Το αγαπημένο όπλο των φωτορεπόρτερ

Ο ισπανός πολιτοφύλακας πέφτει νεκρός στην πρώτη γραμμή από τις σφαίρες των αντρών του Φράνκο. Οι κάτοικοι της Μαδρίτης τρέχουν να προφυλαχτούν από τις βόμβες των γερμανικών και ιταλικών βομβαρδιστικών. Ο Πικάσο ημίγυμνος περιφέρεται στο ατελιέ του. Πρόκειται για στιγμιότυπα μιας αέναης πλέον επικαιρότητας καθότι αποτυπωμένης και χαραγμένης στη μνήμη εκατομμυρίων ανθρώπων, για στιγμιότυπα ιστορικά τα οποία πέρασαν στην αιωνιότητα χάρη στις περίφημες φωτογραφικές μηχανές Leica.

Πριν από μία εβδομάδα, οι πέντε πιο πολύτιμες φωτογραφικές μηχανές του κόσμου – πέντε Leica – βγήκαν σε δημοπρασία στον οίκο WestLicht-Kamera Auktion της Βιέννης. Συνολικά εισπράχτηκαν 3.618.000 ευρώ, χρήματα σίγουρα υπερβολικά, τα οποία όμως οι ζάπλουτοι συλλέκτες που τα έδωσαν δεν πρόκειται να τα κλάψουν, καθώς τα ξόδεψαν για να αποκτήσουν «εργαλεία» της δημοσιογραφικής καταγραφής, μέσω των οποίων απαθανατίστηκαν κάποιες από τις χαρακτηριστικότερες στιγμές της σύγχρονης Ιστορίας. Η πιο ακριβή από τις πέντε ήταν η θρυλική Leica MD3, με την οποία ο Ντάγκλας Ντάνκαν, πατέρας των φωτορεπόρτερ του περιοδικού «Λάιφ», φωτογράφισε μεταξύ άλλων τον Πάμπλο Πικάσο σε προσωπικές στιγμές. Κατασκευάστηκε σύμφωνα με τις ακριβείς υποδείξεις του Ντάνκαν και πουλήθηκε στην απίστευτη τιμή των 1.680.000 ευρώ. Μεταξύ των πολύτιμων μηχανών υπήρχε και μια πολυτελέστατη, η Luxus Leica, μοντέλο του 1929, επιχρυσωμένη, ωστόσο δεν ήταν η σημαντικότερη.

Η πιο ιστορική από τις πέντε φωτογραφικές μηχανές ήταν μία, ακόμη πιο παλιά, κατάμαυρη για να μη διακρίνεται εύκολα από τους μαχομένους στις εμπόλεμες ζώνες του 20ού αιώνα όπου βρέθηκε. Πρόκειται για την πρώτη Leica που χρησιμοποίησε ο πατέρας του φωτορεπορτάζ Ρόμπερτ Κάπα. Ενα μεταλλικό κουτί βάρους 600 γραμμαρίων και μεγάλο όσο δύο πακέτα τσιγάρα που πρόσφερε τη δυνατότητα γρήγορων λήψεων. Μια επανάσταση σε σχέση με τις τεράστιες φωτογραφικές μηχανές της εποχής. Αυτή υπήρξε το μάτι και το ημερολόγιο του ανθρώπου που κατά τη διάρκεια της εξαιρετικής του καριέρας ως πολεμικού ανταποκριτή κάλυψε συνολικά πέντε διαφορετικούς πολέμους – τον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο, τον Β’ Σινοϊαπωνικό Πόλεμο, τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, τον Αραβοϊσραηλινό Πόλεμο του 1948 και τον Α’ Πόλεμο της Ινδοκίνας.

Η ΕΙΔΗΣΗ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ. Με μια Leica κολλημένη στα χέρια του και έχοντας δίπλα του την πολωνή σύντροφό του και πρώτη γυναίκα φωτορεπόρτερ στην Ιστορία, Τζέρντα Τάρο, ο Κάπα και μερικοί ελάχιστοι ακόμη παθιασμένοι με τη δημοσιογραφία και τη φωτογραφία εφηύραν ένα νέο μέσο ενημέρωσης – την καταγραφή στιγμιοτύπων ενός κόσμου που διαρκώς αλλάζει, χρονικών της Ιστορίας, της πολιτικής, της τέχνης, της ζωής γενικότερα. Το 1937 και έχοντας καλύψει μαζί με τον Κάπα τα πρώτα χρόνια του ισπανικού Εμφυλίου, η Τζέρντα Τάρο θα γίνει η πρώτη φωτορεπόρτερ στην ιστορία της δημοσιογραφίας που θα χάσει τη ζωή της – από τις σφαίρες των αντρών του Φράνκο – στο μέτωπο, κατά τη διάρκεια της μάχης του Μπρουνέτ.

Ο Μπομπ όμως συνέχισε, καλύπτοντας τη φρικιαστική πορεία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στο Λονδίνο, στη Βόρεια Αφρική και στην Ιταλία, την απόβαση στη Νορμανδία και την απελευθέρωση του Παρισιού. Στις 25 Μαΐου του 1954, στο Τάι Μπιν του Βιετνάμ ο Κάπα θα πατήσει πάνω σε μια νάρκη των Βιετμίνχ, ανταρτών του Χο Τσι Μινχ, που θα του κοστίσει τη ζωή. Πέρα από τις εξαιρετικές φωτογραφίες του, από αυτόν τον πρωτοπόρο της καταγραφής της επικαιρότητας και της Ιστορίας, απομένουν κάποιες ελάχιστες φωτογραφικές μηχανές σαν τις δικές του. Παλιές τεχνολογίες της πληροφόρησης που για κάποιους αξίζουν εκατομμύρια. Δίχως αυτές η Ιστορία μας θα ήταν σίγουρα λιγότερο ζωντανή. Και αν σήμερα η επικαιρότητα είναι διαρκής χάρη στο Ιντερνετ, χάρη στις Leica, αν όχι διαρκής, σίγουρα αναγνωρίσιμη είναι η Ιστορία.