Τεστ πρώτο: η λογοκρισία

Την πιο δυναμική αντίδραση κατά της λογοκρισίας στην ιστορία της κομμουνιστικής Κίνας προκάλεσε η πλήρης αλλοίωση του κύριου άρθρου περιοδικού από τους λογοκριτές της επαρχίας Γκουάντονγκ. Το κρούσμα λογοκρισίας δεν άφησε αδιάφορους εκατοντάδες πολίτες, που συγκεντρώθηκαν χθες έξω από τα γραφεία του φιλομεταρρυθμιστικού εντύπου «Επιθεώρηση του Νότου». Ανάμεσά τους ήταν δημοσιογράφοι, καθηγητές, φοιτητές και καλλιτέχνες. Η αντίδρασή τους σηματοδοτεί την πρώτη πολιτική κρίση για τη νέα ηγεσία της Κίνας. «Θέλουμε ελευθερία του Τύπου, σεβασμό του Συντάγματος και της δημοκρατίας» έγραφε ένα από τα πανό που κρατούσαν οι διαδηλωτές. Αυτό ήταν και το πνεύμα του κύριου άρθρου του περιοδικού, που δημοσιεύθηκε ως επιστολή προς τους αναγνώστες με αφορμή το νέο έτος αλλά και ενόψει της ανάληψης της προεδρίας της Κίνας από τον νέο ηγέτη του ΚΚ Σι Τζινπίνγκ τον προσεχή Μάρτιο.

Η συντακτική ομάδα της «Επιθεώρησης του Νότου» απηύθυνε τη δική της έκκληση για μεταρρυθμίσεις και ζήτησε την υιοθέτηση Συντάγματος που θα εγγυάται τα δικαιώματα των πολιτών. Προτού φτάσει στα περίπτερα, όμως, το περιοδικό πέρασε από το Γραφείο Προπαγάνδας. Αλλά οι λογοκριτές δεν αρκέστηκαν σε μερικές «διορθώσεις»: άλλαξαν ολόκληρο το άρθρο, από την πρώτη λέξη έως την τελευταία τελεία. Ετσι, αντί οι αναγνώστες του περιοδικού να διαβάσουν ότι το κινεζικό όνειρο είναι η μετάβαση σε μια συνταγματική δημοκρατία, πληροφορήθηκαν ότι το κινεζικό όνειρο είχε λάβει ήδη σάρκα και οστά χάρη στους νέους ηγέτες της χώρας.

Η πρώτη αντίδραση ήρθε από τους περίπου 60 δημοσιογράφους του περιοδικού. Η πρώτη τους κίνηση ήταν να ανεβάσουν το αυθεντικό κείμενο στο Διαδίκτυο. Επειτα συνέταξαν μια επιστολή με την οποία εξέφρασαν τη διαμαρτυρία τους, ενώ 18 καθηγητές ζήτησαν με ξεχωριστή επιστολή την παραίτηση του τοπικού υπευθύνου του Γραφείου Προπαγάνδας. «Εάν χάσει ο Τύπος τον αξιοπιστία του, πώς νομίζουν οι υπεύθυνοι του κόμματος ότι μπορούν να πείσουν τον κόσμο για τις καλές τους προθέσεις;» έγραψαν οι δημοσιογράφοι στην επιστολή τους, επισημαίνοντας ότι τέτοιο κρούσμα λογοκρισίας δεν είχε καταγραφεί ούτε στις πιο δύσκολες στιγμές για την ελευθερία της έκφρασης στην Κίνα. Το επεισόδιο δεν πέρασε απαρατήρητο στην αχανή χώρα και στον ακόμη πιο αχανή κυβερνοχώρο. Η εφημερίδα του Πεκίνου «Γκλόμπαλ Τάιμς», η οποία ελέγχεται απευθείας από το κόμμα, χαρακτήρισε «ρομαντικούς» τους δημοσιογράφους της «Επιθεώρησης του Νότου». Αλλά χιλιάδες μπλόγκερ και χρήστες του Ιντερνετ είχαν διαφορετική γνώμη. Το Διαδίκτυο κατακλύστηκε από αρνητικά σχόλια και ο θόρυβος που προκλήθηκε υποχρέωσε τον κυβερνήτη της επαρχίας και ανατέλλοντα αστέρα του κόμματος Χου Τσούνχουα να επιτρέψει την πραγματοποίηση της συγκέντρωσης έξω από τα γραφεία του περιοδικού, υπό τον φόβο μιας γενικότερης αναστάτωσης.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ. Οι πολίτες που συγκεντρώθηκαν χθες έξω από τα γραφεία της «Επιθεώρησης του Νότου» εναπόθεσαν λουλούδια στην είσοδο του κτιρίου και φώναξαν συνθήματα υπέρ της ελευθερίας της έκφρασης, των πολιτικών μεταρρυθμίσεων, της συνταγματικής δημοκρατίας. «Εχουμε δει διαδηλώσεις σε άλλες πόλεις, αλλά τις περισσότερες φορές οι διαμαρτυρίες αφορούν τη μόλυνση του περιβάλλοντος ή οικονομικά αιτήματα. Εδώ διαδηλώνουν για πολιτικά δικαιώματα, για το δικαίωμα στη διαμαρτυρία. Αυτό το κρούσμα λογοκρισίας έδωσε την ευκαιρία στους πολίτες να εκφράσουν την επιθυμία τους για περισσότερη ελευθερία», δήλωσε ο συγγραφέας Γου Γουέι.

Για τους πολίτες που συμμετείχαν στη συγκέντρωση αλλά και για πολλούς αναλυτές, το κρούσμα λογοκρισίας αποτελεί ένα πρώτο τεστ για τη νέα ηγεσία της Κίνας και τις προθέσεις της να προχωρήσει σε πολιτικές μεταρρυθμίσεις. Κανείς δεν ξεχνά ότι το επεισόδιο σημειώθηκε μόλις έξι βδομάδες από την ανάληψη της ηγεσίας του ΚΚ από τον Σι Τζινπίνγκ και τις δεσμεύσεις του στην πρώτη του ομιλία ως επικεφαλής του κόμματος για μεταρρυθμίσεις και πάταξη της διαφθοράς.

Η ώρα της αφύπνισης
«Βλέπω τον κόσμο να αφυπνίζεται. Οι πολίτες της Κίνας έχουν αρχίσει να αντιλαμβάνονται ότι το Κομμουνιστικό Κόμμα έχει στερήσει τα δικαιώματά τους και αισθάνονται διαρκώς ότι ζουν σε ένα καθεστώς καταπίεσης» δήλωσε ένας φοιτητής που συμμετείχε στη συγκέντρωση διαμαρτυρίας για το κρούσμα λογοκρισίας στο περιοδικό «Επιθεώρηση του Νότου»