[Διαστάσεις] Αντίσταση για τη μουσική

Δεν υπάρχει άνθρωπος στο Μάλι που να μην αναγνωρίζει τη βελούδινη φωνή της Καΐρα Αρμπι. «Είναι δώρο Θεού», λέει και ξαναλέει η μεγάλη κυρία της μουσικής  της χώρας – του ίδιου Θεού στο όνομα του οποίου εξτρεμιστές ισλαμιστές αντάρτες την έσυραν πέρυσι έξω από το σπίτι της. «Με απείλησαν πως αν με συλλάβουν θα μου κόψουν τη γλώσσα». Και έτσι το «αηδόνι του Βορρά», όπως τη γνωρίζουν όλοι στο Μάλι, αποφάσισε να συνταχθεί με τους μουσικούς που προσπαθούν να απομακρύνουν το κύμα του μουσουλμανικού φονταμεταλισμού με τον ρυθμό και τις νότες.

Ποιος θα τολμούσε να πάει στον πόλεμο με όπλο τη μουσική; Ισως οι πιο γενναίοι πολεμιστές, ίσως πάλι οι πιο ανόητοι. Σε μια χώρα, όμως, όπου η μουσική είναι πανταχού παρούσα, οι πολίτες δεν είχαν άλλον τρόπο να αντιδράσουν στον αυταρχισμό των ισλαμιστών και στην απόφασή τους να καταπατήσουν την πολιτιστική κουλτούρα του Μάλι. «Δεν θέλουμε τη μουσική του Σατανά. Θα αντικατασταθεί με στίχους από το Κοράνι. Το επιβάλλει ο νόμος της Σαρίας. Αυτό που επιτάσσει ο Θεός πρέπει να γίνει», ανακοίνωσε λιτά και κατηγορηματικά τον περασμένο Αύγουστο ο εκπρόσωπος της Ανσάρ Ντιν (Υπερασπιστές του Ισλάμ), μίας από τις τρεις ισλαμιστικές ένοπλες οργανώσεις που ελέγχουν το έδαφος του Βόρειου Μάλι.

Με αυτή τη δεσποτική ανακοίνωση οι μουσικοί της φτωχής χώρας με το πλούσιο μουσικό υπόβαθρο έγιναν οι παράνομοι και επικηρυγμένοι του Βόρειου Μάλι. Σταδιακά ο νόμος της σιωπής εξαπλώθηκε σε όλη τη χώρα. Σήμερα οι μουσικοί κάνουν τις πρόβες τους κρυφά. Αλίμονο ακόμη και σε όποιον τολμά να έχει μουσική ως ήχο κλήσης στο κινητό του.

Το πρώτο θύμα της τοπικής θρησκευτικής αστυνομίας ήταν το στούντιο της Αρμπι. «Κατέστρεψαν όλα τα μουσικά μου όργανα, τον εξοπλισμό για τη μείξη και την παραγωγή», αποκαλύπτει η ίδια, κοστολογώντας τη ζημιά σε περισσότερα από 100.000 ευρώ. Ασφαλώς και δεν ήταν η μοναδική καταστροφή. Πολλά άλλαξαν δυσάρεστα μετά το πραξικόπημα της 22ας Μαρτίου 2012. Οι ναοί και τα μνημεία στο ιστορικό Τιμπουκτού υπέστησαν ανεπανόρθωτες ζημιές με σφυριά και τρυπάνια. Οι γυναίκες που αρνούνταν να ντυθούν «σαν νίντζα» – όπως είπε χαρακτηριστικά ντόπιος στον Τομ Κόχλαν από τους «Τάιμς του Λονδίνου» – τιμωρήθηκαν με όσες βουρδουλιές «τους έπρεπε». Ενα ζευγάρι που δεν είχε νομιμοποιήσει τη σχέση του λιθοβολήθηκε δημοσίως μέχρι θανάτου και το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων κατήγγειλε τουλάχιστον οκτώ ακρωτηριασμούς χεριών και ποδιών σαν παραδειγματική τιμωρία για το αδίκημα της κλοπής.

Στην αρχή ήταν σοκ. Μετά έγινε θυμός. Και στο τέλος οργή, που εκδηλώθηκε με μαζικές διαδηλώσεις υπέρ της μουσικής. Γιατί από τη μουσική, όπως επισήμανε σε πρόσφατη συνέντευξη Τύπου η μαλιανή μουσικός Φατιμάτα Ντιαουάρα που ζει στο Παρίσι, οι Μαλιανοί αντλούν την ηθική δύναμη που τους έχει στερήσει η διαφθορά της πολιτικής ελίτ. «Εχουν χάσει την ελπίδα τους στην πολιτική, όμως η μουσική πάντα έφερνε την ελπίδα στο Μάλι».