Το στοίχημα Μπερνάνκι για ανεργία και ανάπτυξη

Πρώτη φορά στην Ιστορία, μια μεγάλη κεντρική τράπεζα όπως αυτή των ΗΠΑ συνδέει τις αποφάσεις της για τη νομισματική πολιτική με τον πληθωρισμό, την ανεργία και – ουσιαστικά – με την κατάσταση της οικονομίας. Η Fed και ο πρόεδρός της Μπεν Μπερνάνκι θα κρατήσουν τα επιτόκια κοντά στο μηδέν μέχρι να υποχωρήσει η ανεργία κάτω από το 6,5%, ενώ τα  επιτόκια θα παραμείνουν χαμηλά εφόσον οι πληθωριστικές προοπτικές δεν ανεβαίνουν πάνω από το 2,5%. Με το ποσοστό της ανεργίας στο 7,7% τον Νοέμβριο, η κίνηση της Fed δείχνει ότι τα επιτόκια δεν θα μεταβληθούν έως τα μέσα του 2015 λένε οι αναλυτές.

Από την άλλη, η στρατηγική της εμπεριέχει κινδύνους καθώς αν δεν κρίνει σωστά την κατάσταση της οικονομίας, ο πληθωρισμός ίσως ανέβει πριν πέσει η ανεργία στο 6,5%, με αποτέλεσμα ενδεχομένως οι τιμές να ξεφύγουν.

Αγορές ομολόγων. Στο πλαίσιο των προσπαθειών της να αναζωπυρώσει την αγορά απασχόλησης και να τονώσει την οικονομική ανάπτυξη το 2013, η Επιτροπή Νομισματικής Πολιτικής (FOMC) αποφάσισε να αρχίσει αγοράζοντας μακροπρόθεσμα κρατικά ομόλογα αξίας 45 δισ. δολαρίων σε μηνιαία βάση, μέτρο που θα αντικαταστήσει το υφιστάμενο πρόγραμμα χαλάρωσης – γνωστό ως Operation Twist – στο πλαίσιο του οποίου η Fed αγοράζει μηνιαίως μακροπρόθεσμους τίτλους αξίας περίπου 45 δισ. δολαρίων και πωλεί βραχυπρόθεσμους τίτλους περίπου ίσης αξίας.

Στόχος και των δύο προγραμμάτων, πάντως, είναι να μειωθεί η προσφορά μακροπρόθεσμων ενεργητικών (για παράδειγμα, ομόλογα Treasury), για να πέσουν τα επιτόκια στα στεγαστικά και άλλα δάνεια και έτσι να επιταχυνθεί η οικονομική ανάπτυξη

Εξάλλου, έστω και αν έως το τέλος του 2012 βρεθεί, όπως αναμένεται, λύση στο πρόβλημα του αποκαλούμενου  δημοσιονομικού γκρεμού, οι ανησυχίες για τις πιθανές επιπτώσεις στην πραγματική οικονομία από τις φορολογικές αυξήσεις και τις περικοπές δαπανών θα παραμείνουν.

Για την JP Morgan, πάντως, τα μέχρι σήμερα μακροοικονομικά στοιχεία δείχνουν ότι η αποκαλούμενη ποσοτική χαλάρωση (QE) δεν παράγει θέσεις εργασίας. Οι επιχειρήσεις δεν είναι αισιόδοξες και έχουν περιορίσει τις επενδύσεις τους – και το ερώτημα είναι, πώς ακριβώς θα δημιουργηθεί ανάπτυξη ενώ δεν αναμένεται ακόμα διάχυση των κεφαλαίων από τις κεντρικές τράπεζες στην παγκόσμια (πραγματική) οικονομία.

Θετικοί ρυθμοί. To νέο πρόγραμμα αγοράς ομολόγων πάντως επεκτείνει, σύμφωνα με τους αναλυτές, το χαρτοφυλάκιο παγίων της Fed, που την περασμένη εβδομάδα άγγιζε τα 2,861 τρισ. δολάρια. Ο ισολογισμός της κεντρικής τράπεζας των ΗΠΑ αναμένεται, σύμφωνα με την Credit Suisse, να διευρυνθεί περισσότερο από ένα τρισ. δολάρια το 2013, ενώ παρότι αρκετές μεγάλες οικονομίες βρίσκονται αντιμέτωπες με την ύφεση η Αμερική διατηρεί θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης.

Οσο όμως αυξάνεται το ΑΕΠ αυξάνονται και τα περιθώρια μόχλευσης του ισολογισμού της Fed, κάτι που μπορεί να στηρίξει τελικά την ανάπτυξη την ώρα που αυτό το πλεονέκτημα αρχίζει να χάνεται από τις άλλες κεντρικές τράπεζες των οικονομιών που φλερτάρουν με την ύφεση.