[Διαστάσεις] Ο όμιλος των χαμένων

Για την κυβέρνηση Μέρκελ, τα πράγματα είναι απλά: ο μόνος τρόπος να αντιμετωπιστεί η κρίση είναι η δημοσιονομική πειθαρχία, τόσο στην υπόλοιπη Ευρώπη όσο και στην ίδια τη Γερμανία. Ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε επιβεβαίωσε την περασμένη εβδομάδα ότι θα χρειαστεί να εξοικονομηθούν φέτος 5 με 6 δισεκατομμύρια ευρώ επιπλέον των προβλέψεων που είχαν γίνει, αλλά το «Σπίγκελ» υποπτεύεται ότι το φάρμακο θα είναι πολύ πιο πικρό: λέγεται – αλλά προς το παρόν διαψεύδεται – ότι εξετάζονται σχέδια περικοπών και φορολογικών αυξήσεων που θα αποφέρουν στα κρατικά ταμεία 45 δισεκατομμύρια ευρώ! Ανάμεσά τους, η αύξηση του ΦΠΑ στα τρόφιμα και στα βιβλία από 7% σε 19%, καθώς και η αύξηση της ηλικίας συνταξιοδότησης πάνω από τα 67 χρόνια.

Και η μεν Γερμανία θα αντέξει τη λιτότητα: τα επιτόκια του δανεισμού της βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα και η ανεργία είναι κάτω από 7%. Το ζήτημα είναι αν θα συμβεί το ίδιο με την Ελλάδα, την Πορτογαλία, την Ισπανία, ακόμη και την υπομονετική Ιρλανδία, όπου ο κόσμος έχει αρχίσει να ξεσηκώνεται εναντίον ενός προγράμματος που πλήττει τους φτωχούς και τους αδύναμους πολύ περισσότερο απ’ ό,τι τους ισχυρούς. Οπως σημειώνει στην «Γκάρντιαν» ο διάσημος οικονομολόγος Χα-Τζουν Τσανγκ, συγγραφέας του βιβλίου «23 αλήθειες που δεν μας λένε για τον καπιταλισμό» (εκδ. Καστανιώτης), οι ευρωπαίοι ηγέτες πρέπει να επεξεργαστούν επειγόντως νέα προγράμματα που κατανέμουν με πιο ισότιμο τρόπο το βάρος της δημοσιονομικής προσαρμογής. Μπορούν να πάρουν μαθήματα από την Ισλανδία: από το 2008 ώς το 2010, το εισόδημα του φτωχότερου 10% του πληθυσμού μειώθηκε κατά 9%, ενώ το εισόδημα του πλουσιότερου 10% μειώθηκε κατά 38%.

Μια τέτοια εξέλιξη, πάντως, δεν είναι πολύ πιθανή. Αντίθετα, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να «εξευρωπαϊστούν» οι Ηνωμένες Πολιτείες! Οχι με την έννοια που το έγραψε στο τελευταίο του τεύχος το «Εκόνομιστ», ότι δηλαδή δεν θα μπορούν να αντιμετωπίσουν το διαρθρωτικό έλλειμμα, αλλά ακριβώς το αντίθετο: ότι θα ακολουθήσουν κι εκείνες τη λανθασμένη και αποτυχημένη συνταγή της λιτότητας. Ο Βόλφγκανγκ Μινχάου κρούει τον κώδωνα του κινδύνου: η Ευρώπη έχει μπει σε έναν φαύλο κύκλο – σημειώνει στη στήλη του στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» -, η λιτότητα διαιωνίζεται, οι κυβερνήσεις το μόνο που κάνουν είναι να διαλύουν το κοινωνικό κράτος και ο πληθυσμός το πληρώνει ακριβά. Εκθεση της Oxfam για την Ισπανία προβλέπει ότι αν δεν αλλάξει η πολιτική που ακολουθείται σήμερα, το ποσοστό του πληθυσμού κάτω από το όριο της φτώχειας θα αυξηθεί την επόμενη δεκαετία από 27% σε 40%. Είναι δυνατόν να επιβιώσει οποιαδήποτε κυβέρνηση σε μια τέτοια κατάσταση; Είναι δυνατόν να γίνει και η Αμερική μέλος αυτού του «ομίλου των χαμένων»;