[Διαστάσεις] Οι περίεργες μάζες

Κι αν οι διευθυντές του παγκόσμιου Τύπου κάνουν λάθος όταν επενδύουν μαζικά σε εφαρμογές (applications), ιστοσελίδες και αίθουσες πολυμέσων; Κι αν η «ψηφιακή μετατροπή» είναι μια θανάσιμη παγίδα για τις εφημερίδες; Κι αν τα «πιο διαβασμένα» και «πιο σχολιασμένα» θέματα που εμφανίζονται στις ιστοσελίδες των εφημερίδων είναι ένα δόλωμα;

Αυτά τα ερωτήματα περιλαμβάνει το εικοσασέλιδο «Μανιφέστο για μια άλλη δημοσιογραφία» που κυκλοφόρησε χθες στη Γαλλία μαζί με το τριμηνιαίο περιοδικό «ΧΧΙ» για να γιορταστούν τα πέμπτα του γενέθλια. Οι Λοριάν Μπεκαριά και Πατρίκ ντε Σεν-Εξιπερί φαίνεται να κερδίζουν το στοίχημα που έβαλαν το 2008 για ένα περιοδικό που θα διατίθεται μόνο στα βιβλιοπωλεία ή με συνδρομή, δεν θα έχει καθόλου διαφήμιση (θα χρηματοδοτείται δηλαδή από τους αναγνώστες του) και δεν θα υπόκειται σε πιέσεις μεγάλων ομίλων: με τιμή τεύχους τα 15,50 ευρώ και ύλη που καταλαμβάνει 200 σελίδες, το «ΧΧΙ» πουλάει 50.000 αντίτυπα και είναι κερδοφόρο. «Οι πολίτες δεν ενδιαφέρονται πια για έντυπα των οποίων γνωρίζουν ήδη το 80% του περιεχομένου τους είτε επειδή το είδαν στο Internet είτε επειδή το άκουσαν στο ραδιόφωνο», λέει ο Μπεκαριά στον «Νουβέλ Ομπζερβατέρ». Χρειάζεται ένα άλλο μοντέλο, που δεν θα στηρίζεται τόσο στην επικαιρότητα. Σήμερα, όλος ο κόσμος μιλά για τον Ντεπαρντιέ, αύριο θα το έχει ξεχάσει. Καλό είναι λοιπόν τα έντυπα να επενδύσουν σε αυτό που ο «Εκόνομιστ» αποκαλεί mass intelligent, δηλαδή τις περίεργες μάζες, ανθρώπους που δεν εξαντλούνται στη σχέση τους με την κατανάλωση.

Σύμφωνα με τους διευθυντές του «ΧΧΙ», ο Τύπος της μετα-διαδικτυακής εποχής πρέπει να στηριχθεί σε τέσσερις αρχές. Να διαθέτει χρόνο για έρευνα. Να πηγαίνει εκεί όπου δεν μπορεί να πάει ο αναγνώστης. Να δίνει έμφαση στην εικόνα και στο φωτορεπορτάζ. Και να προτιμά την ποιότητα από την ποσότητα. Η δημοσιογραφία – τονίζουν – πρέπει να διαπνέεται από το ίδιο πάθος και την ίδια ακρίβεια που διαπνέει τη λογοτεχνία. Πρέπει να είναι χρήσιμη, επιθυμητή και απαραίτητη. Αλλιώς θα πεθάνει.

Πολλά από τα σημεία αυτά βρίσκουν σύμφωνους τους δημοσιογράφους του «συμβατικού» Τύπου. Εκεί που διαφωνούν, όμως, είναι στην αντίθεση οθόνης και χαρτιού. Οπως είπε κάποτε ο Αρθουρ Σουλτσμπέργκερ, το αφεντικό των «Νιου Γιορκ Τάιμς», αυτό που έχει σημασία είναι η ποιότητα της πληροφορίας, είτε προσφέρεται στο χαρτί είτε στη μεγάλη οθόνη του υπολογιστή ή στη μικρή οθόνη του smartphone ή της ταμπλέτας. Κατά τα άλλα, σημειώνει ο Πιερ Ασκί στον ιστότοπο Rue89, η αναταραχή την οποία ζούμε δεν επηρεάζει μόνο τον Τύπο αλλά το σύνολο της κοινωνίας: την παραγωγή, την κατανομή, την κατανάλωση, αλλά και την αλληλεπίδραση μεταξύ των πολιτών, ανάμεσα στους πολίτες και στους ηγέτες, ανάμεσα στους αναγνώστες και στους δημοσιογράφους. Οποιος νομίζει ότι ο Τύπος μπορεί ή πρέπει να μείνει έξω από αυτές τις μεταλλάξεις κάνει λάθος.