Ο πανίσχυρος υπασπιστής του «τσάρου»

Οι Αμερικανοί συχνά τον αποκαλούν δεύτερο υπουργό Εξωτερικών της Ρωσίας: όντας ένας από τους στενότερους συνεργάτες του Βλαντίμιρ Πούτιν, θεωρείται από τα πρόσωπα-κλειδιά στα οποία βασίζεται ο Πρόεδρος της Ρωσίας για να ενισχύσει μέσα και κυρίως έξω από τη χώρα την επιρροή του κρατικού ενεργειακού γίγαντα Gazprom, που είναι «το μακρύ χέρι» του Κρεμλίνου.

Δεν είναι τυχαίο ότι το περιοδικό «Φορμπς» έχει συμπεριλάβει τον Αλεξέι Μπορίσοβιτς Μίλερ, όπως είναι το πλήρες όνομά του, στον κατάλογο με τα πρόσωπα που έχουν τη μεγαλύτερη επιρροή στον κόσμο αφού το 2012 βρέθηκε στην 70ή θέση της σχετικής λίστας.

Η ΑΦΕΤΗΡΙΑ. Η άνοδός του στην Gazprom ήταν αιφνίδια. Το 2001 ο Πούτιν – με τον οποίο είχε συνεργαστεί την περίοδο 1991-1996 στο γραφείο της Δημαρχίας της Αγίας Πετρούπολης – τον επέλεξε προσωπικά για να αναλάβει τη θέση του προέδρου της Διοικητικής Επιτροπής της Gazprom, κίνηση τότε που εξέπληξε πολλούς μέσα και έξω από την εταιρεία. Ο 51χρονος όμως γερμανικής καταγωγής Μίλερ που γεννήθηκε, μεγάλωσε, σπούδασε και πέτυχε στο Λένινγκραντ (τη σημερινή Αγία Πετρούπολη) απέδειξε σύντομα την αξία του.

Πήρε μια εταιρεία η οποία όταν ανέλαβε βρισκόταν στο επίκεντρο αρνητικής δημοσιότητας με πολλά στελέχη της να κατηγορούνται για κακοδιαχείριση και κατάφερε μέσα σε μόλις 3 χρόνια να την επαναφέρει στην κερδοφορία. Επιπλέον, από το 2007 έως και το 2008 η Gazprom, με τη βοήθεια και του Μίλερ, γνώρισε τεράστια άνθηση και την περίοδο εκείνη ανέβηκε από την 7η στην 3η θέση της λίστας με τις μεγαλύτερες εταιρείες σε ολόκληρο τον κόσμο προτού υποστεί και αυτή πλήγμα από τη χρηματοπιστωτική κρίση που ακολούθησε.

Σήμερα η Gazprom έχει κατορθώσει να κατέχει σχεδόν μονοπωλιακή θέση στην αγορά φυσικού αερίου της Ευρώπης αφού παρέχει τις μεγαλύτερες ποσότητες φυσικού αερίου από κάθε άλλον σε χώρες όπως η Γερμανία, το Βέλγιο, η Ολλανδία αλλά και η Ελλάδα.

Η πορεία προς την επιτυχία αυτή πάντως μόνο εύκολη δεν ήταν αφού ο Μίλερ χρειάστηκε πολλές φορές να βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά, ερχόμενος σε σύγκρουση όχι μόνο με ανταγωνιστές αλλά και με πελάτες του εντός και εκτός Ρωσίας. Τη διαπραγματευτική ισχύ του την έδειξε, μεταξύ των άλλων, το 2006 και το 2009 όταν κράτησε πολύ σκληρή στάση απέναντι στην Ουκρανία για τις τιμές του φυσικού αερίου που προμηθεύει η Gazprom στη χώρα.

Τότε δεν δίστασε να κλείσει τις κάνουλες του φυσικού αερίου στην Ουκρανία για αρκετές ημέρες επειδή το Κίεβο αρνούνταν να υποχωρήσει στις διαπραγματεύσεις για άνοδο των τιμών της ενέργειας, επικαλούμενο διμερείς συμφωνίες που είχαν γίνει με τη Μόσχα πριν από πολλά χρόνια. Είναι ενδεικτικό ότι η Gazprom δεν δίστασε να προχωρήσει σε αυτή την κίνηση υψηλού ρίσκου, ουσιαστικά προκαλώντας προβλήματα ακόμη και στην Ευρώπη που χρειαζόταν επειγόντως φυσικό αέριο μέσα στο καταχείμωνο – αφού ο αγωγός περνά από την Ουκρανία.

Η ΕΞΑΠΛΩΣΗ. Ο Μίλερ από την αρχή μπόρεσε να πάρει το πάνω χέρι στην Gazprom όταν ανέλαβε, το 2001, και αποφάσισε να προχωρήσει σε τρεις κινήσεις. Πρώτον, πήρε ξανά πίσω μονάδες παραγωγής και διακίνησης φυσικού αερίου που η προηγούμενη διοίκηση της Gazprom είχε εκχωρήσει ή πωλήσει αλλού – αυξάνοντας σημαντικά την παραγωγή της. Δεύτερον, διασφάλισε ότι κανείς εργαζόμενος δεν θα χρησιμοποιεί την εταιρεία για δικό του όφελος, όπως γινόταν μέχρι τότε από αρκετούς. Και τρίτον, διασφάλισε ότι το Κρεμλίνο και η κυβέρνηση Πούτιν θα αποκτούσαν ακόμη μεγαλύτερο έλεγχο στην εταιρεία, τοποθετώντας σε αυτή στελέχη πιστά στο ρώσο Πρόεδρο.

Εκανε όμως και κάτι άλλο. Επέλεξε τους δικούς του συνεργάτες με προσοχή, τους ζήτησε να εργάζονται ως ομάδα και τους φερόταν με σεβασμό. Και όταν η Gazprom άρχισε να ανακάμπτει ξεπερνώντας τα προβλήματα του παρελθόντος, δεν παρέλειψε να αποδώσει μεγάλο μέρος της επιτυχίας αυτής στους πιστούς εργαζομένους του ενεργειακού γίγαντα, οι οποίοι με τη σειρά τους τον στήριξαν.