Καθώς…

… τελείωνε το 2012, κανείς στην εταιρεία μάρκετινγκ του Ντένις Τέρεχοφ δεν μιλούσε για την επόμενη αντικυβερνητική διαδήλωση. Τα κέρδη της εταιρείας έχουν τριπλασιαστεί και τα στελέχη συζητούσαν αν θα πήγαιναν διακοπές στο Μπαλί ή στο Παρίσι. Ο Τέρεχοφ ισχυρίζεται ότι όσοι έλαβαν μέρος στις περυσινές διαδηλώσεις το έκαναν από μόδα. Πίστευαν στις κινητοποιήσεις κατά του Βλαντίμιρ Πούτιν, πιστεύουν όμως και στα iPhone τους. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχει αλλάξει τίποτα κατά το διάστημα που ακολούθησε την επιστροφή του Πούτιν στην Προεδρία. Ο ενθουσιασμός που είχε προκαλέσει ο ακτιβισμός στους δρόμους έχει ξεθωριάσει. Τη θέση του όμως έχει πάρει μια οξυνόμενη αίσθηση αποξένωσης, που μακροπρόθεσμα συνιστά απειλή για το σύστημα.

Οι συζητήσεις…

… στην εταιρεία του Τέρεχοφ, που λέγεται Υπηρεσία Κοινωνικών Δικτύων, αφήνουν την εντύπωση ότι μια ευκαιρία έχει χαθεί. Ενα γραφείο είναι κενό. Ανήκε στον Πάσα Ελιζάροφ, ακτιβιστή της αντιπολίτευσης, ο οποίος παραιτήθηκε και εγκατέλειψε τη Ρωσία όταν κλήθηκε σε ανάκριση με την κατηγορία της υποκίνησης σε ταραχές. Αυτές τις γιορτές έστειλε χαιρετισμούς από την Τανζανία. Ο Πούτιν επέστρεψε στην Προεδρία εν μέσω διαμαρτυριών από ανθρώπους όπως αυτός, που του κατέστησαν σαφές ότι η επιστροφή του ήταν ανεπιθύμητη. Το Κρεμλίνο έλαβε μέτρα για να καταστείλει τις διαμαρτυρίες. Οι νέοι νόμοι που έχουν ψηφιστεί προβλέπουν δρακόντειες τιμωρίες για αντικυβερνητικές πράξεις, ενώ ήδη αριθμός ακτιβιστών έχει κλειστεί στις φυλακές. Για τον Πούτιν και το περιβάλλον του, οι άνθρωποι αυτοί είναι προδότες και βλάσφημοι, εχθροί της Ρωσίας.

Οι άνθρωποι…

… που διαδήλωναν πέρυσι, ελπίζοντας ότι ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ θα ασπαζόταν την ατζέντα τους, γνωρίζουν ότι αντιμετωπίζονται ως αντισυστημικοί. Η Γιούλια Φοτσένκο, διευθύντρια πωλήσεων, ήταν πέρυσι στην πρώτη γραμμή των διαδηλώσεων. Πώς αισθάνεται σήμερα; Προσβεβλημένη, απογοητευμένη. Σαν να μην είναι δυνατόν να αλλάξει ποτέ τίποτα στη Ρωσία. Επιρρίπτει ευθύνες στους ηγέτες της αντιπολίτευσης, τους οποίους κατηγορεί πως απέτυχαν να αξιοποιήσουν τη μεγάλη ευκαιρία που τους είχε δοθεί. Τα πλήθη δεν θα τους ξαναεμπιστευθούν ποτέ, λέει. Οσο για το αίσθημα της κοινότητας που ένιωσε πέρυσι, πάει, πέρασε.

Επειτα…

… ήρθε η υπόθεση των Pussy Riot. Κατά τη διάρκεια της δίκης, ο Τέρεχοφ τοποθέτησε μια μεγάλη τηλεόραση σε έναν χώρο της εταιρείας και έβαλε τους υπαλλήλους του να παρακολουθήσουν τα διαδραματιζόμενα. Η ατμόσφαιρα στο δωμάτιο είχε μπόλικο μαύρο χιούμορ, λέει, «γέλιο μέσα από δάκρυα». Αν κάποτε η Ρωσία ήταν συνδεδεμένη με το σχήμα «μπαλαλάικα – ματριόσκα – χαβιάρι – Γκορμπατσόφ – περεστρόικα», τονίζει, στο σχήμα αυτό πρέπει να προστεθούν πλέον χωρίς αμφιβολία και οι Pussy Riot. Αλλά όλο αυτό θυμίζει κάτι από Μεσαίωνα. Και έτσι φτάσαμε στις αρχές του 2013, όταν κανείς δεν περιμένει μια πολιτική αλλαγή. Πολλά μέτρα που λαμβάνει η κυβέρνηση εξακολουθούν να προκαλούν αγανάκτηση, όπως η απαγόρευση της υιοθεσίας παιδιών της Ρωσίας από Αμερικανούς. Σύμφωνα με τον Τέρεχοφ, πρόκειται για αυτοσχέδιες πρωτοβουλίες πολιτικών που προσπαθούν να γίνουν αρεστοί στον Πούτιν.