Λεηλασίες σε αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία

Εργα μεγάλης αρχαιολογικής αξίας λεηλατούνται στη Συρία εξαιτίας του εμφύλιου πολέμου. Τουλάχιστον 18 μωσαϊκά στα οποία υπήρχαν αναπαραστάσεις από την «Οδύσσεια» κλάπηκαν από τις βορειοανατολικές περιοχές της χώρας και ένα αραμαϊκό επιχρυσωμένο χάλκινο άγαλμα από το μουσείο της Χάμας στην Κεντρική Συρία αποκάλυψε χθες η υπουργός Πολιτισμού της χώρας Λούμπανα Μουσαουέχ. Οι λεηλασίες όμως είναι πολύ μεγαλύτερες.

Από την αρχή της εμφύλιας σύγκρουσης στη Συρία πριν από 23 μήνες, η μεγάλη αρχαιολογική κληρονομιά της χώρας είναι θύμα των μαχών και των καταστροφών, καθώς και των οργανωμένων κλοπών και λεηλασιών που πολλαπλασιάζονται, σύμφωνα με καταγγελίες.

Η υπουργός Πολιτισμού της Συρίας μπορεί να διαβεβαιώνει ότι τα περισσότερα εκθέματα των συριακών μουσείων έχουν τοποθετηθεί σε ασφαλές μέρος και πως υπάρχουν ελπίδες κάποια από τα κλεμμένα να εντοπισθούν, όμως οι καταστροφές είναι ευρύτερες.

Για παράδειγμα, έως πριν από δύο χρόνια η πόλη Μααράτ αλ Νουάμαν φιλοξενούσε ένα υπέροχο μουσείο, το οποίο στεγαζόταν σε μια έπαυλη του 17ου αιώνα και ήταν γνωστό για τα εντυπωσιακά βυζαντινά μωσαϊκά του. Ομως ο συριακός Στρατός το χρησιμοποίησε ως βάση ώσπου οι αντάρτες τους εκδίωξαν από την πόλη τον περασμένο Οκτώβριο. Σήμερα, έπειτα από βομβαρδισμούς μηνών, η μεγάλη κεντρική αυλή του είναι γεμάτη σκουπίδια και μπάζα και μπορεί κανείς να διακρίνει κομμάτια από αρχαία αγγεία και μαρμάρινες πινακίδες. Τα μωσαϊκά που έχουν διασωθεί είναι διάτρητα από σφαίρες. Οι περισσότερες προθήκες έχουν θρυμματισθεί και το περιεχόμενό τους έχει κλαπεί. Ανεκτίμητης αξίας αγαλματίδια, αγγεία, νομίσματα και άλλα εκθέματα από τη ρωμαϊκή και τη βυζαντινή εποχή έχουν εξαφανισθεί. Ο κυβερνητικός Στρατός και οι αντάρτες αλληλοκατηγορούνται για την κλοπή.

Εκτός λοιπόν από τα δεκάδες χιλιάδες θύματα, τα εκατομμύρια των αστέγων, των προσφύγων και τις μεγάλες ζημιές στις υποδομές της χώρας, η διεθνής κοινότητα ανησυχεί τώρα και για τη μεγάλη πολιτισμική κληρονομιά που χάνεται σε αυτό τον αιματηρό εμφύλιο πόλεμο. Η Συρία έχει έξι περιοχές που ανακηρύχθηκαν από την ΟΥΝΕΣΚΟ ως Μνημεία Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Η Δαμασκός και το Χαλέπι θεωρούνται ότι είναι δύο από τις πιο παλιές πόλεις του κόσμου που κατοικούνται διαρκώς. Ελάχιστες χώρες μπορούν να είναι περήφανες για τόσο μεγάλη συγκέντρωση μνημείων της εποχής του Χαλκού, προϊσλαμικά, ελληνορωμαϊκά, βυζαντινά και μεσαιωνικά. Τώρα η αγορά του Χαλεπίου, ηλικίας πολλών αιώνων, έχει καταστραφεί από φωτιά, το μεγαλύτερο μέρος της Παλαιάς Πόλης – που δημιουργήθηκε πριν από 1.000 χρόνια – είναι ερείπια, ενώ οι μάχες μεταξύ κυβερνητικών δυνάμεων και ανταρτών συνεχίζονται στα χαλάσματα.

ΟΒΙΔΕΣ ΣΤΟ ΚΡΑΚ. Στον Νότο, πλήγματα από οβίδες έχει δεχθεί το Κρακ των Ιπποτών που θεωρείται το ωραιότερο κάστρο της εποχής των Σταυροφοριών. Το ίδιο ισχύει για αρχαία κτίσματα στην Μπούσρα, με ένα από τα καλύτερα ρωμαϊκά αμφιθέατρα και μερικά από τα πιο παλαιά τεμένη και μοναστήρια του κόσμου. Μια ομάδα ειδικών καταγγέλλει ότι η κυβέρνηση έχει εγκαταστήσει τανκς και βαρύ πυροβολικό στα ρωμαϊκά ερείπια της Παλμύρας.

Οι αρχαιολόγοι κάνουν λόγο για καταστροφές και λεηλασίες ανάλογες με εκείνες που σημειώθηκαν στο Ιράκ μετά την αμερικανική εισβολή το 2003. Ακριβώς λόγω της μεγάλης αξίας, οι αρχαιότητες της Συρίας πιάνουν πολύ υψηλές τιμές στη διεθνή αγορά. Η εκτίμηση των λεηλασιών δεν μπορεί να γίνει σε μια χώρα στην οποία η πρόσβαση είναι δύσκολη σε πολλά σημεία, όμως η καταστροφή επιταχύνεται και όπως παρατηρεί ο Μααμούν Αμπντουλκαρίμ, επικεφαλής της αρχαιολογικής υπηρεσίας της Συρίας, αφορά από σύληση τάφων έως την κλοπή των μωσαϊκών στην Απάμια. Πριν από μια εβδομάδα οι ιορδανικές Αρχές κατάσχεσαν 40 συριακά αρχαία αντικείμενα σε διαμέρισμα στην πόλη Ράμθα.