χρόνια. Δεν εννοώ τις κοιλάδες και τους λόφους αλλά αυτή την ομογενοποίηση των Στάρμπακς και των αυτοκινητοδρόμων. Στο πανομοιότυπο αυτό τοπίο των βρετανικών πόλεων, ένα τοπίο σαν καλυμμένο με μια κουβέρτα, είναι δύσκολο να υπάρξουν ανθρώπινες σχέσεις. Ο φόβος μου είναι ότι τα προβλήματα μεγαλώνουν και ότι εγώ που χρησιμοποιώ τη σάτιρα δεν θα μπορώ να γράψω. Οσο πιο σοβαρά είναι τα πράγματα τόσο δυσκολότερα αστειεύεσαι με αυτά».

Για τη Μάργκαρετ Θάτσερ λέει ότι ο θάνατός της δεν του προκάλεσε καμία συγκίνηση. «Θα συμβεί σε όλους μας, άλλωστε». Οταν ήταν νέος, γόνος Συντηρητικών γονέων, λίγο έλειψε να την ψηφίσει. Σήμερα αναρωτιέται «πώς αυτή, μια κόρη μπακάλη, έφτασε να κλείνει εργοστάσια για να προωθήσει μια οικονομία χρηματοοικονομική, με υπερδανεισμό και χρήματα του αέρα, που τώρα οδηγείται στην κατάρρευση».

Για την Ελλάδα, λέει ότι «για μία ακόμη φορά είναι αδύναμη, στο έλεος των ισχυρών». Τα μυθιστορήματα, συνεχίζει, δεν μπορούν να προτείνουν λύσεις, μόνο να φωτίσουν τις καταστάσεις μπορούν. Ετσι ούτε για τη σημερινή κατάσταση στη χώρα μας έχει να προτείνει λύση. «Το μόνο που σκέφτομαι είναι ότι όταν είσαι αδύναμος, η λύση είναι η συλλογική δράση. Πρέπει τα  κράτη που βρίσκονται σε θέση αδυναμίας, να δράσουν από κοινού».