«Ευχαριστούμε για όσα μας προσφέρατε»

«Στον στενό χώρο του γραφείου της “Κυρίας Μάνιας” στριμώχνονταν συγγραφείς, ποιητές, δημοσιογράφοι, ψυχαναλυτές, καλλιτέχνες και άλλοι αλλόκοτοι, άναβαν συζητήσεις. Εκείνη, πίσω από το ξύλινο γραφειάκι της, ρύθμιζε τα πάντα και παρενέβαινε ορμητικά. Η δική της ορμή ήταν ο άνεμος που φούσκωνε τα πανιά αυτού του καραβιού και το έσπρωχνε στην ανοιχτή θάλασσα – και τέτοια ορμή δεν τη συναντάει κανείς κάθε μέρα. Στους επισκέπτες της, πριν καλά καλά καθήσουν, πρότεινε: από τις 9 μέχρι τις 12 συν – πλην καφέ. Κι από τις 12 κι έπειτα τσίπουρο. Η καφετιέρα έβραζε διαρκώς δίπλα της, τα τσίπουρα μπορούσες να τα σερβιριστείς και μόνος σου και στο μικρό τραπεζάκι της γωνίας υπήρχε ένα μεγάλο ξύλινο κουτί με κουλουράκια, αλμυρά και γλυκά (όταν καμιά – δυο φορές ο Παντιάς Σκαραμαγκάς, που του αρέσουν οι φάρσες, έφυγε από το γραφείο της περνώντας για αστείο τα κουλουράκια σαν δαχτυλίδια στο χέρι του, η Μάνια διέταξε ν’ αντικατασταθούν τα κουλουράκια από μπατόν)».

Αυτό ήταν το κλίμα των προηγούμενων δεκαετιών στο γραφείο της Μαρίνας Καραϊτίδη, έτσι όπως το περιγράφει στα «ΝΕΑ» γλαφυρά η Κατερίνα Δασκαλάκη. Που έχει και άλλα να πει:  

«Υπήρχε μια εποχή – όχι πολύ μακρινή – κατά την οποία πολιτικοί από κάθε παράταξη περνούσαν επίσης να δουν την “Κυρία Μάνια”. Η “Κυρία Μάνια”, πάλι, ουδέποτε μάσησε τα λόγια της. Ο δυστυχής Προκόπης Παυλόπουλος έχει ακούσει όσα δεν σέρνει η σκούπα για όλα τα αμαρτήματα της Νέας Δημοκρατίας, όπως και ο γαλήνιος Τηλέμαχος Χυτήρης ή ο Αλέκος Παπαδόπουλος για λογαριασμό της δικής τους παράταξης. Ομοίως και άλλοι από άλλους χώρους. Ολους τους χώρους. Η “Κυρία Μάνια” έλεγε πάντα αυτό που σκεφτόταν, όποιος κι αν ήταν εκείνος που το άκουγε, αλλά είχε μια αφοπλιστική έλλειψη φανατισμού και δεν ήταν καθηλωμένη σε ιδεοληψίες, πράγμα που καθήλωνε και τον πιο κακόπιστο συνομιλητή».

Οι άνθρωποι του βιβλιοπωλείου έχουν δεκάδες περιστατικά να διηγηθούν: κάποτε μπήκε πελάτισσα που ζήτησε τα «”Βαμμένα κόκκινα μαλλιά” του Νταλάρα», γιατί ο Γιώργος Νταλάρας τραγουδούσε στο σίριαλ που βασιζόταν στο βιβλίο του Μουρσελά. Τα Χριστούγεννα του 1990, δημοσιογράφος της νεόκοπης τότε ιδιωτικής ραδιοφωνίας ρώτησε αν η Πηνελόπη Δέλτα συμφωνεί που θα τη βγάλουν σε μονοτονικό, ζητώντας μάλιστα να της τηλεφωνήσει! Της υπέδειξαν να πάει στο Α’ Νεκροταφείο…

Η Αθηνά Κακούρη θυμίζει ότι η Μαρίνα Καραϊτίδη πήρε τα ηνία της Εστίας εντελώς ξαφνικά, όταν πέθανε πρόωρα ο πατέρας της Κωνσταντίνος Σαραντόπουλος. Αποδείχθηκε θαρραλέα, πήρε το ρίσκο να μεταφέρει το βιβλιοπωλείο από τη Σταδίου στη Σόλωνος και κέρδισε το στοίχημα (μετά πήγαν τα άλλα βιβλιοπωλεία εκεί), πήρε το ρίσκο να εκδώσει νέους συγγραφείς (Κούρτοβικ, Θεοδωρόπουλος, Τατσόπουλος, Χωμενίδης, αργότερα Μακριδάκης) κερδίζοντας ξανά. Κάποτε αποσύρθηκε, αφήνοντας τα ηνία στα παιδιά της: την Εύα που κράτησε το εκδοτικό κομμάτι και τον Γιάννη που διοίκησε το βιβλιοπωλείο – πέφτοντας, δυστυχώς, σε μια εποχή μεγάλης κρίσης και αλλαγών.  

«Το βιβλιοπωλείο είναι αναντικατάστατο γιατί είχε υπαλλήλους που ήξεραν το βιβλίο, το αγαπούσαν και εξυπηρετούσαν τους πελάτες έναν έναν», λέει η κυρία Κακούρη, η οποία συμμερίζεται τους φόβους πολλών για το περίφημο στοκ του υπογείου. «Εκεί όπου έβρισκες τα ελάσσονα έργα ενός πεζογράφου ή το ένα καλό βιβλίο που έβγαλε ο Χατζηαργύρης».  

Αρκετοί, πάντως, αισιοδοξούν ότι το Βιβλιοπωλείο της Εστίας, που άλλωστε συνεχίζει την εκδοτική δραστηριότητα, δεν έχει πει την τελευταία του λέξη. Οπως λέει η Κατερίνα Δασκαλάκη, «είναι σχεδόν βέβαιο ότι σε κάποια στιγμή ένα Βιβλιοπωλείο της Εστίας θα ξανανοίξει την πόρτα του και τότε η ιστορία θα είναι 128 χρόνια, ένα διάλειμμα, και ίσως το μέτρημα ν’ αρχίσει και πάλι από το σημείο όπου σταμάτησε…».