Το αρχαιότερο λιμάνι στον κόσμο

Κρυβόταν μέσα σε ένα δίκτυο από 30 και πλέον στοές. Οταν τα ίχνη του αποκαλύφθηκαν πριν από 190 χρόνια ουδείς μπόρεσε να ανακαλύψει την ταυτότητά του και όλοι πίστευαν πως πρόκειται για κατακόμβες.

Οι υπόγειες στοές στην ακτή της Ερυθράς Θάλασσας, στην περιοχή Βαντί αλ Ζαρφ, σε απόσταση 150 χλμ νοτίως της Διώρυγας του Σουέζ όμως έκρυβαν δύο από τις σημαντικότερες αρχαιολογικές ανακαλύψεις: το αρχαιότερο λιμάνι που έχει βρεθεί ώς τώρα στον κόσμο και την παλαιότερη συλλογή παπύρων!

Το λιμάνι – θεωρείται από τα σημαντικότερα εμπορικά κέντρα της εποχής του – χρονολογείται περί το 2550 π.Χ., εποχή που τα ηνία του αιγυπτιακού βασιλείου κρατούσε ο Χέοπας, η πυραμίδα του οποίου συγκαταλέγεται στα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου. Και προσθέτει 1.000 χρόνια στις γνώσεις μας σχετικά με την αρχιτεκτονική των λιμανιών στην αρχαιότητα.

Αποτελούσε νευραλγικό κέντρο για την εξαγωγή χαλκού και άλλων μετάλλων που προέρχονταν από τη Χερσόνησο του Σινά, καθώς βρίσκεται σε κομβικό σημείο επικοινωνίας μεταξύ του κόλπου του Σουέζ και της κοιλάδας του Νείλου.

Τι ρόλο έπαιζαν όμως οι λαξευμένες στοές, οι οποίες έχουν μήκος κατά μέσο όρο 65 μ., 10 μ. πλάτος και 7 μ. ύψος; Χρησιμοποιούνταν για την αποσυναρμολόγηση των εμπορικών πλοίων που παροπλίζονταν. Στο εσωτερικό ορισμένων από τις στοές βρέθηκαν τμήματα από αρχαία πλεούμενα, σχοινιά και αγγεία που χρονολογούνται στις αρχές της Τέταρτης Δυναστείας ενώ σε άλλες εντοπίστηκαν δεξαμενές αποθήκευσης, καθώς ενδέχεται κάποιες να λειτουργούσαν ως σταθμοί ανεφοδιασμού και νεώρια. Εντυπωσιακό είναι ότι διέθεταν και ένα έξυπνο σύστημα φραγής με ογκόλιθους από ασβεστόλιθο που έφεραν χαραγμένο το όνομα του Χέοπα.

Οι ανασκαφές που πραγματοποιήθηκαν από το γαλλικό αρχαιολογικό ινστιτούτο στην Αίγυπτο, υπό τη διεύθυνση του καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης Πιερ Ταλέ, ακολούθησαν τα ίχνη της πρώτης έρευνας που είχε γίνει στην περιοχή το 1823 από τον βρετανό αρχαιολόγο σερ Τζον Γκάρνερ Ουίλκινσον που είχε θεωρήσει ότι πρόκειται για κατακόμβες.

Εκτός από τις στοές που απέχουν περίπου 5 χλμ. από την ακτή, βρέθηκε και κυματοθραύστης σχήματος L, ενδιαιτήματα για τους ναυτικούς, οχυρωματικά έργα, ενώ στις υποθαλάσσιες έρευνες εντοπίστηκαν άγκυρες της φαραωνικής περιόδου. Σε απόσταση 200 μ. από τη θάλασσα αποκαλύφθηκε και ένα παλαιότερο κτίριο στο οποίο υπήρχαν 99 άγκυρες με ιερογλυφικά που πιθανότατα ανέφεραν το όνομα του πλοίου.

Εξίσου σημαντικά είναι και τα 100 τμήματα παπύρων που εντοπίστηκαν στις στοές, δέκα εκ των οποίων είναι πολύ καλά διατηρημένοι και επίσης θεωρούνται οι πιο παλιοί πάπυροι που έχουν βρεθεί.