Κάθε τεχνολογία ξεπερνιέται

Για τα δικά του δεδομένα ο Εσνόζ δεν έκανε με την περίπτωση Τέσλα κάτι καινούργιο: οι θραυσματικές «Αστραπές» κλείνουν μια ψευδοβιογραφική τριλογία που άρχισε με αποσπασματικό μυθιστόρημα για τον συνθέτη Μορίς Ραβέλ («Ραβέλ», εκδ. Πόλις) και συνεχίστηκε με αποσπασματικό μυθιστόρημα για τον δρομέα Εμίλ Ζάτοπεκ («Δρόμος αντοχής», εκδ. Πόλις).

Στις «Αστραπές», ωστόσο, χάρη και στα μοναδικής υφής στοιχεία που αντλήθηκαν από την πολυκύμαντη, ιδιότυπη, χορταστική ζωή του ανεπανάληπτου επιστήμονα, το κείμενο λειτουργεί από την αρχή έως το τέλος σαν ελβετικό ρολόι.

Κατ’ αρχάς ο Εσνόζ είχε την πολυτέλεια να διαλέξει από χιλιάδες περιστατικά και έτσι έφτιαξε μια σύνθεση με τρομερή πληροφοριακή πυκνότητα και μεγάλο γλωσσικό πλούτο. Από ‘κεί και πέρα, χειρίστηκε το ακριβό υλικό με χαλαρή, χιουμοριστική, περιπαικτική διάθεση – για παράδειγμα, συχνότατα ο συγγραφέας – αφηγητής διακόπτει τη ροή της ιστορίας προκειμένου να απευθύνει αστείες ερωτήσεις στον αναγνώστη. Επιπλέον, στις «Αστραπές» ο Εσνόζ υιοθέτησε με πλήρη συνείδηση μελοδραματικά τερτίπια, τα οποία δουλεύουν περίφημα.

Ειδικότερα, χάρισε στον μισάνθρωπο και ανέραστο Γκρέγκορ μια κρυφή αγαπημένη και φύτεψε δίπλα του έναν μοχθηρό νάνο που χαφιεδίζει για τον Εντισον και την κυβέρνηση.

Το μεγαλύτερο επίτευγμα του Εσνόζ στις «Αστραπές» είναι όμως το εξής: σε λιγότερες από 150 σελίδες κατόρθωσε να περιγράψει τι σημαίνει ιδιοφυΐα και να δείξει τους περιορισμούς της.

Με τη βοήθεια ενός τόσο μικρού βιβλίου μπαίνουμε λοιπόν άνετα στο κεφάλι ενός ανθρώπου που οραματιζόταν πολλά μηχανήματα ταυτόχρονα, που έβλεπε πάντοτε τις ιδέες του να υλοποιούνται πλήρως στο μυαλό του, που έχανε την πατρότητα εφευρέσεων επειδή μονίμως βιαζόταν να καταθέσει την επόμενη προχειρογραμμένη πατέντα. Βλέπουμε επίσης πόση εχθρότητα δείχνει η υπερτροφική νόηση απέναντι στον κομφορμισμό και αντιλαμβανόμαστε ότι όλα τα μυαλά, ακόμη και τα υπέρλαμπρα, διαθέτουν μια τεχνολογία που στο τέλος ξεπερνιέται.