Αναζητώντας τη χαμένη ήπειρο της Κεντροαριστεράς
«Η ελληνική πολιτική υπήρξε πάντοτε διπολική. Ο ένας πόλος είναι σαφώς ο Αντώνης Σαμαράς. Το πρόβλημα όμως σε αυτή τη φάση είναι ότι η κουλτούρα του ΣΥΡΙΖΑ είναι πολύ ακραία ώστε να μπορέσει ο Τσίπρας να γίνει ο άλλος πόλος. Δεν θα το καταφέρει. Και γι’ αυτό έχει σημασία η ανασυγκρότηση του χώρου που είχαν κάποτε τα κόμματα του Κέντρου και μετά το ΠΑΣΟΚ». Το λέει έμπειρος πολιτικός που πολιτεύθηκε επί δεκαετίες με τη ΝΔ αλλά δεν αισθάνθηκε ποτέ δεξιός. Η ανάλυσή του φωτογραφίζει το κυρίαρχο χαρακτηριστικό της ελληνικής σκηνής. Την απουσία της Κεντροαριστεράς που είναι η χαμένη Ατλαντίδα του πολιτικού συστήματος. Κάποτε ήταν μια ήπειρος που ταυτιζόταν με το ΠΑΣΟΚ. Τώρα όμως το ΠΑΣΟΚ έχει μικρύνει, η ΔΗΜΑΡ είναι εξ ορισμού μικρή, ενώ διάφορες κινήσεις που εκδηλώνονται στον ευρύτερο αυτό πολιτικό χώρο δεν μπορούν να λειτουργήσουν αυτόνομα. Από την άποψη αυτή, η επανεκκίνηση του ΠΑΣΟΚ μέσα από το συνέδριό του είναι μια κρίσιμη πολιτική αφετηρία, ενώ ο Βαγγέλης Βενιζέλος είναι σε γραμμή προσέγγισης του Φώτη Κουβέλη. Αυτή δεν περιορίζεται στην επιστολογραφία και θα συνεχιστεί, αφού είναι μονόδρομος, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα αποδώσει άμεσα, και αυτό γιατί, όπως φάνηκε και από τη χθεσινή απάντησή του, ο πρόεδρος της ΔΗΜΑΡ θα ήθελε στη φάση αυτή να διατηρήσει αυτονομία κινήσεων.
Οι επιθέσεις φιλίας που απευθύνει ο Βαγγέλης Βενιζέλος προς τον Φώτη Κουβέλη (πλάτη, ενώ προσέρχεται στο γραφείο του προέδρου του ΠΑΣΟΚ στη Βουλή) δεν τελεσφορούν. Ο πρόεδρος της ΔΗΜΑΡ φαίνεται ότι εκτιμά πως αυτή τη στιγμή δεν έχει τίποτε να κερδίσει από τη σύμπλευση με το ΠΑΣΟΚ
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
7 λεπτά Θα μπορούσε να είναι το ναδίρ. Πριν από μερικές ημέρες το ΠΑΣΟΚ δικάστηκε ερήμην. Κατά της Ιπποκράτους είχε κάνει αγωγή ένας από τους λογογράφους του πρώην προέδρου του, Γιώργου Παπανδρέου. Αυτός είχε ένα συμβόλαιο μερικών χιλιάδων ευρώ μηνιαίως που όμως σταμάτησαν να καταβάλλονται όταν ο Παπανδρέου έφυγε από την εξουσία. Υπολείπονταν καμιά εβδομηνταριά χιλιάδες ευρώ σύμφωνα με τη σύμβαση και αυτά διεκδίκησε ο ενάγων! Ουκ αν λάβοις όμως παρά του μη έχοντος. Εδώ το ΠΑΣΟΚ δεν έχει να πληρώσει τους υπαλλήλους του, ενώ τα οικονομικά του είναι τόσο στενά που πολλοί αναρωτιούνται πώς θα καλύψει το κόστος του συνεδρίου! Ανόρεχτα και τα στελέχη της βάσης. Πάνε οι εποχές που τους έφερναν και τους έβαζαν σε ξενοδοχεία. Πασόκος από τη Μεσσηνία έλεγε σε βουλευτή και πρώην υπουργό ότι το σκέφτεται να μην ανέβει καθόλου στην Αθήνα για το συνέδριο «γιατί, ξέρεις, μετράω ακόμη και το κατοστάρικο της βενζίνης».
ΣΤΟ ΜΑΝΧΑΤΑΝ. Ο Βαγγέλης Βενιζέλος είναι προσεκτικός με τους πρώην. Αλλά το αρχηγικό τακτ φαίνεται ότι έφθασε στα όριά του όταν παρελήφθησαν στην Ιπποκράτους τιμολόγια από το ταξίδι του Παπανδρέου και των συνεργατών στη Νότια Αφρική για τη Σοσιαλιστική Διεθνή. Ο τρόπος κίνησης του πρώην προέδρου του ΠΑΣΟΚ είναι, φυσικά, κατάλοιπο μιας εποχής αφθονίας – και στην πολιτική. Αλλά τα πράγματα δεν είναι πάντα όπως φαίνονται. Συνεργάτης του Παπανδρέου και μετέπειτα υπουργός που είναι σήμερα εκτός πολιτικής θυμάται ένα βράδυ στη Νέα Υόρκη, «όταν είχα μείνει τελευταίος στο ξενοδοχείο και βγήκαμε με τον Παπανδρέου να φάμε. Βρεθήκαμε στο Nobu [το γνωστό ιαπωνο-ασιατικό υπερεστιατόριο], δοκιμάσαμε το ένα και το άλλο και στο τέλος ο λογαριασμός ήρθε 300 δολάρια. Πανικόβλητοι τα πληρώσαμε από την τσέπη μας».
Ωστόσο, αυτές δεν είναι πρακτικές που συγχωρούνται σε περίοδο μεγάλης καχυποψίας. Εστω κι αν ο ΣΥΡΙΖΑ έχει πάψει να ασχολείται με τα μαύρα κονδύλια του υπουργείου Εξωτερικών και τις δαπάνες του πρωθυπουργικού γραφείου την περίοδο 2009-2011. Στην Κουμουνδούρου είχαν περιέλθει αναλυτικά στοιχεία. Υποψιασμένος πρώην υπουργός – που είχε εικόνα αυτών των κινήσεων – επιμένει ότι υπάρχει άτυπο moratorium μεταξύ ΣΥΡΙΖΑ και Παπανδρέου. Κάτι που, κατά την άποψή του, φάνηκε κι από τους χειρισμούς της Κουμουνδούρου στο θέμα της λίστας Λαγκάρντ. Στην περίπτωση αυτή τα πυρά επικεντρώθηκαν στον Βενιζέλο.
Αντιθέτως, χρειάστηκε η κοινή πρόταση Καμμένου και Χρυσής Αυγής για να μπει ο Παπανδρέου στο κάδρο. Η ίδια ανάλυση θεωρεί ότι ο ΣΥΡΙΖΑ προσβλέπει σε μια μελλοντική μετακίνηση παλαιοπαπανδρεϊκών στελεχών του ΠΑΣΟΚ προς τις γραμμές του με τις άτυπες ευλογίες του ίδιου του Παπανδρέου. Αλλο ένα σενάριο πολιτικής συνωμοσίας από τα πολλά που κυκλοφορούν.
Ο Βενιζέλος κρατάει τις ισορροπίες και με την πλευρά Σημίτη. Στέλεχος της Ιπποκράτους που ξέρει καλά τον πρώην πρωθυπουργό επιμένει ότι δεν έχει αυτή τη στιγμή κάποιο πολιτικό σχέδιο. «Απλώς είναι σε φάση γενικευμένης ξινίλας», λέει, αναφερόμενος στη μη πρόθεση του Σημίτη να πάει στο συνέδριο που θα γίνει στο τέλος του μήνα.
Η κορυφαία αυτή κομματική διαδικασία έχει δύο αναγνώσεις. Η αισιόδοξη, που εκπορεύεται, βεβαίως, από την Ιπποκράτους, βλέπει τον Βενιζέλο κυρίαρχο να συνθέτει τα απομεινάρια – εκεί δεν υπάρχουν ψευδαισθήσεις – τού άλλοτε κραταιού πασοκικού χώρου. Η απαισιόδοξη εκδοχή βλέπει ένα συνέδριο χωρίς παίκτες με υψηλά αναστήματα όπου θα δοκιμάσουν τις δυνάμεις τους όλοι εκείνοι που έχουν στο παρελθόν διακριθεί στα οργανωτικά. Από Κατσικαρέλλη ώς Παναγιωτακόπουλο κι από Καρχιμάκη ώς τον μηχανισμό του Κώστα Σκανδαλίδη.
Ο καθένας θέλει να εκλέξει τους δικούς του στην Κεντρική Επιτροπή, που μετά θα εκλέξει το Πολιτικό Συμβούλιο. Είναι η πρώτη φορά έπειτα από πολλά χρόνια που το ΠΑΣΟΚ θα μπει σε διαδικασίες πραγματικών αρχαιρεσιών ώστε να φανερωθούν οι εσωκομματικοί συσχετισμοί. Παρ’ όλα αυτά απουσιάζουν οι τάσεις και οι αντιπαραθέσεις παλαιότερων εποχών. Κι αυτό γιατί φαίνεται να επικρατεί πολυδιάσπαση και να μην υπάρχει αναγνωρίσιμος αντίπαλος πόλος στον Βενιζέλο.
Η πρώτη γεύση θα δοθεί όταν θα αναδειχθούν οι σύνεδροι. Παρ’ όλα αυτά, η διαπίστωση είναι κοινή: έπειτα από μια δύσκολη χρονιά, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ φαίνεται να έχει την πρωτοβουλία των κινήσεων. Αυτές όμως δεν βλέπουν μέσα, αλλά έξω από την Ιπποκράτους και στον ευρύτερο κεντροαριστερό χώρο.
Ευλυγισία
180 μοιρών
180 μοιρών
Τι είναι αριστερό, έχει πέντε γράμματα και θέλει να μείνει στην κυβέρνηση; Η ΔΗΜΑΡ. Η ανάγνωση της Ιπποκράτους την αντιλαμβάνεται ως κόμμα του Φώτη Κουβέλη -δηλαδή ως προσωποπαγές πολιτικό όχημα. Μέσα σε οκτώ μήνες έχουν συμβεί σημαντικά πράγματα στην Αγίου Κωνσταντίνου. Πρώτον, έχει επαναβεβαιωθεί ο κυρίαρχος ρόλος του Φώτη Κουβέλη – διάσταση που ικανοποιεί και τον ίδιο. Δεύτερον, έχει επιβεβαιωθεί ότι η συμμετοχή στην εξουσία έχει θετικό πολιτικό μέρισμα. Τρίτον, μέσα από τις εξόδους τύπου Βουδούρη έχει μικρύνεί λίγο αλλά έχει ουσιαστικά ομογενοποιηθεί το πολιτικό προσωπικό της ΔΗΜΑΡ.
Το αποτέλεσμα αντανακλά τις νεοπλασίες της ελληνικής πολιτικής. Κάποτε είχαμε πόλωση και κόμματα εξουσίας τύπου ΠΑΣΟΚ και ΝΔ προσαρμοσμένα στο πλειοψηφικό σύστημα. Τώρα έχουμε πολυπολικότητα και μικρά κόμματα εξουσίας.
Η ΔΗΜΑΡ θέλει να εμφανίζεται ως ρυθμιστής και ως ελεγκτής της κυβερνητικής πολιτικής. Είναι δε όλο και πιο φανερό ότι επιφυλάσσει για τον εαυτό της το δικαίωμα να αλλάξει και στρατόπεδο αν το κρίνει εύλογο ή αν το επιβάλει η συγκυρία. Με άλλα λόγια, τίποτε δεν αποκλείει να συμμαχήσει μελλοντικά η ΔΗΜΑΡ με τον ΣΥΡΙΖΑ. Αλλωστε, πέρα από κάποια προσωπικά βέλη, η αντιπαλότητα μεταξύ Κουμουνδούρου και Αγίου Κωνσταντίνου έχει μειωθεί – ιδίως από την πρώτη πλευρά. Ενώ στο επίπεδο Τσίπρα – Κουβέλη η ένταση έχει εξατμισθεί.
Φυσικά, αυτά συμβαίνουν και διεθνώς. Δεν το έχουν γυρίσει κατά καιρούς οι Φιλελεύθεροι στη Γερμανία, συνασπιζόμενοι μια με τους Σοσιαλδημοκράτες και μια με τους Χριστιανοδημοκράτες; Ωστόσο, το δυνητικό τόξο 180 μοιρών που δελεάζει τη ΔΗΜΑΡ είναι αυτό που εμποδίζει την πραγματική ολοκλήρωση της προσέγγισης που επιχειρεί ο Βενιζέλος. Στην Ιπποκράτους δεν περιμένουν ότι θα αποδώσει. Βεβαιώνουν όμως ότι η επίθεση πολιτικής φιλίας ή, τελοσπάντων, «το τρέξιμο του Βαγγέλη προς τον Κουβέλη» θα συνεχιστεί. Γιατί; Διότι το ΠΑΣΟΚ δεν έχει άλλη λύση. Αλλά και γιατί η προσέγγιση θεωρείται ότι εκφράζει τις επιθυμίες ενός σιωπηλού, χαμένου ή ορφανού κεντροαριστερού ακροατηρίου. Αυτό από ένα σημείο και μετά, το ακροατήριο αυτό δεν θα μπορεί να κατανοήσει γιατί ο Κουβέλης δεν ανταποκρίνεται. Η ανομολόγητη συλλογιστική είναι ότι η ΔΗΜΑΡ θα αρχίσει να φαίνεται ως ένα κόμμα που παίζει πολιτικά παιχνίδια. Οπως φάνηκε όμως χθες, αυτό δεν είναι κάτι που πτοεί τους συντρόφους της Αγίου Κωνσταντίνου οι οποίοι δεν βλέπουν γιατί πρέπει να γίνουν παράρτημα του ΠΑΣΟΚ στη φάση των συνεδριακών διαδικασιών.
Οι εντός
και οι εκτός
και οι εκτός
Το έτερο συστατικό μιας νέας κεντροαριστερής πρότασης είναι, βεβαίως, οι διάφορες κινήσεις πέριξ του ΠΑΣΟΚ, κυρίως από στελέχη της επόμενης γενιάς. Εδώ δραστηριοποιούνται – συνομιλούν – πρόσωπα όπως ο Γιάννης Ραγκούσης, ο Ηλίας Μόσιαλος και άλλοι. Ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης έχει επιλέξει μια νηφάλια στάση εντός ΠΑΣΟΚ. Ο Ανδρέας Λοβέρδος έκανε το επόμενο βήμα συγκροτώντας έναν πολιτικό σχηματισμό, πολλοί όμως επιμένουν ότι αυτό είναι μετέωρο. Και κανείς σχεδόν δεν μπορεί να καταλάβει τι θέλει η Αννα Διαμαντοπούλου – πόσω μάλλον να συνεννοηθεί πολιτικά μαζί της.
Ο Λουκάς Παπαδήμος επανήλθε στο Χάρβαρντ αφήνοντας πολιτικά ορφανούς όλους εκείνους – στον άξονα Κολωνακίου – βορείων προαστίων – που ονειρεύονταν ένα κόμμα γύρω από αυτόν. Ιδέες παράγονται και συζητήσεις γίνονται. Εφόσον το συνέδριο εξελιχθεί ομαλά, τα περισσότερα από αυτά τα πρόσωπα δεν θα έχουν πολύ μεγάλη δυσκολία να διαπραγματευθούν με τον Βενιζέλο την επάνοδό τους – αν αυτός το αποφασίσει. Αλλωστε, οι κινήσεις αυτές δεν φαίνεται να καταλήγουν κάπου.
Το συμπέρασμα είναι ότι αχνοφαίνεται η προοπτική μιας ανασύνθεσης της Κεντροαριστεράς. Το πρόβλημα είναι ότι σε επίπεδο κορυφής τα συμφέροντα και οι επιδιώξεις του Βενιζέλου με τον Κουβέλη δεν ταυτίζονται. Πράγμα που σημαίνει ότι αυτή θα είναι μια συζήτηση που θα συνεχίζεται αλλά δεν θα καταλήγει. Τα πράγματα θα στερεοποιηθούν μόνο μερικούς μήνες πριν από τις ευρωεκλογές – που δεν αποκλείεται να γίνουν μαζί με τις αυτοδιοικητικές – του καλοκαιριού του 2014. Τότε τα ποσοστά ΠΑΣΟΚ και ΔΗΜΑΡ στις δημοσκοπήσεις, αλλά οι προσωπικές φιλοδοξίες των μοναχικών καβαλάρηδων θα αποσαφηνίσουν τις εκατέρωθεν συμπεριφορές. Από την άλλη, όπως συμβαίνει συχνά στην πολιτική, μπορεί να είναι πια αργά.
Google news
