Ο «Υπέροχος Γκάτσμπι», το κόκκινο χαλί και ο Στίβεν Σπίλμπεργκ

Μια ρήση λέει: Υπάρχουν τα άλλα φεστιβάλ, και υπάρχουν και οι Κάννες. Κάθε χρόνο η περίφημη Κρουαζέτ βουλιάζει από πλήθος αστέρων και… λιγότερο λαμπερών δημοσιογράφων που έχουν αναλάβει να καλύψουν το σημαντικότερο κινηματογραφικό γεγονός ανά τον κόσμο – περισσότερο και από τα Οσκαρ. Διότι, αν στα Οσκαρ ανακαλύπτουμε απλώς τις προτιμήσεις της Αμερικανικής Ακαδημίας Κινηματογράφου, στις Κάννες δίνεται λίγο-πολύ η φιλμική «γραμμή» για τη σεζόν που θα ακολουθήσει. Ο λόγος είναι απλός: οι καλύτερες ταινίες της χρονιάς θα προβληθούν για πρώτη φορά εκεί.

Και αν αδιαφορείτε για τη σκοτεινή αίθουσα, μπορείτε να ελπίζετε στη λάμψη των αστέρων. Οι Κάννες εφέτος ανοίγουν με τον «Υπέροχο Γκάτσμπι», άρα και με τον Λεονάρντο ντι Κάπριο που πρωταγωνιστεί. Από μόνος του θα μπορούσε να «σηκώσει» στους ώμους του πολλές διοργανώσεις, αλλά εδώ είναι Κρουαζέτ, οπότε ακολουθούν οι Ματ Ντέιμον, Μάικλ Ντάγκλας, Ράιαν Γκόσλινγκ, Τζούλιαν Μουρ και Εμα Γουάτσον. Ο Ντέιμον θα παραβρεθεί μετά της γυναικός του – για τον Ντάγκλας «παίζεται», μια και η Κάθριν Ζέτα-Τζόουνς νοσηλεύεται σε κλινική για μανιοκατάθλιψη (αν και οι πιθανότητες να τον συνοδέψει είναι 50-50). Επίσης, θα δούμε την 80χρονη πλέον Κιμ Νόβακ, η οποία θα παρουσιάσει την προβολή της πλήρως αποκατεστημένης κόπιας του «Δεσμώτη του ιλίγγου» του Αλφρεντ Χίτσκοκ. Δεν σας φτάνουν αυτά; Πάρτε και την εκθαμβωτική τραγουδιάρα Λάνα ντελ Ρέι. Εφετινό τιμώμενο πρόσωπο των Καννών, τέλος, ο Αλέν Ντελόν!

Αστέρια, όμως, βρίσκονται και στην Κριτική Επιτροπή, η οποία απαρτίζεται από τη Νικόλ Κίντμαν, τον σκηνοθέτη Ανγκ Λι («Τίγρης και Δράκος», «Η ζωή του Πι»), την κορυφαία του Μπόλιγουντ Βίντια Μπαλάν, τον Ντανιέλ Οτέιγ, τον σπουδαίο ρουμάνο σκηνοθέτη Κριστιάν Μουνγκιού (βραβευμένος με Χρυσό Φοίνικα για την ταινία «Τέσσερις μήνες, τρεις εβδομάδες και δύο μέρες»), τη σεναριογράφο Λιν Ράμσεϊ, τη σκηνοθέτιδα Ναόμι Καβάσε, αλλά και τον διπλά βραβευμένο με Οσκαρ (και αγαπημένο ηθοποιό του Ταραντίνο) Κριστόφ Βαλς. Και ποιος είναι ο πρόεδρος της εφετινής επιτροπής; Ο Στίβεν Σπίλμπεργκ! Αυτό είναι φεστιβάλ!

Το ζήτημα είναι τι στο καλό θα ψηφίσει ο Σπίλμπεργκ. Είναι ένα αίνιγμα. Οι γνώστες του σινεμά, βεβαίως, μπορούν να αναγνωρίσουν στη δουλειά του ένα πλήθος επιρροών, που πιάνουν όχι μόνο το αμερικανικό αλλά και ολόκληρη τη ραχοκοκαλιά του ευρωπαϊκού σινεμά. Και όμως η «ιντελιτζένσια» της διανόησης γκρίνιαξε μέσω του γαλλικού Τύπου (κομψά, είναι η αλήθεια, αλλά το έκανε). Ο Σπίλμπεργκ, πάντως, έκανε την πιο όμορφη δήλωση επί του θέματος: «Ερχομαι στις Κάννες για να ταξιδέψω μέσα από τις ταινίες αυτών που κάνουν ένα σινεμά διαφορετικό από το δικό μου». Η απουσία της νέας ταινίας του Λαρς φον Τρίερ, πάντως, θα «ελαφρύνει» το πρόγραμμα.

Πριν από έναν ακριβώς χρόνο η γενική επιτροπή του φεστιβάλ συνεδρίαζε, έλεγαν, «πολύ σοβαρά» για το θέμα του Τρίερ και των δηλώσεών του – όπου είχε αποκαλέσει αστειευόμενος τον εαυτό του ναζί, βάζοντάς τα παράλληλα με την εξωτερική πολιτική του Ισραήλ (συνδυασμός θανάσιμος). Βέβαια, ζήτησε συγγνώμη αλλά η κινηματογραφική κοινότητα δεν θα τον άφηνε να τη βγάλει καθαρή έτσι εύκολα. Ετσι τον… «έχρισαν» persona non grata στις Κάννες.  Είναι μια μεγάλη αλήθεια: ο δανός σκηνοθέτης έχει αναλάβει, με χαρά και πόνο μαζί, έναν ρόλο τον οποίο το σινεμά είχε ανάγκη. Είναι αυτός που θα παραβιάσει τους κανόνες (στήνοντας δικούς του), είναι αυτός που θα ξεγυμνώσει τα ελαττώματα όσων δεχόμαστε σαν θέσφατα στο σινεμά, είναι αυτός που θα διχάσει όσο κανένας άλλος τον κινηματογραφικό κόσμο. Ευτυχώς που υπάρχει και αυτός, συνεπώς.

Για τη νέα ταινία του τώρα, ονόματι «Nymphomaniac», γνωρίζουμε τα εξής: Μια γυναίκα ανακαλύπτει τις κρυφές ερωτικές επιθυμίες της κι εμείς παρακολουθούμε οκτώ κεφάλαια από τη ζωή της (την ενσαρκώνει η Σαρλότ Γκενσμπούργκ), τα οποία η ίδια εξομολογείται σε έναν εργένη με το όνομα Σέλιγκμαν (Στέλαν Σκάρσγκαρντ). Κεφάλαια που καλύπτουν όλη τη ζωή της, από την ημέρα που γεννιέται έως και τα 50 της χρόνια.  Στο «Nymphomaniac» συναντάς όλα εκείνα τα γνωρίσματα ενός φιλμ που είναι ικανό να δυναμιτίσει από μόνο του ένα ολόκληρο φεστιβάλ. Διαθέτει star-power (στη ταινία εμφανίζονται επίσης οι Σία Λα Μπεφ, Γουίλεμ Νταφόε και Τζέιμι Μπελ), μπόλικο σεξ (όσο υπόσχεται ο τίτλος του και οι φήμες που μιλούν για «τετράωρο σεξόραμα») και μια παχιά υπογραφή ενός πολυβραβευμένου και προκλητικού «δημιουργού». Και όμως ο Τρίερ δεν κατόρθωσε να προλάβει την προθεσμία των Καννών – που στο μεταξύ είχαν δώσει «άφεση αμαρτιών».

Τουλάχιστον έτσι ανακοίνωσε. Το οποίο όμως δεν στέκει. Γιατί το «Nymphomaniac» θα βγει στις δανέζικες αίθουσες στις 30 αυτού του μήνα. Που σημαίνει ότι ουσιαστικά ο Τρίερ «στέρησε» από τις Κάννες το πιο δυνατό πυροτέχνημά τους. Σε σχέσεις σαν και αυτή (ο Τρίερ έχει ταυτιστεί απολύτως με το Φεστιβάλ των Καννών από την αρχή σχεδόν της φιλμογραφικής του σταδιοδρομίας), η αγάπη και το μίσος είναι λογικό να αλλάζουν βάρδιες. Ο ίδιος άλλωστε έχει εισπράξει από γιουχαΐσματα (για τον «Αντίχριστο») έως… Χρυσό Φοίνικα (για το «Χορεύοντας στο σκοτάδι»).

Χειροκροτήματα προς το παρόν για τον Μπαζ Λούρμαν και τους συντελεστές του «Γκάτσμπι» – συμβολικής σημασίας, μια και ο σκηνοθέτης έκανε τα πρώτα του βήματα στο ίδιο φεστιβάλ όταν παρουσίαζε το ντεμπούτο του «Τα βήματα που γοητεύουν» σε μια μεταμεσονύχτια προβολή. «Ποιος να το ‘λεγε ότι στη χώρα όπου ο Φιτζέραλντ έγραψε τον “Υπέροχο Γκάτσμπι” θα γινόταν, έπειτα από 88 χρόνια, η προβολή της μεταφοράς του σε 3D», δήλωσε περίχαρος. Ελα ντε.

Εως τις 26 Μαΐου
Το Φεστιβάλ Καννών αρχίζει επισήμως σήμερα, μετά τη χθεσινή, εκτός «συναγωνισμού», πρεμιέρα του «Υπέροχου Γκάτσμπι» εν μέσω δυνατής βροχής (μούσκεμα το κόκκινο χαλί). Θα διαρκέσει έως και τις 26 Μαΐου. Το επίσημο site του φεστιβάλ: http://www.festival-cannes.fr