Εύστοχα «ΤΑ ΝΕΑ» τιτλοφόρησαν την επίσκεψη της Καγκελαρίου Ανγκελα Μέρκελ στην Αγκυρα: «Στρώνουν χαλί για την Τουρκία». Με τις πρώτες δηλώσεις της η Καγκελάριος τάχθηκε υπέρ της έναρξης νέου γύρου διαπραγματεύσεων για την ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Τόνισε, όμως, ότι υπάρχει αρκετός δρόμος για να διανυθεί μέχρι την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων.
Με δεδομένο ότι πλέον του 60% των Γερμανών είναι εναντίον της ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ και ενόψει των εκλογών, η δήλωση της κ. Μέρκελ σηματοδοτεί την προσπάθεια «ολικής επανόδου» της Γερμανίας στην Τουρκία. Δεν μπορούσε η Καγκελάριος να αγνοήσει, όταν βρέθηκε στην Αγκυρα, ότι στη Γερμανία κατοικούν σήμερα πέντε εκατομμύρια Τούρκοι, από τους οποίους το 50% έχει γερμανικό διαβατήριο! Την απόφαση της Μέρκελ να εγκαταλείψει το «αντιτουρκικό μπλοκ» στην ΕΕ επηρέασε και η ανατροπή της πολιτικής Σαρκοζί από τον Φρανσουά Ολάντ. Ο υπουργός Εξωτερικών Λοράν Φαμπιούς δήλωσε ότι η Γαλλία θα άρει το βέτο σε ένα από τα πέντε κεφάλαια που είχαν «παγώσει», το οποίο αναφέρεται στην περιφερειακή πολιτική.
Η Γαλλία που αντιμετωπίζει σοβαρά δημοσιονομικά και οικονομικά προβλήματα προσβλέπει στη μεγάλη και αναπτυσσόμενη αγορά της Τουρκίας, ενώ η Γερμανία έχει ευρύτερους στρατηγικούς στόχους που έχουν τις ρίζες τους από την εποχή του Κάιζερ Γουλιέλμου Β’. Τους είχε διατυπώσει ο υπουργός Εξωτερικών Γκίντο Βεστερβέλε σε συνάντηση με τον τούρκο ομόλογό του Αχμέτ Νταβούτογλου: «Η Τουρκία» τόνισε «μπορεί κάλλιστα να αναλάβει έναν ρόλο που θα αποτελεί γέφυρα για την Ανατολή και τη Δύση… Η Τουρκία παίζει ρόλο κλειδί στις χώρες που ζουν την Αραβική Ανοιξη».
Κρίση και «θαυμασμός». Οι σχέσεις της Γερμανίας με την Τουρκία πέρασαν σοβαρή κρίση εξαιτίας της στάσης του Βερολίνου στο Κυπριακό και της ταύτισης με την πολιτική του Σαρκοζί για το πάγωμα των διαπραγματεύσεων για την ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ. Την κρίση τροφοδότησε και η έκκληση του Ερντογάν προς τους Τούρκους της Γερμανίας να μαθαίνουν πρώτα την τουρκική γλώσσα και μετά τη γερμανική.
Ο πάγος άρχισε να σπάει όταν τον περασμένο Απρίλιο η Γερμανία και η Τουρκία υπέγραψαν συμφωνία συμπαραγωγής τεθωρακισμένων Leopard με τη συμμετοχή τούρκων μηχανικών. Είχαν προηγηθεί μεγάλες γερμανικές επενδύσεις στις τηλεπικοινωνίες και την πληροφορική.
Το κλίμα επανασύνδεσης των σχέσεων μεταξύ Γερμανίας και Τουρκίας είχε προθερμάνει ο γερμανικός Τύπος. Ενώ δημοσίευε απαξιωτικά και προσβλητικά σχόλια για την Ελλάδα, προέβαλλε τον θετικό ρόλο της Τουρκίας στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής και το «Σπίγκελ» χαρακτήριζε τον Ταγίπ Ερντογάν «χαρισματικό ηγέτη» και την Τουρκία «ανερχόμενη δύναμη του Βοσπόρου».
Γνωρίζει η ηγεσία της Τουρκίας ότι ο δρόμος για την Ευρωπαϊκή Ενωση είναι μακρύς και δύσβατος, αλλά η επανάληψη των διαπραγματεύσεων ενισχύει τον ηγετικό ρόλο που παίζει στην ανατολική λεκάνη της Μεσογείου, όπου οι πολιτικές εξελίξεις είναι ραγδαίες και αδυσώπητος ο ανταγωνισμός για την πίτα του 60% των παγκόσμιων αποθεμάτων φυσικής ενέργειας που βρίσκεται σε αυτή την περιοχή.
Είναι προφανές ότι η Γερμανία επιδιώκει, με όχημα την Τουρκία, να μετάσχει στην τελική διανομή. Δεν ήταν τυχαία επιλογή του Καραμανμαρά ως πρώτο σταθμό της επίσκεψης της κ. Μέρκελ στην Τουρκία. Απέχει μόλις 120 χιλιόμετρα από τη Συρία και έχει εγκατασταθεί συστοιχία αντιπυραυλικού συστήματος Πάτριοτ με τη συνδρομή και της Γερμανίας για την προστασία της Τουρκίας από τυχόν επιθέσεις της Συρίας.
Ο «φίλος» Αβδούλ Χαμίτ. Ο χαρακτηρισμός «ολική επάνοδος» της Γερμανίας στην Τουρκία συνδέεται με τη στρατηγική του Γουλιέλμου Β’, που έμεινε στην Ιστορία ως Κάιζερ. Εγγονός της βασίλισσας Βικτωρίας του Ηνωμένου Βασιλείου και αδελφός της βασίλισσας Σοφίας της Ελλάδος, συζύγου του γερμανόφιλου βασιλιά Κωνσταντίνου, ήταν ο τελευταίος αυτοκράτορας της Γερμανίας. Κάιζερ, Κωνσταντίνος και Σοφία έπαιξαν πρωταγωνιστικό ρόλο στον Εθνικό Διχασμό κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, που άρχισε όταν η Γερμανία μπήκε στο παιχνίδι του διεθνούς εμπορικού και αποικιακού ανταγωνισμού.
Η αποικιακή στρατηγική του Κάιζερ άρχισε από την Τουρκία. Μέχρι το 1900 ο πολυπληθής ελληνισμός αποτελούσε σημαντική οικονομική και εμπορική δύναμη και συνυπήρχε αρμονικά με τους Αγγλους και τους Γάλλους, οι οποίοι έλεγχαν βασικούς τομείς της οικονομίας. Αλλωστε οι Ελληνες είχαν επικεντρώσει την επιχειρηματική τους δραστηριότητα στο εμπόριο και ήταν οι κύριοι εισαγωγείς προϊόντων από την Αγγλία και Γερμανία.
Η προσπάθεια διείσδυσης της Γερμανίας στην Τουρκία άρχισε το 1867 με την ίδρυση σχολής διδασκαλίας της γερμανικής γλώσσας. Αργότερα κυκλοφόρησε στη Γερμανία βιβλίο – οδηγός «Η Μικρά Ασία πεδίο γερμανικού εποικισμού»! Σκοπός να προσελκυστούν γερμανοί έποικοι στην Τουρκία. Ταχύτατα οι σχολές πολλαπλασιάστηκαν και για να προσελκύσουν μαθητές πρόσφεραν και ελκυστικές αμοιβές! Υψηλότερες βέβαια αμοιβές προσφέρονταν στους υψηλούς αξιωματούχους.
Οι Γερμανοί δεν απέκρυπταν ότι στόχος τους ήταν η αποπομπή των Αγγλων και των Γάλλων που έλεγχαν βασικούς τομείς της οικονομίας και δεν ήταν ιδιαίτερα συμπαθείς στους Τούρκους. Γρήγορα οι Γερμανοί απέκτησαν και τη συμπάθεια του Σουλτάνου Αβδούλ Χαμίτ. Το 1889 ο Κάιζερ επισκέπτεται την Κωνσταντινούπολη και εναγκαλίζεται τον «φίλο» του Σουλτάνο και μοιράζει εκατοντάδες παράσημα στους τούρκους αξιωματούχους και μπαξίσια.
Το μεγάλο παιχνίδι αρχίζει. Χιλιάδες Γερμανοί κατακλύζουν την Τουρκία και τούρκοι αξιωματικοί γίνονται δεκτοί στη Στρατιωτική Ακαδημία του Βερολίνου. Ο γερμανός στρατηγός φον Γκολτς αναλαμβάνει την αναδιοργάνωση του τουρκικού Στρατού. Σύντομα το φον θα αντικατασταθεί με το πασάς!
Ο πόλεμος για την οικονομική εξόντωση και διαδοχή των Αγγλων αρχίζει από τους σιδηροδρόμους. Με εξαγορά των τούρκων αξιωματούχων οι Γερμανοί τούς εκτοπίζουν από τη σιδηροδρομική γραμμή Χαϊδάρ πασά – Νικομήδεια και αρχίζουν την επέκτασή τους προς Εσκί Σεχίρ και Αγκυρα.
Το όνειρο για τη Βαγδάτη. Φιλοδοξία των Γερμανών είναι η επέκταση της γραμμής από το Ικόνιο στη Βαγδάτη. Ολα τα εμπόδια αίρονται. Το 1897 – όταν κρίνονταν το μέλλον της Θεσσαλίας στον ελληνοτουρκικό πόλεμο – ο Κάιζερ επισκέπτεται και πάλι τον «φίλο» του Αβδούλ Χαμίτ για να «επιθεωρήσει» τα έργα στη σιδηροδρομική γραμμή προς Βαγδάτη! Με τους εναγκαλισμούς, τα παράσημα και τα δώρα θα αποσπάσει από τους Αγγλους και τη γραμμή από τη Σμύρνη στα Αδανα. Οι Γερμανοί θα ελέγχουν πλέον όλο σχεδόν το σιδηροδρομικό δίκτυο. Πρώτα θύματα Αγγλοι και Ελληνες που εργάζονταν ως σταθμάρχες, επιθεωρητές, μηχανοδηγοί, τηλεγραφητές. Αντικαταστάτες Γερμανοί, Τούρκοι και Ισραηλίτες.
«Διά της Γερμανίας». Το 1902 το όνειρο του Κάιζερ γίνεται πραγματικότητα και αρχίζει η εφαρμογή της «τελικής λύσης». Εκδίωξη των Αγγλων και των Γάλλων. Σε βιβλίο γερμανού περιηγητή με τον τίτλο «Πώς θα ζήσει η Τουρκία;» δίδεται η απάντηση: «Θα ζήσει διά της Γερμανίας και της Τουρκίας».
Οι Γερμανοί συνεχίζουν την αρπαγή των αγγλικών και γαλλικών εταιρειών και διακόπτουν υδραυλικά και οδικά έργα που είχαν αναλάβει εταιρείες Αγγλων και Γάλλων.
Στα τουρκικά λιμάνια της Θεσσαλονίκης, της Σμύρνης, της Κωνσταντινούπολης, της Μαύρης Θάλασσας εμφανίζονται τα πρώτα ατμόπλοια της Ντόιτς Λέβαντ Λόιδ. Για να εκτοπίσουν τα αγγλικά, τα ελληνικά και τα ρωσικά ατμόπλοια ορίζουν τιμές στο 40% των τιμών των ανταγωνιστών και ιδρύουν πρακτορεία σε μεγάλες και μικρότερες πόλεις. Η Νορδ – Λόιδ δρομολογεί μεγαλύτερα πλοία και μεταφέρει δωρεάν Γερμανούς που προτίθενται να εγκατασταθούν στην Τουρκία. Για να μην προκαλέσουν τους Τούρκους χαρακτηρίζουν τις αποστολές των Γερμανών «εμπορικές εκδρομές».
Ταυτόχρονα η Ντόιτς Μπανκ ανοίγει υποκαταστήματα και αρχίζει να προσφέρει άφθονο χρήμα για επενδύσεις, για την εγκατάσταση των Γερμανών και για τις «ανάγκες» των πασάδων. Το 1908 είχε ανοίξει διακόσια (200) υποκαταστήματα.
Η Γερμανία συνδέεται πιο στενά με το κίνημα των Νεοτούρκων. Τους προσφέρει δύο παλαιά θωρηκτά, στα οποία έδωσαν τα ονόματα «Βαρβαρόσας Χαϊρεντίν» και «Τουργούτ» εξοπλισμένα με τηλεβόλα Κρουπ.
Μετά τις ήττες της Τουρκίας στον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο, η Γερμανία θα διευρύνει τη διείσδυση της στην Τουρκία και την επιρροή στην τουρκική ηγεσία με τον έλεγχο του τουρκικού Στρατού. Πενήντα γερμανοί αξιωματικοί υπό τον Λίμαν φον Σάνδερς αναλαμβάνουν την αναδιοργάνωση, τον εξοπλισμό και τον έλεγχο του τουρκικού Στρατού. Ο Σάνδερς αναλαμβάνει φρούραρχος της Κωνσταντινούπολης και διοικητής του Α’ Σώματος Στρατού! Η Τουρκία έχει καταστεί προτεκτοράτο της Γερμανίας.
Αρχίζουν οι διώξεις των Ελλήνων
Ο αρχικός στόχος των Γερμανών ήταν οι Αγγλοι και οι Γάλλοι. Εδειχναν πρόθεση συνεργασίας. Το 1904 έφθασε στην Ελλάδα εκπρόσωπος της Εθνικής Τράπεζας της Γερμανίας και έπεισε τον τότε διευθυντή της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος Στέφανο Στρέιτ να ιδρύσουν την Τράπεζα της Ανατολής. Βασικός όρος της συμφωνίας, η πλειοψηφία στο Συμβούλιο θα ήταν ελληνική. Η συμφωνία υλοποιήθηκε και ιδρύθηκαν υποκαταστήματα στη Θεσσαλονίκη, στην Κωνσταντινούπολη, στη Σμύρνη, στην Αλεξάνδρεια και στο Κάιρο.
Η ανάπτυξη ήταν ταχύτατη και συμφωνήθηκε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου. Οι Γερμανοί, τότε, έδειξαν τις πραγματικές προθέσεις τους έναντι των Ελλήνων. Επέβαλαν αντιστροφή του αρχικού βασικού όρου: η πλειοψηφία του Συμβουλίου να αποτελείται από γερμανούς μετόχους. Η ελληνική πλευρά διαφώνησε και επήλθε ρήξη. Η Τράπεζα της Ανατολής χωρίστηκε σε ελληνική και γερμανική! Μόνος όρος να μην ιδρύσουν οι Γερμανοί υποκαταστήματα στη Σμύρνη και τη Θεσσαλονίκη… Ελεγχαν, όμως, την Τουρκία και την Αίγυπτο!
Πριν ακόμη από το τέλος των Βαλκανικών Πολέμων, η ηγεσία των Νεοτούρκων είχε σχεδιάσει την εξόντωση των Ελλήνων με τη συγκατάθεση των Γερμανών. Στον «σχεδιασμό» μετείχαν και εκπρόσωποι του στρατηγού Λίμαν φον Σάνδερς (Λίμαν πασάς), οι οποίοι μετέφεραν την άποψή του: «Ουδεμία ασφάλεια έχει η Τουρκία, ούτε μπορεί να οργανωθεί ελευθέρως εις το μέλλον, λόγω της παρουσίας εχθρικών στοιχείων εμπνεόμενων έξωθεν με επαναστατικάς ιδέας». Προφανώς εννοούσε τους Ελληνες.
Στο πρώτο προγκρόμ οι Γερμανοί είχαν συμμετοχή και στα λάφυρα. Ο Γ. Μικρασιανός (Πώς η Γερμανία κατέστρεψε τον Ελληνισμό της Τουρκίας, Αθήνα 1916) καταγράφει : «Εις το Πέραν, τον Γαλατά, εις την Σταμπούλ, εις τον Φραγκομαχαλά της Σμύρνης, όπου κατά το παρελθόν ανεγίγνωσκεν ο επισκέπτης επιγραφάς καταστημάτων με τα ονοματεπώνυμα Παπαδόπουλος, Ιωαννίδης, Αλεξανδρόπουλος κ. α. ήδη αναγιγνώσκει εις ατελεύτητον γραμμήν Κάρολος Φανκλάιν, Ερρίκος Φριτς, Γουλιέλμος Χολβενστάιν κ. α. Οι Νεότουρκοι μας έσφαξαν και μας ελήστευσαν εις τα χωρία και τας μητροπόλεις, οι δε Γερμανοί και Αυστριακοί, την αυτήν εποχήν, μας άρπαξαν τα καταστήματα… Οι Νεότουρκοι και οι Γερμανοί μετέβαλον τον Ελληνισμόν της Μ. Ασίας και της Θράκης εις απέραντον νεκροταφείον».
Ο Λίμαν Πασάς όταν πληροφορήθηκε ότι κάποιες χιλιάδες Ελληνες διέφυγαν των σφαγών δεν απέκρυψε την αγανάκτησή του: «Ο πληθυσμός αυτός σε ενδεχόμενη εκστρατεία της Ελλάδος δύναται εντός βραχυτάτου χρόνου να οπλισθεί και να χρησιμοποιηθεί ως στράτευμα μάχης, συνεπώς επιβάλλεται η συμπλήρωση του έργου του διωγμού»!
Το «έργο συμπληρώθηκε» το 1922! Το πεδίο είναι ελεύθερο για την «ολική επάνοδο» της Γερμανίας στην Τουρκία…
* Περισσότερα για τον ρόλο των Γερμανών στην Ελλάδα στο τελευταίο βιβλίο του Γιώργου Ρωμαίου «Από τον ανήλικο Οθωνα στην Καγκελάριο Μέρκελ», Εκδόσεις Πατάκη.