Πρέπει να κατασκοπεύουμε τα παιδιά μας;

Πριν από λίγες ημέρες, η σύμβουλος παιδικής ηλικίας του βρετανού Πρωθυπουργού, Κλερ Πέρι, παρότρυνε τους γονείς να παρακολουθούν κρυφά τα SMS των παιδιών και τα προφίλ τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ελέγχοντας και το ιστορικό των διαδικτυακών σελίδων τις οποίες είχαν επισκεφθεί.

Κατά την κ. Πέρι, είναι στιγμή να τεθεί υπό αμφισβήτηση η «παράξενη ιδέα» ότι τα παιδιά μας έχουν το δικαίωμα της ιδιωτικότητας στα μηνύματά τους.

Εχει άραγε δίκιο; Εν πρώτοις, δεν ακούγεται άσχημη ιδέα, γράφει η εφημερίδα «The Times» του Λονδίνου. Αν μη τι άλλο, ζούμε σε μια εποχή που – σύμφωνα με δημοσκόπηση του περιοδικού «Psychologies» –  το ένα στα τρία παιδιά έχει επισκεφθεί σελίδες πορνογραφικού περιεχομένου μέχρι να γίνει 10 ετών και περισσότερο από το 80% των εφήβων ηλικίας 14-16 ετών επισκέπτεται συχνά σελίδες σκληρού πορνό. Χώρια την εξάπλωση του διαδικτυακού εκφοβισμού, μάρτυρες του οποίου έχουν γίνει σχεδόν έξι στα δέκα παιδιά και έφηβοι ηλικίας 11-18 ετών.

Πρέπει, λοιπόν, να κατασκοπεύουμε τα παιδιά μας; «Είναι γεγονός ότι πολλοί γονείς δεν ξέρουν τι φωτογραφίες έχουν τα παιδιά τους στα κινητά, ενώ όταν το θέμα είναι το πορνό, προτιμούν να μην ξέρουν διότι δεν γνωρίζουν πώς ακριβώς να χειριστούν το θέμα», λέει η καθηγήτρια Σόνια Λίβινγκστον, από την Σχολή Οικονομικών του Λονδίνου και διευθύντρια του ερευνητικού δικτύου EU Kids Online. «Στις ΗΠΑ τα πράγματα είναι διαφορετικά, οι γονείς είναι πολύ πιο πρόθυμοι να χώσουν τη μύτη τους στα τηλέφωνα και στα κομπιούτερ των παιδιών τους, διότι πιστεύουν πως είναι υποχρέωσή τους να το κάνουν. Στην Ευρώπη έχουμε μάθει να σεβόμαστε την ιδιωτική ζωή τους. Κατά το παρελθόν, όμως, δεν υπήρχαν πολλά άσχημα που να μπορούν να κάνουν μόνα στο υπνοδωμάτιό τους, ενώ τώρα μπορούν εύκολα να αρχίσουν να μιλούν online με κάποιον που δεν θα έπρεπε». Ισως, λοιπόν, θα έπρεπε να αρχίσουμε να ξανασκεφτόμαστε το όλο θέμα.

Πρόληψη και κουβέντα

Η Ναόμι Ρίτσαρντ, συγγραφέας του βιβλίου αγωγής των παιδιών «The Parent’s Toolkit» (εκδ. Vermilion), δεν συμφωνεί διόλου. «Δεν πιστεύω ότι η κατασκοπεία είναι η λύση», λέει στους «Times». «Αν ανακαλύψει ο γονιός κάτι κακό στο τηλέφωνο του παιδιού, τι θα το κάνει; Εάν μιλήσει στο παιδί του, του διδάσκει ότι ως γονιός δεν είναι άξιος εμπιστοσύνης και ότι στο μέλλον πρέπει να προσέχει πού αφήνει τα πράγματά του. Η καλύτερη προσέγγιση είναι να συζητηθούν όλα αυτά τα θέματα πριν συμβούν. Πρέπει, λ.χ., να εξηγούμε στα παιδιά ότι όπως είναι επικίνδυνο να δίνουν προσωπικές πληροφορίες σε ξένους στον δρόμο, εξίσου επικίνδυνο είναι να τις δίνουν online, καθώς και ότι από τη στιγμή που δεν υπάρχει προσωπική επαφή, δεν μπορούν να ξέρουν με ποιους συνομιλούν στ’ αλήθεια. Πρέπει να διδάξουμε στα παιδιά να χρησιμοποιούν το Διαδίκτυο σαν να μιλούν σε αληθινούς ανθρώπους – συνεπώς και σε αυτό μπορεί να υπάρξουν οι ίδιες συνέπειες».

«Χρειαζόμαστε έξυπνες και συνεχείς συζητήσεις με τα παιδιά», συνηγορεί η Βίκι Σότμπολτ, εκτελεστική διευθύντρια του ερευνητικού οργανισμού γονέων Parent Zone. «Να συζητήσουμε λ.χ. μαζί τους ότι είναι πιο εύκολο να λες ψέματα και να είσαι τολμηρός στο κομπιούτερ, επειδή δεν σε βλέπει ο άλλος ή ότι κάθε φορά που μπαίνουν σε μια ιστοσελίδα αφήνουν ένα ηλεκτρονικό αποτύπωμα που κυκλοφορεί ελεύθερα στο Διαδίκτυο».

Μία καλή λύση, συνεχίζει, είναι να καθήσετε μαζί με το παιδί και να πληκτρολογήσετε το όνομά του στο Google ή σε άλλη μηχανή αναζήτησης: μπορεί να σκοντάψετε πάνω σε εκπλήξεις και για τους δυο σας. Μαζί με το παιδί, εξάλλου, φροντίστε να κάθεστε από καιρού εις καιρόν μπροστά στο κομπιούτερ του, για να κοιτάτε το ιστορικό περιήγησής του και να το συζητάτε. Αυτό καλό είναι να γίνεται αιφνιδίως – και αν δείτε ότι το ιστορικό ως διά μαγείας είναι κενό, «θα ξέρετε ότι κάτι συμβαίνει, κάτι που ωθεί το παιδί να σβήνει το ιστορικό του, για να μην το δείτε», εξηγεί.

Συνεργαστείτε

Κατά τον ίδιο τρόπο, όταν το παιδί σας πρωτοζητήσει να κάνει λογαριασμό στο facebook, φροντίστε να καθήσετε μαζί για να διαλέξετε τους πρώτους φίλους του (αργότερα, δεν θα θέλει) και να του εξηγήσετε αναλυτικά τα θέματα ασφάλειας και ιδιωτικότητας. Σε κάθε περίπτωση, μην ξεχάσετε να τοποθετήσετε φίλτρα προστασίας στο κομπιούτερ του και γενικότερα σε κάθε κομπιούτερ του σπιτιού. Μην επαφίεσθε σε αυτά, όμως. «Τα φίλτρα προστασίας δεν είναι πανάκεια», προειδοποιεί η δρ Λίβινγκστον. «Μπορεί να κρατήσουν τις ακραίες μορφές πορνογραφίας μακριά από τα παιδιά, αλλά αυτό αφορά μόνον ό,τι βρίσκεται στον Παγκόσμιο Ιστό. Τα παιδιά μπορούν να περάσουν πολλά το ένα στο άλλο με τα κινητά τους, τα πριβέ μηνύματα στα δίκτυα κοινωνικής δικτύωσης, τα e-mail, συνεπώς πολλά μπορούν να διαφύγουν την προσοχή του γονιού».

Το όλο θέμα μοιάζει – και είναι – εξαιρετικά πολύπλοκο. «Είναι λίγο σαν να ανοίξαμε το κουτί της Πανδώρας», παραδέχεται η δρ Λίβινγκστον. «Και δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις. Ισως πρόκειται για μια τρελή φάση που θα ξεπεράσουν τα παιδιά μας και θα προχωρήσουν σε κάτι άλλο. Νομίζω όμως ότι θα έχει ένα κόστος. Μπορεί να βγουν από την περιήγησή τους στον κόσμο της σύγχρονης τεχνολογίας με τσαλακωμένη αίσθηση της εικόνας του σώματος και σε ακραίες περιπτώσεις με διαστρεβλωμένη εικόνα για το τι είναι το σεξ. Δεν συμφωνώ με την κατασκοπεία, αλλά το να εμπιστεύεται κάποιος τυφλά το παιδί του δεν είναι διόλου καλή ιδέα. Ο συνεχής διάλογος και οι ανοιχτές συζητήσεις νομίζω πρέπει να είναι το εναρκτήριο βήμα».      n