Η αφύπνιση της απάθειας

Ο Στεφάν Εσέλ πάντα απορούσε με την τεράστια, παγκόσμια επιτυχία που συνάντησε το μανιφέστο του «Αγανακτήστε!». «Εξακολουθεί να με εκπλήσσει», έλεγε πρόσφατα, «εξηγείται όμως από τις ιστορικές συγκυρίες. Οι κοινωνίες νιώθουν χαμένες, αναρωτιούνται τι πρέπει να κάνουν και αναζητούν μια σημασία στην ανθρώπινη περιπέτεια». Η πιο μεγαλοφυής έμπνευση, σημειώνει η «Μοντ», ήταν ο τίτλος του μικρού βιβλίου: «Υπάρχουν τόσοι λόγοι να αγανακτεί κανείς σε μια περίοδο οικονομικής, πολιτικής και ηθικής κρίσης». Για τον Στεφάν Εσέλ, διαβεβαίωναν οι γάλλοι εκδότες του, «το βασικό κίνητρο της Αντίστασης ήταν η αγανάκτηση». Ασφαλώς, «οι λόγοι να αγανακτήσει κανείς σήμερα μπορεί να φαίνονται λιγότερο ξεκάθαροι από ό,τι την εποχή του ναζισμού. Ψάξτε όμως και θα τους βρείτε».

Ο Εσέλ κατήγγειλε το διευρυνόμενο χάσμα ανάμεσα στους πολύ πλούσιους και τους πολύ φτωχούς, την αντιμετώπιση των μεταναστών με και χωρίς χαρτιά, καθώς και των Ρομά, την κούρσα για «όλο και πιο πολλά», τη δικτατορία των αγορών. Λύσεις – πέραν της «ειρηνικής εξέγερσης» – δεν πρότεινε, εσκεμμένα. «Αυτό που λέω είναι “Προσπαθήστε να βρείτε εσείς μόνοι σας σε τι θα είχε νόημα να αφιερωθείτε”». Κάποιοι μίλησαν για ένα μανιφέστο γεμάτο ωραία συναισθήματα, αλλά χωρίς πραγματική ουσία. Αντιθέτως, ο γάλλος κοινωνιολόγος Εντγκάρ Μορέν, με τον οποίο ο Εσέλ συνυπέγραψε το βιβλίο «Ο δρόμος της ελπίδας», θεωρεί πως η επιτυχία τού «Αγανακτήστε!» «είναι η δημόσια αφύπνιση ανθρώπων που ήταν μέχρι τώρα απαθείς… Τι θα είχαμε απογίνει χωρίς την Αντίσταση; Θα είχαμε μια καριέρα. Χάρη στην Αντίσταση, έχουμε μια ζωή».