Η πολιτικός που «τσαλάκωσε» τη Μαντόνα

Η πρόεδρος του Μαλάουι είναι μόλις η δεύτερη ηγέτις αφρικανικής χώρας. Τα βάζει με τους δικτάτορες των γειτονικών κρατών, δείχνει αποφασισμένη να καταπολεμήσει τη διαφθορά και αγωνίζεται για τα δικαιώματα των ομοφυλοφίλων σε μια πρωτοφανή εκστρατεία στη Μαύρη Ηπειρο. Επειτα από όλα αυτά, ήταν αναμενόμενο η βασίλισσα της ποπ να μην καταφέρει να τα βγάλει πέρα μαζί της…

Μέσα σε ένα ταραχώδες 48ωρο που ακολούθησε τον θάνατο από καρδιακή προσβολή του προέδρου του Μαλάουι Μπινγκού Μουταρίκα πέρυσι τέτοιον καιρό, η Τζόις Μπαντά αναδείχθηκε ως το πρόσωπο της νέας Αφρικής. Ηταν μια εντυπωσιακή νίκη για την πρώτη γυναίκα στην ηγεσία αυτής της χώρας στα νότια της Αφρικής και μόλις της δεύτερης σε ολόκληρη την ήπειρο έπειτα από την Ελεν Τζόνσον Σίρλιφ της Λιβερίας. Το περιβάλλον του Μουταρίκα ήθελε να προωθήσει στην εξουσία τον αδελφό του Πίτερ αλλά η Μπαντά δημιούργησε το Λαϊκό Κόμμα το 2011 και κέρδισε καθαρά.

Πολλά αφρικανικά κόμματα που βρίσκονται στην εξουσία έχουν μια κουλτούρα εμποτισμένη στην πατριαρχία και στον σεξισμό και θεωρούν τις γυναίκες αξεσουάρ του πολιτικού συζύγου τους. Οταν ο Μπινγκού διόρισε την Μπαντά ως αντιπρόεδρό του είχε στο μυαλό του μια διακοσμητική θέση, χωρίς όμως να υπολογίζει την αποφασιστικότητα και το δυναμικό της όραμα.

ΒΕΤΟ ΣΤΗ ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ. Δεν ήταν ο μόνος που την υποτίμησε. Πριν από λίγες ημέρες το γραφείο της Μπαντά εξέδωσε μια περιφρονητική ανακοίνωση για μια παγκοσμίως γνωστή προσωπικότητα. Στόχος αυτή τη φορά δεν ήταν κάποιος γραφειοκράτης ή αντίπαλος, ήταν η Μαντόνα. Η σχέση της αμερικανίδας βασίλισσας της ποπ με το Μαλάουι άρχισε το 2006 με την υιοθεσία του γιου της Ντέιβιντ, πήρε όμως άσχημη τροπή με τη δημοσιοποίηση μιας έρευνας που κατηγορεί πολλούς από τους ντόπιους εργαζομένους στη φιλανθρωπική οργάνωση της Μαντόνα Raising Malawi για οικονομικές ατασθαλίες.

Σύμφωνα με τη δήλωση του προεδρικού γραφείου, η Μαντόνα είναι «μια μουσικός που απεγνωσμένα νομίζει ότι πρέπει να κερδίσει σεβασμό εκφοβίζοντας κρατικούς αξιωματούχους, αντί να παίζει καλή μουσική στη σκηνή». Αναφέρεται ότι προφανώς επιθυμεί η κυβέρνηση του Μαλάουι «να ξεδιπλώσει ένα κόκκινο χαλί και να προχωρήσει σε 21 κανονιοβολισμούς προς τιμήν της». Επίσης, «θεωρεί ότι αξίζει να γίνει δεκτή με τιμές αρχηγού κράτους» και χρειάζεται να μάθει «την αξία τού να λέει την αλήθεια», σύμφωνα με την ανακοίνωση. Στη συνέχεια γίνεται σύγκριση της Μαντόνα με τον Τσακ Νόρις, τον αμερικανό ηθοποιό που αντιτίθεται στον έλεγχο των όπλων.

Η Μαντόνα εξέδωσε με τη σειρά της ανακοίνωση, στην οποία διαψεύδει όλους τους ισχυρισμούς. Οι θαυμαστές της στα κοινωνικά δίκτυα ισχυρίζονται ότι η σκληρή κριτική προκλήθηκε από την απομάκρυνση της αδελφής της Μπαντά από το τιμόνι της μεγαλύτερης αμερικανικής ανθρωπιστικής οργάνωσης στο Μαλάουι. Ομως λες και η υπόθεση δεν ήταν αρκετά περίεργη ήδη, προχθές πήρε και άλλη αναπάντεχη τροπή. Η Μπαντά είναι και πάλι έξαλλη. Αυτή τη φορά, στόχος του εκρηκτικού της ταπεραμέντου δεν ήταν η Μαντόνα αλλά οι συνεργάτες της. Προφανώς είχαν δημοσιοποιήσει την προσβλητική ανακοίνωση χωρίς εκείνη να το γνωρίζει ή να την έχει εγκρίνει. Σύμβουλός της την περιγράφει να «βράζει από θυμό». Παρ’ όλα αυτά, παρά τις προσβολές προς την Μαντόνα, η Μπαντά αποφάσισε ότι δεν θα ζητήσει συγγνώμη… Ο γέγονε, γέγονε.

Γεννημένη στις 12 Απριλίου 1950 σε ένα χωριό κοντά στην πρωτεύουσα του Μαλάουι, η Τζόις, κόρη μουσικού, στα νιάτα της πωλούσε μαντάσι (τηγανίτες) σε λαϊκές αγορές. Κάποτε, όταν ένας πολιτικός της αντίπαλος της είπε ότι δεν διαθέτει όσα απαιτούνται για να γίνει πρόεδρος, εκείνη απάντησε: «Ναι, έχει δίκιο. Είμαι πράγματι πωλήτρια μαντάσι και περήφανη. Επειδή η πλειονότητα των γυναικών στο Μαλάουι είναι σαν και μένα, πωλήτριες μαντάσι». Φοίτησε σε αμερικανικά και ιταλικά πανεπιστήμια και έγινε γνωστή για το έργο της στην προώθηση των γυναικείων θεμάτων.

Το 1989 ίδρυσε την Εθνική Ενωση Επιχειρηματιών Γυναικών, συγκεντρώνοντας χρήματα τα οποία έδινε σε γυναίκες για να ξεκινήσουν δικές τους δουλειές. «Οι γυναίκες δεν πήγαιναν στο σχολείο όταν ήταν νέες επειδή οι γονείς προτιμούσαν να στείλουν τους γιους τους. Οι γυναίκες δεν μπορούσαν μόνες τους να πάρουν δάνεια επειδή οι τράπεζες ζητούσαν την έγκριση ενός άνδρα συγγενούς. Οι γυναίκες δεν μπορούσαν να πάρουν αποφάσεις στο νοικοκυριό επειδή δεν έφερναν κάποιο στο σπίτι», είπε στη Βουλή.

Στο βαθιά συντηρητικό Μαλάουι όπου οι γυναίκες παίζουν πάντα δευτερεύοντες ρόλους, η Μπαντά εγκατέλειψε τον πρώτο της σύζυγο Ρόι Κατσάλ το 1981, με τον οποίο είχε τρία παιδιά, καταγγέλλοντας ότι την κακοποιούσε. Ο σημερινός της σύζυγος, με τον οποίο απέκτησε άλλα δύο παιδιά, είναι ο Ρίτσαρντ Μπαντά, συνταξιούχος πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Ως πρόεδρος η Μπαντά πήρε μέρος σε διαδήλωση εναντίον των επιθέσεων που δέχονται στο Μαλάουι οι γυναίκες επειδή φορούν μίνι φούστες.

Η Πρόεδρος του Μαλάουι άρχισε την πολιτική της καριέρα το 1999, όταν εξασφάλισε μια θέση στο Κοινοβούλιο. Ο πρώτος σημαντικός διορισμός της ήταν όταν τοποθετήθηκε υπουργός Ισότητας και Κοινωνικών Υπηρεσιών, ενώ το 2009 έγινε αντιπρόεδρος της χώρας. Ενα χρόνο πριν πεθάνει ο πρόεδρος Μπινγκού είχε συγκρουστεί μαζί του για την κακή κατάσταση της οικονομίας, το αυταρχικό του στυλ και την καταπάτηση των δημοκρατικών δικαιωμάτων. Ο Μπινγκού την έδιωξε, αλλά και οι ψηφοφόροι λίγο αργότερα την ανέβασαν στην εξουσία.

ΟΤΟΣΤΟΠ ΣΤΗΝ ΕΞΟΥΣΙΑ. Οι πρώτες της κινήσεις αμέσως αφότου ανέλαβε την Προεδρία έδειξαν ξεκάθαρα τις προθέσεις της: θα ήταν μια διαφορετική Πρόεδρος, θα υπηρετούσε τον λαό. Ανακοίνωσε ότι θα πωλήσει το προεδρικό αεροσκάφος και τις 60 κυβερνητικές λιμουζίνες Μερσεντές, καλώντας τους άλλους αφρικανούς ηγέτες να πράξουν το ίδιο – φυσικά κανείς δεν το έκανε, γεγονός που λειτούργησε υπέρ της. Εκείνη μετακινείται πλέον με δημόσια μέσα. «Εχω συνηθίσει να κάνω οτοστόπ», λέει γελώντας.

Κυρίως είναι η μαχητική της αντίδραση απέναντι σε άλλους αφρικανούς ηγέτες και η δέσμευσή της να άρει την απαγόρευση στη χώρα της για την ομοφυλοφιλία, για τα οποία προκαλεί έντονες αντιδράσεις. Τα έβαλε με την Αφρικανική Ενωση, οι επικριτές της οποίας την καταγγέλλουν ως «κλαμπ δικτατόρων», και αρνήθηκε να επιτρέψει στον Πρόεδρο του Σουδάν Ομάρ αλ Μπασίρ που έχει καταδικαστεί από το Διεθνές Δικαστήριο για εγκλήματα πολέμου να πατήσει στη χώρα της για Σύνοδο Κορυφής της Ενωσης. Επίσης, άρχισε έρευνα για τον μυστηριώδη θάνατο ενός ακτιβιστή που είχε επικρίνει τον προκάτοχό της. Η Τζόις Μπαντά πέτυχε μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα σημαντικές αλλαγές και σίγουρα ταράζει τα λιμνάζοντα νερά της αφρικανικής πολιτικής.