Οι κάλπες των άκρων και το τέλος του δικομματισμού

Το ύφος μιας ημέρας πριν από έναν χρόνο και κάτι. Μιας ημέρας του Μαΐου, ηλιόλουστης και πρόωρα καλοκαιρινής, που αιφνιδίασε τους πάντες, κερδισμένους και χαμένους. Αποτελεί ειρωνεία της Ιστορίας ότι διάφοροι, πολιτικοί και πολιτικοί αναλυτές, μιλούσαν για το «τέλος της Μεταπολίτευσης» ήδη από το 1996. Ηταν όμως την 6η Μαΐου 2012 που το αποτέλεσμα των εκλογών επιβεβαίωσε την πολιτική αυτή εσχατολογία. Βλέπετε, έως τότε λίγο σαν κότα χωρίς κεφάλι που βαδίζει έστω και τρεκλίζοντας ο δικομματισμός είχε συνεχίσει να πορεύεται. Το δίπολο ΠΑΣΟΚ – ΝΔ πέρασε από το ζεύγος Σημίτη – Εβερτ στο ζεύγος Σημίτη – Καραμανλή και μετά στο ζεύγος Καραμανλή – Παπανδρέου, χωρίς να πάψει να αποτελεί τον θεμέλιο λίθο του πολιτικού συστήματος. Εστω και αν είχε σταματήσει να γράφει αθροιστικά 80%+ στο τελικό σκορ.

Ωστόσο ήδη από το απομεσήμερο της 6ης Μαΐου, όταν άρχισαν να διαρρέουν στα εκλογικά επιτελεία οι επιστροφές από τα exit polls και να βάζουν πούδρα παρουσιαστές και δημοσιογράφοι για να βγουν στα στούντιο, ήταν σαφές ότι κάτι είχε αλλάξει. Υπάρχουν στην πολιτική Ιστορία κάθε χώρας εκλογές που προκαλούν σεισμό. Για παράδειγμα, τέτοια ημερομηνία είναι στη Γαλλία η 22α Απριλίου 2002. Τότε που ο Λιονέλ Ζοσπέν, πρωθυπουργός έως τότε και υποψήφιος των Σοσιαλιστών, μένει εκτός δεύτερου γύρου, παθαίνοντας σοκ ο ίδιος και προκαλώντας σοκ σε όλους τους υπολοίπους. Αντ’ αυτού ο ακροδεξιός Ζαν-Μαρί Λεπέν, ο οποίος σε μία εικοσαετία είχε μετατραπεί από περιθωριακό νεοφασίστα σε αντίπαλο του συντηρητικού δεξιού Ζακ Σιράκ.

Είναι οι εκλογικοί σεισμοί, οι μεγάλες ανατροπές της πολιτικής Ιστορίας, συναρτημένοι με την άνοδο των άκρων; Πάντως, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η 6η Μαΐου 2012 έρχεται να αποδείξει πως η Ελλάδα έχει αλλάξει. Με την άδεια του Σταντάλ, το πολιτικό μυθιστόρημα της ελληνικής πολιτικής θα μπορούσε να λέγεται πλέον «Το κόκκινο και το μαύρο». Μαύρο γιατί για πρώτη φορά μετά το 1974 – και εδώ έγκειται η μία ένδειξη του τέλους της Μεταπολίτευσης – η Ελλάδα αποκτά ακροδεξιό κόμμα, τη Χρυσή Αυγή, που εισέρχεται στο Κοινοβούλιο. Τι ακριβώς έχει συμβεί; Ερποντας στο πεζοδρόμιο, το κόμμα του Μιχαλολιάκου δεν έχει γίνει αντιληπτό ούτε από τους ανταγωνιστές του στον ίδιο ιδεολογικό χώρο – δηλαδή από τον ΛΑΟΣ, ο οποίος μένει εκτός Βουλής ενώ είχε φθάσει ως και να μετέχει στην κυβέρνηση Παπαδήμου. Είναι σε μια μεγάλη σύσκεψη αστυνομικών διευθυντών από όλη την Ελλάδα που γίνεται στην Κατεχάκη, όπου έχει επιστρέψει ξανά ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, δύο μήνες πριν από τις εκλογές όπου περιγράφεται με μελανά χρώματα η ανάδυση ενός ακροδεξιού χώρου από το περιθώριο της πολιτικής αλλά και τα σκοτάδια του κοινού ποινικού δικαίου. Η Χρυσή Αυγή είναι το νέο στοιχείο της ελληνικής πολιτικής που οι ξένοι αναλυτές θεωρούν ότι κάνει τη διαφορά. Το εγχώριο πολιτικό σύστημα θα αργήσει όμως να αντιδράσει. Θα χρειαστούν, παραδείγματος χάριν, πάνω από οκτώ μήνες για να υιοθετήσει το ΠΑΣΟΚ την άποψη ότι η Χρυσή Αυγή δεν είναι κόμμα αλλά οργάνωση εκτός νόμου. Ο Βαγγέλης Βενιζέλος, καθώς και ο συνταγματολόγος Νίκος Αλιβιζάτος που έχει την ίδια αντίληψη είναι αντίδικοι του κόμματος του Νίκου Μιχαλολιάκου που τους έχει μηνύσει.

Αν η Χρυσή Αυγή είναι το μαύρο, ο ΣΥΡΙΖΑ είναι το κόκκινο. Ή μάλλον το μεγαλύτερο μέρος μιας κόκκινης απόχρωσης που στην Ελλάδα του 2012 καλύπτει αθροιστικά, μαζί με το ΚΚΕ και τη ΔΗΜΑΡ, ποσοστό της τάξεως του 40% όταν κάθεται η σκόνη των εκλογών της 17ης Ιουνίου. Είναι προφανές ότι η Ελλάδα έχει γυρίσει αριστερά. Το απομεσήμερο της 6ης Μαΐου το σοκ έχει να κάνει με το ότι ο ΣΥΡΙΖΑ έρχεται δεύτερο κόμμα. Η εξέλιξη αυτή έχει επηρεάσει μέχρι και τους στενούς συνεργάτες του Αλέξη Τσίπρα. Το βράδυ θα μαζευτούν στο σπίτι του στην Κυψέλη και, πριν από τα επινίκια στην Κουμουνδούρου, βγάζουν φωτογραφία με τα κινητά τους την τηλεόραση που παίζει το αποτέλεσμα. Ο ΣΥΡΙΖΑ θα έχει ένα καλό, όσο και υπόκωφο, τελευταίο δεκαήμερο. Ενώ το ΠΑΣΟΚ από την πασχαλιάτικη σύλληψη του Ακη Τσοχατζόπουλου έως την ημέρα της κάλπης δεν θα βρει ποτέ ρυθμό και θα καθηλωθεί στο 13% – ιστορικό χαμηλό που γυρίζει το ρολόι πίσω ακόμη και από το 1977.

Από την πλευρά αυτή του φάσματος, όμως, οι εκλογές της 6ης Μαΐου 2012 μπορεί να είναι και οι κάλπες της χαμένης ευκαιρίας. Είναι η χαμένη ευκαιρία της Κεντροαριστεράς. Οπως επισημαίνεται – περισσότερο ηχηρά από όλους από τον πολιτικό αναλυτή Τάκη Θεοδωρικάκο -, το αθροιστικό ποσοστό του ΠΑΣΟΚ και της ΔΗΜΑΡ φθάνει στο 20% και υπό την έννοια αυτή το σκορ της Κεντροαριστεράς θα την έφερνε νικήτρια σε αυτές τις παράξενες εκλογές που είδαν τη ΝΔ να καθηλώνεται στο 18% προκαλώντας τρόμο και δέος όχι μόνο στους οπαδούς της, αλλά και σε όσους αναρωτιούνται πού και πώς θα ισορροπήσει ξανά το πολιτικό σύστημα.  

Η αλήθεια είναι ότι, αν οι εκλογές του Μαΐου ξεχείλιζαν από οργή, ο Ιούνιος θα φέρει διόρθωση και θα δώσει τρικομματική κυβέρνηση ΝΔ – ΠΑΣΟΚ – ΔΗΜΑΡ, αλλά και αξιωματική αντιπολίτευση τον ΣΥΡΙΖΑ, που αγγίζει το 27%. Εκτοτε υπάρχει πολιτική σταθερότητα και κοινωνική ηρεμία, αλλά και ισορροπία του τρόμου ανάμεσα στον κυβερνητικό συνασπισμό και στο κόμμα του Τσίπρα. Εκλογές δεν θα έχουμε ξανά – ουδείς τις θέλει πραγματικά – έως τις ευρωεκλογές του χρόνου τέτοια εποχή, περίπου, οι οποίες συνδυαζόμενες με τις αυτοδιοικητικές θα είναι ο πρώτος σταθμός στη νέα φάση της ελληνικής πολιτικής.