«Αγανακτήστε, αλλά με ευθύνη και συμπόνια!»

Πριν από μόλις δύο εβδομάδες, σε δημόσιο διάλογο με τον Ντανιέλ Κον-Μπεντίτ για τις ανάγκες του γαλλικού «Nouvel Observateur», του είπε πως μόνο ένα πράγμα δεν θα του συγχωρούσε – να πάψει να ενδιαφέρεται για την πολιτική. «Υπάρχουν και άλλοι τρόποι παρέμβασης πέραν του να κατεβαίνεις υποψήφιος σε εκλογές», του απάντησε ο Κον-Μπεντίτ, που είχε μόλις ανακοινώσει ότι δεν θα διεκδικήσει  νέα θητεία στο Ευρωκοινοβούλιο. «Θα συνεχίσω να κινητοποιώ, να ενοχλώ, να συζητώ. Το πρότυπό μου είστε εσείς, Στεφάν Εσέλ!».

Ο Στεφάν Εσέλ πέθανε στα 95 του, τη νύχτα της Τρίτης προς Τετάρτη, στο σπίτι του στο Παρίσι. Εγινε γνωστός παγκοσμίως χάρη σε ένα βιβλιαράκι 32 σελίδων που κυκλοφόρησε στη Γαλλία στις 20 Οκτωβρίου 2010, την ημέρα των 93ων γενεθλίων του, με τον τίτλο «Αγανακτήστε!». Τυπώθηκε αρχικά σε μόλις 8.000 αντίτυπα και τελικά πώλησε 4,5 εκατ., σε 35 χώρες. Συνόδευσε τις εξεγέρσεις εναντίον των αραβικών δικτατορικών καθεστώτων. Δάνεισε τον όρο «Αγανακτισμένοι» σε διαδηλωτές από την Ισπανία και την Ελλάδα μέχρι τη Νέα Υόρκη, όπου ενέπνευσε το κίνημα Καταλάβετε τη Γουόλ Στριτ. Εκθειάστηκε, παρερμηνεύτηκε, επικρίθηκε. Ήταν «ένας μεγάλος Ευρωπαίος, πάντοτε στρατευμένος, ποτέ ικανοποιημένος», όπως δήλωσε χθες ο Σοσιαλδημοκράτης πρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου Μάρτιν Σουλτς, «μια μεγάλη προσωπικότητα, η εξαίρετη ζωή της οποίας αφιερώθηκε στην υπεράσπιση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας», όπως δήλωσε ο Φρανσουά Ολάντ.

Γεννήθηκε το 1917 στο Βερολίνο, έφτασε στη Γαλλία στα επτά του χρόνια, ήταν γιος του Φραντς και της Χέλεν Χέσελ, το γένος Γκρουντ, οι οποίοι θα εμπνεύσουν, μαζί με τον συγγραφέα Ανρί-Πιερ Ροσέ, το τρίγωνο «Ζιλ και Ζιμ» που μετέφερε στον κινηματογράφο ο Φρανσουά Τριφό. Πήρε τη γαλλική υπηκοότητα το 1937, έγινε δεκτός στην Ecole Normale Superieure το 1939. Μιλούσε γερμανικά, γαλλικά και αγγλικά. Λίγο μετά το ξέσπασμα του Πολέμου, το 1941, κατέφυγε στο Λονδίνο για να προσφέρει τις αντιστασιακές υπηρεσίες του στον στρατηγό Ντε Γκολ. Επέστρεψε λαθραία στη Γαλλία το 1944, συνελήφθη όμως από την Γκεστάπο και στάλθηκε στο Μπούχενβαλντ, όπου γλίτωσε τελευταία στιγμή την κρεμάλα παίρνοντας την ταυτότητα άλλου γάλλου κρατούμενου.

«ΑΓΩΝΙΣΤΕΙΤΕ!». Μετά την απελευθέρωση, συμμετείχε ως γραμματέας στη σύνταξη της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και άρχισε καριέρα διπλωμάτη. Ο Φρανσουά Μιτεράν του έδωσε το 1981 τον τίτλο του πρέσβη. Δύο χρόνια αργότερα, πήρε τη σύνταξή του, δεν έπαψε όμως ποτέ να μάχεται για τα δικαιώματα των sans-papiers – των μεταναστών χωρίς χαρτιά που ζουν για χρόνια στη Γαλλία- και για το δικαίωμα των Παλαιστινίων να αποκτήσουν κράτος. Ενα χρόνο μετά το «Αγανακτήστε!», εξέδωσε το βιβλίο «Αγωνιστείτε!» καθώς και το «Απαιτήστε! Εναν απόλυτο πυρηνικό αφοπλισμό». Την τελευταία του λέξη θα την πει όμως μετά θάνατον: την ερχόμενη εβδομάδα κυκλοφορεί στη Γαλλία το βιβλίο του με τον τίτλο «Σειρά μας!». «Είναι καλό να αγανακτούμε και να αγωνιζόμαστε όσο η φτώχεια και η πολιτική αδικία ενισχύονται», γράφει στον πρόλογο. «Αλλά αυτό απαιτεί υπευθυνότητα και συμπόνια ώστε να γίνουμε πολίτες μιας αληθινής και ειρηνικής παγκόσμιας κοινωνίας».