Από το ΑΠΘ στο Συμβούλιο της Ευρώπης

Γεννημένος και μεγαλωμένος στη Θεσσαλονίκη, θα γνωρίσει από νωρίς το παιχνίδι της δημοσιότητας. Ο πατέρας του, Νίκος Στάγκος, γνωστός δημοσιογράφος, ήταν – όπως λέει – του αστικού καθεστώτος και σε διαρκή επικοινωνία με τους καθεστωτικούς μηχανισμούς. Το περιβάλλον αυτό θα τον κάνει να ζήσει ιδιαίτερα ενδιαφέροντα παιδικά χρόνια. Τόσο που μερικές στιγμές θα τις θυμάται για πάντα και θα καθορίσουν πολλές φάσεις της μετέπειτα ζωής του.

«Αυτό που έχω κρατήσει είναι ο πανικός όταν κάτι συνέβαινε και δεν μπορούσαν να το ελέγξουν. Γι’ αυτό προσπαθώ να μην πανικοβάλλομαι, ό,τι και να συμβεί», αναφέρει, αναπολώντας τα παιδικά του χρόνια. Κάπως έτσι, θα θυμηθεί τα γεγονότα του 1963 με τη δολοφονία του Λαμπράκη. «Ημασταν στην Τούμπα με τον μικρότερο αδελφό μου όταν ήρθε ένα ταξί. Ο οδηγός του μας είπε πως τον έστειλε ο πατέρας μας για να μας πάει να κρυφτούμε γιατί φοβόταν επεισόδια», λέει, θέλοντας να περιγράψει το αίσθημα του πανικού.

Εχει ακολουθήσει τον βασιλιά σε περιοδείες και βρέθηκε στην υποδοχή του Παπανδρέου όταν πήγε στη Θεσσαλονίκη ως πρωθυπουργός. Στα 12 του θα κάτσει να διαβάσει το βιβλίο «Γεννήθηκα στο 1402» του Παναγιώτη Κανελλόπουλου, μόνο και μόνο για να του κάνει αφιέρωση. «Είναι τρελό για ένα παιδί! Είναι ένα τούβλο 600 σελίδων», θα πει σήμερα.

Στους δημοσιογραφικούς κύκλους κινείται και η μητέρα του. «Η πιο γρήγορη γραφομηχανή της πόλης», όπως ήταν γνωστή στα χρόνια του ’50, καθώς υπήρξε από τις πρώτες δακτυλογράφους σε μέσα ενημέρωσης. Εκεί, εξάλλου, έγινε και η γνωριμία με τον πατέρα του.

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Διδάκτωρ ο ίδιος σήμερα της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Ντιζόν στη Γαλλία, έχει επίσης διδάξει το Ευρωπαϊκό Κοινοτικό Δίκαιο στην Εθνική Σχολή Δικαστών από το 1997 μέχρι το 2004, καθώς και σε ευρωπαϊκά πανεπιστήμια από τη Γάνδη μέχρι το Διεθνές Πανεπιστημιακό Ιδρυμα του Λουξεμβούργου και το Ελεύθερο Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών.

Παραμένει από τον Ιανουάριο του 1997 τακτικός καθηγητής του Τμήματος Νομικής του ΑΠΘ, με αντικείμενο το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ενωσης και την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου στην ευρωπαϊκή έννομη τάξη. Στη «βαλίτσα» του κουβαλάει δεκάδες τίτλους στον τομέα του δικαίου και των δικαιωμάτων. Εχει διευθύνει ή συμμετάσχει σε σχετικά εθνικά και ευρωπαϊκά ερευνητικά προγράμματα, διετέλεσε αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου κατά του Ρατσισμού και της Ξενοφοβίας, νομικός σύμβουλος των Μόνιμων Αντιπροσωπειών της Ελλάδας στην GATT (Γενική Συμφωνία Δασμών και Εμπορίου), ενώ έχει περάσει και από νομοπαρασκευαστικές επιτροπές των υπουργείων Εξωτερικών και Δικαιοσύνης.

Γεννημένος νομικός, θα συμπεράνει κάποιος. Από σύμπτωση, θα απαντήσει όμως ο ίδιος. «Αρχαιολόγος ήθελα να γίνω. Από πολύ μικρός πήγαινα στο Μουσείο και καθάριζα αγγεία. Με ένα βουρτσάκι και επειδή είχα πολύ λεπτά χέρια με εμπιστεύονταν», αναφέρει. Και αν όχι αρχαιολόγος, τουλάχιστον «των γραμμάτων» δεδομένου ότι είχε τάσεις λογοτεχνίζουσες. Σε νεαρή ηλικία θα αρχίσει να γράφει διηγήματα, ενώ ένα από αυτά θα διαβαστεί και σε εκπομπή που είχε τότε ο Νίκος Θέμελης στο ραδιόφωνο. «Ο Ξηροτύρης (σ.σ.: γνωστός εκπαιδευτικός και συγγραφέας) με είχε από κοντά σαν ταλαντούχο παιδί», αποκαλύπτει, ενώ σύχναζε και στον κύκλο του συγγραφέα Γιώργου Ιωάννου. Οι προσλαμβάνουσες αυτές είναι πιθανώς που τον κάνουν σήμερα να μην μπορεί να περάσει μία ημέρα χωρίς να διαβάσει λογοτεχνία ή ποίηση. Ωστόσο, η επιθυμία των γονιών του θα τον οδηγήσει στη Νομική. «Δεν θα γίνω μάχιμος δικηγόρος», υπήρξε πάντως ο όρος που έθεσε τότε.

Οπως αποτιμά, σχεδόν τον τήρησε. Σε αυτή την πορεία βοηθήθηκε στα φοιτητικά του χρόνια όταν, ερήμην των δικών του, ανέπτυξε στενή σχέση με τον καθηγητή του ΑΠΘ Δημήτρη Ευρυγένη, τον πρώτο έλληνα δικαστή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. «Με είχε αρπάξει από το τρίτο έτος της Νομικής. Αλλιώς μπορεί να μην ήμουνα υποψιασμένος», παραδέχεται. Παρέμεινε στο πλευρό του Δ. Ευρυγένη ως ερευνητής στο Κέντρο Διεθνούς και Ευρωπαϊκού Οικονομικού Δικαίου από το 1982 έως και το 1988.

Το 2013 θα το υποδεχθεί αναλαμβάνοντας τη θέση του αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Κοινωνικών Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης. Ο ρόλος της Επιτροπής; Κάτι αντίστοιχο του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Η μόνη διαφορά πως οι όποιες αποφάσεις της Επιτροπής δεν είναι άμεσα εκτελεστές, παρότι δεσμευτικές – κατά τον Πέτρο Στάγκο, οι αποφάσεις της Επιτροπής αποτελούν «γερό χαρτί» στα χέρια όσων στη συνέχεια προσφύγουν στα ελληνικά δικαστήρια.

ΒΑΠΤΙΣΜΑ ΤΟΥ ΠΥΡΟΣ. Η πρώτη του… επικίνδυνη αποστολή έρχεται τον Μάρτιο, όταν θα επιχειρήσει να πείσει την ίδια την ΕΕ να γίνει μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη (ΕΚΧ), τη σύμβαση που προασπίζει τα κοινωνικά δικαιώματα των ευρωπαίων πολιτών. Διότι, όπως το χαρακτηρίζει, «είναι φοβερά παράδοξο και δυσάρεστο» το γεγονός πως η ΕΕ δεν τον έχει υιοθετήσει, παρότι νομοθετεί μέσω οδηγιών ή άλλων αποφάσεών της παραβιάζεται ο ΕΚΧ.

«Αν δεν ήταν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Μνημόνιο, θα ψηφίζονταν στην Ελλάδα τέτοιοι νόμοι;», αναρωτιέται χαρακτηριστικά, διευκρινίζοντας πως όλα τα μέτρα που έχουν ληφθεί είναι αντίθετα και έχουν ήδη καταδικαστεί στο πλαίσιο του ΕΚΧ, αλλά καλύπτονται πίσω από επιταγές της ΕΕ, η οποία δεν τον αναγνωρίζει.

Δεν είναι τυχαίο που η Επιτροπή Κοινωνικών Δικαιωμάτων έχει δεχθεί το τελευταίο διάστημα μπαράζ προσφυγών σχετικών με τα μέτρα του Μνημονίου από την Ελλάδα, κατατάσσοντάς την πλέον στην τρίτη θέση μετά τη Γαλλία και το Βέλγιο.

Παρότι ευρωπαίος πολίτης ο ίδιος, δεν πιστεύει ότι μπορεί να υπάρξει συλλογική ευρωπαϊκή ταυτότητα, με δεδομένο πως η Ενωμένη Ευρώπη αποτελεί μια διεργασία σε επίπεδο ελίτ. «Μόνο για υπερεθνικό ή α-εθνικό επίπεδο μπορεί κανείς να μιλήσει», λέει.

Οσο για τα φαινόμενα ρατσιστικής βίας λόγω κρίσης, θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως «τίποτα διαφορετικό από την έξαρση της εγκληματικότητας». Γι’ αυτόν, ο ρατσισμός και η μισαλλοδοξία έχουν βαθύτερα αίτια. Σε πολλές χώρες της Ευρώπης υφίσταται ο απόηχος του αποικιακού ή αυτοκρατορικού τους παρελθόντος. «Στην Ελλάδα λόγω ταλαιπωρίας και ιδεοληψιών, όπως ότι είμαστε ο περιούσιος λαός, οι κληρονόμοι του αρχαίου πνεύματος, οι εξυπνότεροι ή οι καλύτεροι».

ΕΙΠΕ
Υπήρξε μια πικρή πρόοδος στους ευρωπαϊκούς λαούς. Με την κρίση ο ένας άρχισε να αντιλαμβάνεται την ύπαρξη του άλλου

ΕΙΠΑΝ ΓΙ’ ΑΥΤΟΝ
Δώσατε λάμψη και αίγλη στην Επιτροπή μας με το παράδειγμά σας και δημιουργήσατε τις προϋποθέσεις μιας στέρεης φιλίας με όλα τα μέλη
Jean Kahn, πρόεδρος της Συμβουλευτικής επιτροπής της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά του ρατσισμού