Κατασκευαστικά ελαττώματα βοηθούν τα σπάνια βιολιά να παράγουν τέλειο ήχο

Σε μικροσκοπικές ατέλειες ίσως τελικά να οφείλουν την τελειότητα του ήχου τους ορισμένα από τα πιο περίτεχνα και ακριβότερα βιολιά του κόσμου, όπως εκείνα που έφτιαξαν οι Αντόνιο Στραντιβάρι και Τζιοβάνι Μπατίστα Γκουαντανίνι. Εδώ και σχεδόν τρεις αιώνες, τα βιολιά αυτά είναι συνώνυμα με την πλέον αριστοτεχνική αναπαραγωγή των έργων της κλασικής μουσικής.

Πριν από λίγο καιρό, επιστήμονες χρησιμοποίησαν ό,τι καλύτερο έχει να επιδείξει η σύγχρονη τεχνολογία με σκοπό να μπορέσουν να προσδιορίσουν πού οφείλεται η μοναδικότητα του ήχου τους.

Εξέτασαν τα βιολιά στο δυνατότερο μικροσκοπικό επίπεδο, χρησιμοποιώντας δέσμες φωτός υψηλής ενέργειας, προερχόμενες από έναν σωματιδιακό επιταχυντή. Ο επιταχυντής αυτός είναι μικρογραφία του Μεγάλου Επιταχυντή Αδρονίων και κατάφερε να δει μέσα στο εσωτερικό του ξύλου.

Ο δρ Φράνκο Ζανίνι, που είναι ερασιτέχνης βιολιστής και φυσικός στο σύγχροτρο του εργαστηρίου Elettra στην Τεργέστη στην Ιταλία, εξέτασε μαζί με τους συνεργάτες του ένα βιολί που έφτιαξε ο Γκουαντανίνι το 1753 και το οποίο εκτιμάται σε κάτι λιγότερο από 1,5 εκατομμύριο ευρώ. Το συνέκρινε με άλλα λιγότερο ακριβά βιολιά. Οπως ο ίδιος είπε, «διαπιστώσαμε ότι το βιολί είχε υποστεί πολλές μετατροπές και αποκαταστάσεις, όπως στις τρύπες F, οι οποίες δεν ήταν ορατές με το μάτι επειδή ήταν περίτεχνα επικαλυμμένες».

Στο κυρίως σώμα του βιολιού το σύγχροτρο ανίχνευσε «μπαλώματα» από ξύλο και χαρτί, υψηλής ποιότητας, αρμονικά δεμένα και τέλεια ευθυγραμμισμένα με το υπόλοιπο σώμα του βιολιού. Ορισμένες οπές και ρωγμές στο κάτω μέρος του βιολιού, που φαινομενικά έμοιαζαν με κακοτεχνίες, ίσως να έγιναν σκόπιμα για να βελτιώσουν τον ήχο που θα έδινε ένα απόλυτα συμμετρικό κοινό βιολί.