Η συνταγή Σρέντερ διχάζει τη Γερμανία

Ακριβώς δέκα χρόνια έχουν περάσει από την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων στην αγορά εργασίας και τις αλλαγές στο φορολογικό σύστημα και στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης της Γερμανίας που έφεραν τη χώρα στην κορυφή της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης. Η Γερμανία προβάλλεται σήμερα ως μοντέλο μεταρρυθμίσεων για τις υπόλοιπες χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης καθώς εφαρμόζοντας στην πράξη το πρόγραμμα με την κωδική ονομασία «Ατζέντα 2010», το οποίο πρώτη φορά παρουσίασε τον Μάρτιο του 2003 ο τότε καγκελάριος Γκέρχαρντ Σρέντερ, κατάφερε να μειώσει την ανεργία στο ελάχιστο και να βοηθήσει τις εταιρείες να αυξήσουν κατακόρυφα τις εξαγωγές τους. Παράλληλα οι επιχειρήσεις και τα συνδικάτα τα «βρήκαν» στα εργασιακά, με τελικό αποτέλεσμα η χώρα να παραμένει ακόμη και σήμερα η ισχυρότερη οικονομία στην ΕΕ καθώς έχει επηρεαστεί πολύ λιγότερο από την κρίση του ευρώ.

Με την ευκαιρία πάντως της 10ης επετείου, πολιτικοί, επιχειρηματίες και οικονομολόγοι χτυπούν το καμπανάκι υποστηρίζοντας ότι η Γερμανία έχει επαναπαυθεί στις δάφνες της και κινδυνεύει να χάσει όλα όσα κέρδισε τόσα χρόνια.

Ανάγκη για αλλαγές. Μερικοί μάλιστα υποστηρίζουν πως εάν δεν γίνουν και άλλες – νέες – αλλαγές, σαρωτικές όπως αυτές της «Ατζέντας 2010», η χώρα μπορεί μέσα σε μια δεκαετία να χάσει το ανταγωνιστικό της πλεονέκτημα. Εκτός, λένε, εάν η Καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ αναλάβει μεγαλύτερη δράση για να προχωρήσει παραπέρα τις μεταρρυθμίσεις που οδήγησαν τη χώρα στη σημερινή της ηγετική θέση. Μάλιστα ο ίδιος ο Γκέρχαρντ Σρέντερ, ο οποίος από το 2005 – όταν έχασε τις εκλογές – διατηρεί χαμηλό πολιτικό προφίλ, πριν από λίγες ημέρες άσκησε κριτική στη Μέρκελ κατηγορώντας την ότι απέτυχε να εκμεταλλευθεί τις μεταρρυθμίσεις του και πως ανέβασε το κόστος της αντιμετώπισης της κρίσης για τη Γερμανία επειδή έδρασε πολύ αργά.

«Πρέπει να εκσυγχρονιστούμε τώρα, με κοινωνικό τρόπο, ή θα μας εκσυγχρονίσουν οι ψυχρές δυνάμεις της αγοράς» είπε στην Μπούντεσταγκ. Πολλοί συνάδελφοί του στο κόμμα όμως θεωρούν ότι με τις μεταρρυθμίσεις προδόθηκε η σοσιαλδημοκρατία και ότι η μακροπρόθεσμη κληρονομιά της «Ατζέντας 2010» θα είναι μια στρατιά εργαζομένων φτωχών. Οσο για τα συνδικάτα, αναρωτιούνται πώς είναι δυνατόν το SPD να φιλελευθεροποίησε την αγορά εργασίας  χωρίς να θεσπίσει υποχρεωτικό κατώτατο μισθό.

Σήμερα, ένα εκατομμύριο Γερμανοί έχουν προσωρινές δουλειές, αριθμός που είναι κατά 220% μεγαλύτερος σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία. Την ίδια ώρα, το κράτος δαπανά 9 δισεκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο για να επιδοτήσει όσους έχουν πλήρη απασχόληση αλλά δεν μπορούν να συντηρηθούν.

«Το μεγαλύτερο πρόβλημα της χώρας είναι η αύξηση της φτώχειας παρά την εργασία» σημειώνει η Ανέτε Μπούντενμπαχ από τη Γερμανική Συνομοσπονδία Συνδικάτων. «Ενας στους τέσσερις Γερμανούς παίρνει έναν μισθό με τον οποίο δεν μπορεί να ζήσει».

Σε μια προσπάθεια να διορθώσουν τις παρενέργειες των μεταρρυθμίσεων Σρέντερ, οι Σοσιαλδημοκράτες κάνουν τώρα μια στροφή προς τα αριστερά και υπόσχονται, εφόσον γίνουν κυβέρνηση, να θεσπίσουν κατώτατο μισθό ίσο με 8,50 ευρώ την ώρα. Το κόμμα της Αριστεράς προχωρεί ακόμη περισσότερο, ζητώντας ο κατώτατος μισθός να φτάσει τα 10 ευρώ την ώρα, η ανώτατη κλίμακα φορολογίας να φτάσει το 53% και ο φόρος στα εισοδήματα άνω του ενός εκατομμυρίου ευρώ να αυξηθεί στο 75%.

«Η εγχώρια ζήτηση στη Γερμανία έχει στραγγαλιστεί εδώ και 20 χρόνια» λέει ο Οσκαρ Λαφοντέν, πρώην υπουργός Οικονομικών του Σρέντερ και σήμερα ηγετικό στέλεχος της Αριστεράς.

Οι επικριτές της Μέρκελ, η οποία βρίσκεται στην εξουσία από το 2005, την κατηγορούν επιπλέον ότι δεν έχει καταφέρει να αντιμετωπίσει το δημογραφικό πρόβλημα που μπορεί να αποτελέσει μεγάλη πρόκληση για τη Γερμανία το 2020. Και ότι δεν προχωρεί αρκετά γρήγορα σε αναμόρφωση του σύνθετου φορολογικού συστήματος και του συστήματος εκπαίδευσης το οποίο, όπως αποδεικνύεται, παράγει λιγότερους εξειδικευμένους εργάτες από όσους χρειάζεται.

«Ουδείς γνωρίζει τι θα συμβεί σε πέντε – δέκα χρόνια, είναι όμως πιθανόν η Γερμανία να αντιμετωπίσει ξανά προβλήματα εάν δεν εφαρμοστούν σύντομα νέες μεταρρυθμίσεις» λέει στο Ρόιτερ ο σύμβουλος επιχειρήσεων Ρόλαντ Μπέργκερ. «Διατρέχουμε τον κίνδυνο να χάσουμε την ανταγωνιστικότητά μας. Δεν έχει αλλάξει σχεδόν τίποτε στην αγορά εργασίας τα τελευταία πέντε χρόνια. Η κυβέρνηση και η προηγούμενη από αυτήν έχουν κερδίσει πολλά από τις μεταρρυθμίσεις του Σρέντερ και έχουν ατονήσει».

Ο επικεφαλής οικονομολόγος της γερμανικής ασφαλιστικής εταιρείας Allianz Μάικλ Χέισε πιστεύει ότι το οικονομικό κλίμα επιδεινώνεται επειδή η Μέρκελ είναι υπέρ των γενναιόδωρων μισθολογικών αυξήσεων, εν μέρει για να βοηθήσει τις άλλες χώρες με προβλήματα αυξάνοντας τις εισαγωγές των προϊόντων τους στη Γερμανία, αλλά και επειδή έχει οδηγήσει τις τιμές της ενέργειας σε υψηλότερα επίπεδα με το να κάνει στροφή από την ατομική ενέργεια σε ανανεώσιμες πηγές.

Ο Βόλφγκανγκ Κλέμεντ πάλι, ο οποίος ήταν υπουργός Οικονομικών του Σρέντερ και διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην εφαρμογή της «Ατζέντας 2010», πιστεύει ότι η Γερμανία χρειάζεται σήμερα μια νέα «Ατζέντα 2020» που θα δίνει ιδιαίτερα έμφαση στις επενδύσεις, στην εκπαίδευση και στην έρευνα.

ΤΟ «ΠΑΚΕΤΟ ΣΡΕΝΤΕΡ». Στις 14 Μαρτίου 2003 ο τότε καγκελάριος της Γερμανίας Γκέρχαρντ Σρέντερ ανακοίνωσε πρόγραμμα σαρωτικών μεταρρυθμίσεων για την απελευθέρωση της αγοράς εργασίας με την ονομασία «Ατζέντα 2010».

Το πρόγραμμα περιελάμβανε μεταξύ άλλων σημαντική μείωση (έως 25%) στη φορολογία εισοδήματος, περικοπές στην κρατική ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, δραστικές μειώσεις των συνταξιοδοτικών παροχών και των επιδομάτων ανεργίας, καθώς και αλλαγές στην εργατική νομοθεσία ώστε να ευνοείται περισσότερο η προσωρινή απασχόληση.