Ενωμένοι πάνω από τον οβελία

Η ΧΟΥΝΤΑ

Ο «γύψος» και
το κιτς κυριαρχούν

Το Πάσχα είναι πάντα Πάσχα, με λαϊκοδημοτικά για όλους και μια αίσθηση (για το Πάσχα του 1965, ακόμη μιλώ) πως μυρίζει μπαρούτι. Και δεν θα αργήσει ο Απρίλιος του 1967, όταν οι «κακοί του καφενείου» θα κάνουν πραξικόπημα, η Αριστερά κι ο δημοκρατικός κόσμος θα πιαστεί στον ύπνο, οι τόποι των εξοριών θα γεμίσουν, τα τραγούδια του Μίκη θα απαγορευτούν και ο «γύψος» θα κυριαρχήσει σε όλους τους τομείς της ζωής.

Εναν χρόνο μετά και έναν μήνα πριν από τον συγκλονιστικό γαλλικό Μάη του ’68, ο Γεώργιος Παπανδρέου μαγνητοφωνεί κρυφά ένα διάγγελμα προς τον ελληνικό λαό από το σπίτι του, που μεταδίδεται από το BBC στις 21 Απριλίου, ανήμερα του Πάσχα και πρώτη επέτειο από το πραξικόπημα των συνταγματαρχών.

Τότε είναι που τα δημοτικά τραγούδια του τόπου με άδικο τρόπο ταυτίζονται με το κιτς της χούντας, τις περιοδείες του Γεωργίου Παπαδόπουλου στα στρατόπεδα και το τσούγκρισμα αυγών με τους φαντάρους. Χρόνια μετά, ο Νίκος Περάκης θα φανταστεί στο σενάριο της θρυλικής «Λούφας και παραλλαγής» ότι ο φαντάρος Μαρλαφέκας θα σχεδιάσει τον στρατιώτη να βγαίνει από ένα αυγό κατόπιν υποδείξεως του χουντικού λοχαγού της ταινίας.

Κι ενώ ο «γύψος» της χούντας φαίνεται πως όλα τα σκιάζει, στον Τύπο του Απριλίου του 1970 αποτυπώνονται οι δύο Ελλάδες: στις 9 του μήνα, η Τζάκι Ωνάση «δι’ ελικοπτέρου αφίχθη στην Υδρα» και παρέμεινε περίπου τρεις ώρες  όπου και διαπραγματευόταν την αγορά οικίας στο δυτικό μέρος του λιμανιού. Τρεις ημέρες μετά, ξεκινάει η μεγάλη δίκη της Δημοκρατικής Αμυνας. Ο καθηγητής Σάκης Καράγιωργας καταδικάζεται σε ισόβια ενώ 17 ακόμη μέλη της οργάνωσης καταδικάζονται σε διάφορες ποινές φυλάκισης.

Δύο Ελλάδες είπαμε, κι ας μην ξεχνάμε αυτήν της τότε ακμάζουσας και αναδυόμενης διασκέδασης στα κέντρα της Παραλιακής. Ο Καζαντζίδης έχει ξεκαθαρίσει οριστικά και αμετάκλητα τους λογαριασμούς με τη νύχτα από το 1966 οι ταβέρνες και τα μικρά κέντρα των Τζιτζιφιών έχουν αντικατασταθεί από τις μεγάλες πίστες της παραλίας. Και ο σταρ Τόλης Βοσκόπουλος, ο Καλαντζής, ο Κόκοτας, ο Πουλόπουλος (έχει ήδη από το 1969 στη φαρέτρα του τον πιο ευπώλητο δίσκο στην ιστορία του ελληνικού τραγουδιού, τον «Δρόμο» των Λευτέρη Παπαδόπουλου και Μίμη Πλέσσα) είναι τα μεγάλα ονόματα στις φωτεινές μαρκίζες.

«ΦΑΝΤΑΣΙΑ»

Ημέρες δόξας
στην Παραλιακή

Σημειώστε εδώ πως παραμονή Πρωτοχρονιάς του 1970 ανοίγει τις πύλες της η περίφημη «Φαντασία» στην παραλία – παράλληλα με τη χειμερινή της οδού Κεφαλληνίας – των αδελφών Καλογράνη. Εδώ σπάνε τα πρώτα πιάτα, εδώ γνωρίζει δόξες ο Μιχάλης Μενιδιάτης και βέβαια ο χάρτης της νύχτας κοσμείται με τρία ακόμη κέντρα: «Νεράιδα», «Δειλινά», «Στορκ».

Με έναν περίεργο τρόπο, στη «Φαντασία» γράφονται δύο ακόμη σελίδες της νεότερης πολιτικής ιστορίας. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής εδώ θα κάνει το τραπέζι στο υπουργικό του συμβούλιο το 1974 στη Μεταπολίτευση (μαζί του βρίσκεται και ο Τίτο) και εδώ το 1981 (το βράδυ της 18ης Οκτωβρίου των εκλογών) θα χορέψει το ζεϊμπέκικο της νίκης ο Ανδρέας Παπανδρέου με φόντο πασόκους με ζιβάγκο και παντελόνια – καμπάνα (ακόμη).

Στις 30 Απριλίου του 1982, η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ δημοσιεύει το νομοσχέδιο για την αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης, αλλά όχι, οι νέοι δεν το γιορτάζουν κάτω από τις ντισκομπάλες της «Αυτοκίνησης» της Λεωφόρου Κηφισίας του Μάκη Σαλιάρη, που έχει ήδη ανοίξει από το 1981 και αλλάζει τους όρους της μαζικής διασκέδασης, ούτε χορεύοντας ζεϊμπέκικο τις «Νταλίκες» των Ρασούλη – Νικολόπουλου στις μεγάλες πίστες. Και το αμπέχονο έχει σχεδόν αντικατασταθεί στις γυναίκες από τις βάτες και στους άνδρες από το σακάκι με σηκωμένο μανίκι και μπλουζάκι (α λα Miami Vice).

Η ΑΛΛΑΓΗ

«Δυναστεία»,
«Ντάλας» και «Ράμπο»

Η Αλλαγή του Ανδρέα βιώνεται από τον καθένα με διαφορετικό τρόπο αλλά με κοινό παρονομαστή το νέφος και την έγχρωμη τηλεόραση (που κάνει θριαμβευτική έλευση ήδη από το 1979) και γενικά βάζει χρώμα στα περιοδικά αλλά και στους ενδυματολογικούς κώδικες. «Δυναστεία» και «Ντάλλας» στην τηλεόραση, «Ράμπο» και «Ολέθρια σχέση» στον κινηματογράφο, έκρηξη του βίντεο και οι αμερικανικές βάσεις τελικά παραμένουν στην Ελλάδα με συμφωνία που υπογράφεται τον Σεπτέμβριο του 1983. Οι βάσεις φεύγουν… μένοντας, και το Πάσχα του 1984 που έρχεται γιορτάζεται όπως πάντα με μπόλικο δημοτικό τραγούδι, εθιμοτυπικές δηλώσεις των πολιτικών (και του τότε αρχηγού της Νέας Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Μητσοτάκη) και πάνω από τον οβελία ακόμη ακούγονται εκτός από δημοτικά άσματα και τα «Νησιώτικα» του Γιάννη Πάριου που έχουν κυκλοφορήσει από το 1982 κι έχουν γίνει πλατινένια.

Το 1984, βέβαια, ο πανικός και ο φόβος θα κυριαρχήσουν στα ερωτικά ήθη και τις συμπεριφορές και τίποτε δεν θα είναι πια ίδιο και για τη χώρα μας. Η εμφάνιση του AIDS αλλάζει τον χάρτη μια για πάντα ενώ ο θάνατος του διάσημου σχεδιαστή μόδας και πολιτογραφημένου μυκονιάτη Βασίλη Κουρκουμέλη (ή Μπίλι Μπο) από τον ιό το καλοκαίρι του 1987 συγκλονίζει και θυμίζει τη θνητότητα ανθρώπων – θρύλων που σημάδεψαν τα 80s. Μια δεκαετία που, παρά την αθωότητά της, περιείχε φόβο και καχυποψία και στα ερωτικά ήθη και στην καθημερινότητα ενώ μετέβαλε και τους πολιτικούς όρους. Θυμηθείτε το πυρηνικό ατύχημα στις 26 Απριλίου του 1986 στο Τσερνόμπιλ (Πάσχα κι αυτό) αλλά και τον σχηματισμό του Συνασπισμού της Αριστεράς και της Προόδου, που έγινε στις 8 Απριλίου του έτους των κοσμοϊστορικών αλλαγών 1989.

1990

Η κυριαρχία
του λάιφσταϊλ

Η δεκαετία του ’90 έχει εσωστρέφεια, έχει τη βραχύβια κυβέρνηση Μητσοτάκη, έχει τον θάνατο του Ανδρέα και του Κωνσταντίνου Καραμανλή, έχει την κυριαρχία των λάιφσταϊλ  περιοδικών, έχει το φάιναλ φορ στο Παρίσι (1996) που εν μέσω Πάσχα βρίσκει την ομάδα μπάσκετ του Παναθηναϊκού πρωταθλήτρια Ευρώπης, έχει τον Κώστα Σημίτη πρωθυπουργό ενώ ο κόσμος την Πρωτομαγιά του 1994 συγκλονίζεται από τον θάνατο του βραζιλιάνου οδηγού της Φόρμουλα 1 Αϊρτον Σένα. Η δεκαετία του ’90 έχει τον Notis και τον Sakis ενώ το Πάσχα του 1996 και για αρκετό καιρό κυριαρχεί ο πανικός με την νόσο των τρελών αγελάδων (σπογγώδης εγκεφαλοπάθεια).

2000

Στις πίστες με ευρώ

Η δεκαετία του 2000 βρίσκει την Ελλάδα μέλος της ΟΝΕ και με ευρώ αντί δραχμής, στις πίστες στενάζουν με τον Πλούταρχο ενώ οι εορτασμοί του Πάσχα έχουν κάτι από 90s. Τώρα, και μέχρι το 2004 που εκλέγεται κυβέρνηση η Νέα Δημοκρατία του Κώστα Καραμανλή, οι Αθηναίοι επιλέγουν για Πάσχα όπως πάντα τη Μύκονο (Μεγάλη Παρασκευή είναι το άτυπο ραντεβού των κοσμικών έξω από του Καίσαρη, στο πρώην μπαρ «Βεγγέρα» της Χώρας), την Κέρκυρα (πάνω από τη Λιστόν στο παράθυρο ο Τόλης Βοσκόπουλος και η Αντζελα Γκερέκου στέλνουν ευχές) και βέβαια την αθάνατη εξοχή όπου ο οβελίας έχει την τιμητική του με το πατροπαράδοτο ρεπορτάζ της τηλεόρασης για την τιμή του αρνιού (και τις εθιμοτυπικές δηλώσεις του προέδρου της Βαρβακείου Αγοράς Κλεάνθη Τσιρώνη).

2010

Τα κεφάλια μέσα…

Τίποτε βέβαια, δεν θα είναι πια ίδιο μετά τις 23 Απριλίου του 2010 όπου ο πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου κάνει από το Καστελλόριζο τη δήλωση για προσφυγή της Ελλάδας στον μηχανισμό στήριξης του ΔΝΤ. Τα τρία χρόνια που ακολουθούν η Ελλάδα αλλάζει δραματικά, η αγοραστική δύναμη μειώνεται, η νέα διαιρετική τομή είναι Μνημόνιο – αντιμνημόνιο, ο Αντώνης Σαμαράς γίνεται Πρωθυπουργός, χάνουμε τον Δημήτρη Μητροπάνο αλλά οι Νεοέλληνες φαίνεται πως δεν υποστέλλουν τη σημαία του Πάσχα και του οβελία με όλες τις υπερβολές όπως τις αποτύπωσε και η πρόσφατη διαφήμιση με την Κατερίνα Στανίση. Και ο γεννηθείς το 1965 που σήμερα είναι πατέρας διηγείται στα παιδιά του Πάσχα πέντε δεκαετιών και τσουγκρίζει ένα ποτηράκι με τον «Δεν σου κάνω τον άγιο» της Γωγώς Τσαμπά (το σουξέ της εποχής) και ξορκίζοντας τα φαρμάκια της δύσκολης αλλά συναρπαστικής εποχής μας.