Στην πόλη του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα

Στριμωγμένη στον χάρτη ανάμεσα στη Μάλαγα και στη Μούρθια, η Βασίλισσα της Ανδαλουσίας, όπως αλλιώς είναι γνωστή η Γρανάδα, η πόλη στην οποία  γεννήθηκε, έζησε τα μαθητικά του χρόνια αλλά και δολοφονήθηκε ο μεγαλύτερος σύγχρονος ισπανός ποιητής Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, κλέβει τις εντυπώσεις των χιλιάδων ταξιδιωτών.  

Και όχι μόνο με τα σπουδαία ιστορικά μνημεία της και το εντυπωσιακό αραβικό ύφος της, που μέχρι και σήμερα διατηρείται αναλλοίωτο, αλλά και με τη σύγχρονη καθημερινότητά της. Μια καθημερινότητα τυπικά ανδαλουσιανή, όπως υποστηρίζουν όσοι γνωρίζουν καλά τους χαλαρούς ρυθμούς της Νότιας Ισπανίας που δεν αφήνει πολλά περιθώρια για έγνοιες και προβληματισμούς. Εδώ η ημέρα κυλάει κάτω από τον ζεστό ήλιο με παγωμένες μπίρες και τάπας.

Η καλύτερη περίοδος για να επισκεφθεί κανείς την ισπανική πόλη, να γευθεί τις τοπικές σπεσιαλιτέ, να περπατήσει στα λιθόστρωτα σοκάκια με τα κόκκινα γεράνια στα μπαλκόνια και να γνωρίσει τους κατοίκους που με σπαστά αγγλικά προσπαθούν πρόθυμα να εξυπηρετήσουν τους ταξιδιώτες είναι αναμφισβήτητα η άνοιξη και το φθινόπωρο. Το καλοκαίρι στη Γρανάδα, όπως και σε όλες τις πόλεις του ισπανικού Νότου, οι θερμοκρασίες είναι υψηλές και η υγρασία πολύ έντονη – σχεδόν αποπνικτική.

Ενας περίπατος στην Πλατεία Μπιμπαράμπλα, με σήμα κατατεθέν της το σιντριβάνι των τεσσάρων μελαγχολικών γιγάντων, πείθει και τους πιο επιφυλακτικούς πως η πόλη αυτή δεν κοιμάται ποτέ: από τη μία πλευρά της πλατείας βρίσκονται οι μικρές πολυσύχναστες καφετέριες, που από νωρίς το πρωί μοσχοβολούν αρώματα σοκολάτας και φρεσκοψημένων τσούρος – μια τυπική ισπανική σπεσιαλιτέ που μοιάζει με ντόνατ -, και από την άλλη όλα εκείνα τα παραδοσιακά εστιατόρια και μπαρ που τα καλοκαίρια ανοίγουν τις ταράτσες τους για όσους θέλουν να απολαύσουν ένα ποτήρι παγωμένη σανγκρία κάτω από τον νυχτερινό ουρανό της Ανδαλουσίας.

Με μια ενδιάμεση στάση στην Πλάθα Νουέβα, την πιο διάσημη πλατεία της πόλης με τα ανακαινισμένα νεοκλασικά κτίρια, το Δικαστικό Μέγαρο και την εκκλησία της Αγίας Αννας που έχει χτιστεί πάνω στα ερείπια ενός ισλαμικού τζαμιού, φτάνει κανείς και στο Αλμπαϊθίν. Στην πιο χαρακτηριστική αραβική συνοικία της πόλης, όπου οι έντονες μυρωδιές των μπαχαρικών, οι αραβικές μελωδίες που ακούγονται από τα τρανζιστοράκια και οι βαριές φωνές των εμπόρων που παζαρεύουν κάθε είδος χαλιού και σουβενίρ καλωσορίζουν με τον πιο αυθεντικό τρόπο τον επισκέπτη στην «περιοχή των γερακιών», όπως αλλιώς ονομάζεται το Αλμπαϊθίν. Στον κεντρικότερο δρόμο της συνοικίας, στην Καλδελερία, τίποτε δεν θυμίζει το ευρωπαϊκό πρόσωπο της Γρανάδας. Και μάλλον όχι άδικα, αν σκεφτεί κανείς πως οι δεκάδες «τσαγερίες» που σερβίρουν παραδοσιακά αραβικά γλυκά δημιουργούν ένα διαφορετικό πολιτισμικό ψηφιδωτό, που μεταφέρει τους ταξιδιώτες, έστω και νοητά, από τον ευρωπαϊκό Νότο στο γειτονικό Μαρόκο.

Η ιστορία της πόλης δεν μπορεί να αφήσει κανέναν αδιάφορο. Η Γρανάδα, άλλωστε, διατηρεί τον αραβικό χαρακτήρα της από τον 8ο αιώνα μ.Χ., τότε που ήταν, ύστερα από την κατάληψή της από τους Μαυριτανούς, ένα ένδοξο εμιράτο με έντονη εμπορική και πολιτιστική κίνηση. Στα τέλη του 15ου αιώνα όμως ο εμφύλιος πόλεμος που άρχισε για τη διαδοχή και τη διακυβέρνηση της πόλης οδήγησε στην εκδίωξη των μουσουλμάνων εμίρηδων και στην παράδοση της πόλης στους καθολικούς ισπανούς βασιλείς Φερδινάνδο και Ισαβέλλα. Τότε εξαπολύθηκε ένας άνευ προηγουμένου θρησκευτικός διωγμός, με αποτέλεσμα οι μουσουλμάνοι κάτοικοί της να την εγκαταλείψουν οριστικά.

Παρά, βέβαια, την παρακμή που ακολούθησε μέχρι και τον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο τη δεκαετία του 1930, ιστορικά μνημεία με σπουδαία καλλιτεχνική αξία διατηρούνται ανέπαφα μέχρι και σήμερα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το Φρούριο της Αλάμπρα, ένα από τα διασημότερα μνημεία μουσουλμανικής, εβραϊκής και χριστιανικής ιστορικής κληρονομιάς που έχει αναγάγει την πόλη σε ένα από τα πολιτιστικά και τουριστικά κέντρα της Ισπανίας.

Το Αλάμπρα μοιάζει σε αρκετές περιπτώσεις δαιδαλώδες γι’ αυτό και, σύμφωνα με έμπειρους ξεναγούς, η περιήγηση σε αυτό θα πρέπει να ξεκινά από το Χενεραλίφε. Δηλαδή το θερινό ανάκτορο των Νασριδών σουλτάνων της Γρανάδας με τους ολάνθιστους κήπους και τα επιβλητικά σιντριβάνια που από το 1984 συγκαταλέγεται, μαζί με την αραβική συνοικία Αλμπαϊθίν, στη λίστα της Unesco με τα μνημεία παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Αν και πολλοί υποστηρίζουν πως οι κήποι του Αλκαθάρ της Σεβίλλης – ενός εξίσου εντυπωσιακού παλατιού της Ισπανίας – υπερέχουν σε ομορφιά, νικητής βγαίνει τελικά το Χενεραλίφε: τα μαρμάρινα σιντριβάνια του σε συνδυασμό με τα δέντρα και τα φυτά που ανθίζουν καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους στον κήπο αποτελούν αναμφισβήτητα μερικά από τα δυνατά σημεία του.

Λίγα μέτρα μακρύτερα, στην καρδιά του Αλάμπρα, δεσπόζει ένα σύμπλεγμα παλατιών που χτίστηκε τον 14ο αιώνα από τους Νασρίδες σουλτάνους. Εξέχουσα θέση σε αυτό έχει το Παλάθιο δε λος Κομάρες, με την εντυπωσιακή του πρόσοψη, διακοσμημένη με αραβουργήματα (ποιήματα και αποσπάσματα από το Κοράνι) και μοτίβα που κατασκευάστηκαν πριν από πολλούς αιώνες από χιλιάδες κομματάκια κέδρου. Το Φρούριο Αλάμπρα ωστόσο ξεχωρίζει για μερικούς ακόμη λόγους. Συγκεκριμένα για το Παλάθιο Αράμπε, μπροστά από το οποίο βρίσκεται μια τεράστια δεξαμενή νερού, ένδειξη τότε της δύναμης που είχαν στα χέρια τους οι σουλτάνοι, και για το περίφημο αίθριο στην Αυλή των Λεόντων που φιλοξενεί και πάλι, ύστερα από χρόνια επισκευής, το περίφημο σιντριβάνι με τα 12 μαρμάρινα λιοντάρια. Θρύλοι που διασώθηκαν με το πέρασμα των αιώνων λένε πως οι Αραβες που εκδιώχθηκαν από την Ιβηρική Χερσόνησο έκλαιγαν όταν εγκατέλειπαν τη Γρανάδα. Οπως ακριβώς και τα λιοντάρια στην Αυλή των Λεόντων.