Ινδικό δικαστήριο δίνει το πράσινο φως σε φτηνό φάρμακο κατά του καρκίνου

Το Ανώτατο Δικαστήριο της Ινδίας απέρριψε την προσφυγή της φαρμακοβιομηχανίας Novartis για την πατέντα ενός φαρμάκου κατά του καρκίνου.

Η απόφαση αποτελεί μεγάλη νίκη για την ινδική φαρμακοβιομηχανία που παρέχει φθηνά φαρμακευτικά σκευάσματα σε εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως με ετήσιο κύκλο εργασιών που ξεπερνά τα 26 δισ. δολάρια.

Επιπλέον, σηματοδοτεί την τάση αποτροπής της βούλησης των πολυεθνικών φαρμακοβιομηχανιών να πατεντάρουν κάθε νέα αναβάθμιση υπαρχόντων φαρμάκων.

Σύμφωνα με τους δικηγόρους των ακτιβιστών υγείας που μετείχαν στη δίκη, η απόφαση βοηθά τους φτωχούς να έχουν πρόσβαση σε φθηνά φάρμακα που μπορούν να σώσουν τη ζωή τους.

Η «μάχη πατέντας» της Novartis ξεκίνησε το 2006 για μία νέα ευρεσιτεχνίας της πάνω σε ήδη υπάρχον σκεύασμα καταπολέμησης της λευχαιμίας.

Οπως αποφάσισε το δικαστήριο συμμεριζόμενο την άποψη των Ινδών, η αίτηση ευρεσιτεχνίας της Novartis δεν ευσταθεί καθώς δεν επρόκειτο για νέο φάρμακο.    

Η απόφαση αυτή θα προστατεύσει την πρόσβαση φτωχών ασθενών από τις αναπτυσσόμενες χώρες στα γενόσημα φάρμακα εκτιμούν οι ανθρωπιστικές οργανώσεις.

Ο ελβετικός φαρμακευτικός όμιλος Novartis είχε αρχίσει τη δικαστική διαμάχη πριν από επτά χρόνια, προκειμένου να προστατεύσει την πατέντα μίας νέας εκδοχής του ισχυρού φαρμάκου του, του Glivec, κατά της λευχαιμίας, με το επιχείρημα ότι ο νέος τύπος του φαρμάκου έχει βελτιωθεί σημαντικά και επιτρέπει την καλύτερη απορρόφησή του από τον οργανισμό.

Ωστόσο το Ανώτατο Δικαστήριο απεφάνθη ότι η ανανεωμένη σύνθεση του Glivec δεν πληροί τα κριτήρια «καινοτομίας ή δημιουργικότητας» που απαιτούνται από το νόμο.

Οι παγκόσμιοι φαρμακευτικοί κολοσσοί που παρακολουθούσαν στενά την υπόθεση εκτιμούν ότι η προστασία πατεντών φαρμάκων είναι ζωτικής σημασίας για την ενίσχυση της έρευνας και την ανάπτυξη νέων φαρμάκων.

Η Ινδία αποτελεί πλέον πλούσια αγορά για τους μεγάλους ομίλους.

Η φαρμακευτική αγορά σε αυτή την αναδυόμενη οικονομία με πληθυσμό 1,2 δισεκατομμύριο κατοίκους έχει κύκλο εργασιών που αναμένεται να ανέλθει σε 74 δισεκατομμύρια δολάρια το 2020, έναντι 11 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2011.

Οι οργανώσεις φοβούνταν ότι η αποδοχή του αιτήματος της Novartis θα στερούσε από τους φτωχούς ασθενείς ένα φτηνό γενόσημο σκεύασμα.

Ο Αναντ Γκρόβερ, ο δικηγόρος που εκπροσωπεί την ινδική οργάνωση αρωγής στους καρκινοπαθείς, εξέφρασε μεγάλη ικανοποίηση μετά τη δικαστική απόφαση ότι η νέα εκδοχή του Glivec δεν διαφέρει σημαντικά από την προηγούμενη.

«Αυτό θα ενισχύσει την προσπάθεια να δίδονται στους φτωχούς φάρμακα σε τιμές προσιτές» υπογράμμισε όταν ρωτήθηκε έξω από το Ανώτατο Δικαστήριο στο Νέο Δελχί.

Η Πρατίμπχα Σινγκ, η δικηγόρος του ινδικού φαρμακευτικού κολοσσού Cipla ειδικευμένου στα γενόσημα φάρμακα δήλωσε ότι η απόφαση θα έχει συνέπειες όχι μόνο στην Ινδία αλλά και σε άλλες χώρες της Ασίας, της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής.

«Η απόφαση υπογραμμίζει επίσης σαφώς ότι δεν μπορεί να αναγνωρίζεται η πατέντα ενός φαρμάκου, όταν σε αυτό έχουν γίνει κάποιες τροποποιήσεις ελάσσονος σημασίας» σχολίασε.

Η Ινδία αναγνωρίζει πατέντες για τύπους φαρμάκων που χρονολογούνται μετά το 1995 ή για φάρμακα που έχουν υποστεί βελτιώσεις, με αποδεδειγμένη τη σημαντική ενίσχυση της δράσης τους.
 
Η Novartis είχε απειλήσει να αναστείλει την προμήθεια νέων φαρμάκων στην Ινδία, αν η δικαιοσύνη δεν ικανοποιούσε το αίτημά της.

«Αν η τωρινή κατάσταση παραμείνει ως έχει, δηλαδή όλες οι βελτιώσεις ενός πρωτότυπου σκευάσματος δεν μπορούν να προστατευτούν, αυτά τα (νέα) φάρμακα δεν θα κυκλοφορούν στην Ινδία» σύμφωνα με τον Πολ Χέρλινγκ, αξιωματούχο της Novartis, τον οποίο επικαλείται η Financial Times στο κυριακάτικο φύλλο της.

Ωστόσο, η Λίινα Μενγκχάνεϊ, η νομική σύμβουλος της οργάνωσης «Γιατροί χωρίς Σύνορα», είπε ότι μια νίκη της Novartis θα «δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο αποδυναμώνοντας σοβαρά τους ινδικούς νόμους κατά του evergreening».
 
Η τεχνική του evergreening επιτρέπει στις φαρμακευτικές εταιρίες να διαφυλάξουν ή να επεκτείνουν τα δικαιώματα αποκλειστικής εκμετάλλευσης για τα φάρμακά τους ενόψει της λήξης της πατέντας τους κάνοντας μικροτροποποιήσεις στη σύσταση.

Σύμφωνα με τη νομική σύμβουλο, το Glivec πωλείται 4.000 δολάρια ανά ασθενή και ανά μήνα, ενώ στην Ινδία η γενόσημη εκδοχή του διατίθεται σε τιμή χαμηλότερη των 73 δολαρίων.

Τυχόν ικανοποίηση του αιτήματος της Novartis, θα σηματοδοτούσε ριζική αλλαγή στον τομέα των γενόσημων, δίνοντας τη δυνατότητα στις εταιρίες να πατεντάρουν σκευάσματα και να αποτρέπουν τη διάθεση των φθηνών αντιτύπων, επισήμαναν οι «Γιατροί Χωρίς Σύνορα».

Η Ινδία είναι εδώ και χρόνια προμηθευτής φτηνών γενόσημων φαρμάκων κατά του καρκίνου, της φυματίωσης και του AIDS.

Η χώρα δεν αναγνώριζε πατέντες μέχρι το 2005, πριν υιοθετήσει τη νομοθεσία περί πνευματικής ιδιοκτησίας του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου.