Οι ταινίες της χρονιάς έχουν διάρκεια που… σκοτώνει

Με τον Ντάνιελ Κρεγκ στον ρόλο του Μποντ η διάρκεια των ταινιών του εκτινάχτηκε: κανένα φιλμ της σειράς δεν είχε στο παρελθόν πλησιάσει τα 143 λεπτά που διαρκεί το «Skyfall», εκτός του «Καζινό Ρουαγιάλ» που διαρκεί… ένα λεπτό παραπάνω – όσο δηλαδή και το πρόσφατο «The master» με τον Χοακίν Φίνιξ και τον Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν. Υπάρχουν όμως και χειρότερα. Ο «Λίνκολν» του Σπίλμπεργκ διαρκεί δυόμισι ώρες, «Οι άθλιοι» του Τομ Χούπερ και το «Zero dark thirty» της Κάθριν Μπίγκελοου επτά λεπτά περισσότερο, το «Τζάνγκο, ο τιμωρός» του Κουέντιν Ταραντίνο βυθίζεται στο αίμα για 165 λεπτά, ενώ τα 170 «χτυπάει» περήφανα το «Χόμπιτ». Δύο λεπτά λιγότερο, δηλαδή, από το αφόρητα σοβαροφανές «Cloud Atlas» με τον Τομ Χανκς και τη Χάλι Μπέρι!

Σκεφθείτε ότι πριν από 20 χρόνια η μέση διάρκεια ενός μπλοκμπάστερ δεν ξεπερνούσε τα 118 λεπτά. Εφέτος έχουμε φθάσει στα 144 λεπτά. Τα μεγάλα σε διάρκεια εμπορικά φαβορί έχουν γίνει πλέον ο κανόνας. Η πιο πετυχημένη ταινία του 2012 «Οι εκδικητές» διαρκούσε 143 λεπτά, η δεύτερη πιο πετυχημένη, «Ο σκοτεινός ιππότης επιστρέφει», 165. Και, προσέξτε, μιλάμε λίγο-πολύ για τις πιο προωθημένες ταινίες της αμερικανικής κινηματογραφικής βιομηχανίας, όχι για κάποιο ευρωπαϊκό «απαιτητικό» φιλμ: η «Aγάπη» του Μίχαελ Χάνεκε, βραβευμένη με Χρυσό Φοίνικα, «σταμάτησε» στις δύο ώρες.

Πολλοί θεωρούν υπεύθυνη την τεχνολογική μετάβαση από το φιλμ στο ψηφιακό. Οσο οι σκηνοθέτες γύριζαν τις ταινίες τους με ακριβό φιλμ, λένε, φρόντιζαν περισσότερο τη διάρκεια των γυρισμάτων και των ταινιών τους, επειδή ο χρόνος έτρεχε. Τώρα που γυρίζουν σε ένα ψηφιακό μέσο, επί του οποίου μπορούν να γράψουν και να ξαναγράψουν, φιλμάρουν απερίσκεπτα ό,τι τους κάνει κέφι – των μοντέρ, βεβαίως, τους βγαίνει το λάδι. Επίσης, υπάρχουν και τα multiplex που μπορούν να προβάλλουν την ίδια, τρίωρη, ταινία πολλές φορές την ίδια ημέρα, ισορροπώντας έτσι τη χασούρα που θα περίμενε τον αιθουσάρχη μιας «κανονικής» αίθουσας – όχι ότι υπάρχουν ακόμη πολλοί τέτοιοι. Στο εξωτερικό υπάρχουν multiplex «καλλιτεχνικών» ταινιών που προβάλλουν αποκλειστικά φεστιβαλικά φιλμ. Αυτά έξω βέβαια, όχι εδώ, στη χώρα των θεατρο-τσαμπουκάδων.

ΤΟ ΠΟΠ ΚΟΡΝ. Υπήρξε, βεβαίως, μια περίοδος όπου η μεγάλη διάρκεια μιας αμερικανικής ταινίας υποδήλωνε την ποιότητα και το πρεστίζ της (από το «Οσα παίρνει ο άνεμος» έως το «Αμαντέους»). Εδώ όμως δεν μιλάμε για ταινίες μεγάλων καλλιτεχνών αλλά για τα λεγόμενα genre-movies: περιπέτειες, κωμωδίες, ταινίες που τρέχουν στην οθόνη για να κατεβαίνει καλύτερα το ποπ κορν. Αυτό, με λίγη προσοχή, μας αποκαλύπτει κάτι πολύ πιο χοντροκομμένο: ο λόγος, π.χ., που οι «Εκδικητές» και οι «Transformers 3» διαρκούν 144 και 154 λεπτά, αντιστοίχως, δεν «πατάει» πάνω στην ευρωπαϊκή και σνομπίστικη λογική του δημιουργού, αλλά στην κάργα αμερικανική λογική της φαστφουντάδικης διπλής μερίδας του στυλ: «Yeah, θα δω τους “Εκδικητές” των δυόμισι ωρών με ένα πενταπλό μπέργκερ, μισό κιλό τηγανητές πατάτες και 40 λίτρα Κόκα-Κόλα». Είναι κάτι, δηλαδή, που η βιομηχανία το χρησιμοποιεί ως θέλγητρο. «Μεγάλες ταινίες», σου λέει, «μεγάλες διάρκειες».

«Τα μεγάλα στούντιο έχουν την αβάντα να κερδίσουν ακόμη και από μια ταινία που μπορεί να διαρκεί και τρεις ώρες – θυμηθείτε το “Χορεύοντας με τους λύκους”», μας λέει ο Δημήτρης Στεργιάκης της εταιρείας διανομής Ama Films που ειδικεύεται στο ευρωπαϊκό σινεμά των διακρίσεων και του εκλεκτικού κοινού. «Αν όμως ένα φιλμ εκτός χολιγουντιανού κυκλώματος διαρκεί πάνω από δυόμισι ώρες, τότε υπάρχει πρόβλημα. Αφενός γιατί οι αιθουσάρχες δεν μπορούν να το προβάλλουν περισσότερες από δύο φορές την ημέρα, αφετέρου γιατί χρειάζεται τη σθεναρή υποστήριξη της εταιρείας του αλλά και της κριτικής για να αντέξει στις αίθουσες». Οι όροι, δηλαδή, έχουν πλέον αντιστραφεί!

ΤΑ ΚΛΑΣΙΚΑ. Οχι ότι δεν υπάρχουν μεγάλες σε διάρκεια ταινίες που να δικαιολογούν το… μάκρος. Ας θυμηθούμε μερικά κλασικά. Ο «Λόρενς της Αραβίας» διαρκεί 224 λεπτά. Ο πρώτος «Νονός» τρεις ώρες και ο δεύτερος 200 λεπτά. Και το γνωστό μόνο στους… άρρωστους σινεφίλ «Satantango» του Μπέλα Ταρ διαρκεί (κρατηθείτε!) επτά ώρες. Ναι, επτά ώρες – και σας ενημερώνω ότι το έχω δει δύο φορές και δεν θα έκοβα ούτε δευτερόλεπτο. Με λίγα λόγια, οι καλές ταινίες διαρκούν όσο πρέπει, οι κακές έχουν τον ατελείωτο. Να το θέσω αλλιώς: έχετε ποτέ ακούσει θεατή να παραπονιέται λέγοντας ότι η ταινία που μόλις είδε ήταν «πολύ μικρή»;