Θρίλερ – σπαγκέτι στον δρόμο προς τις κάλπες

Αρκεί ένας χρόνος για να περάσει μια χώρα από μια εποχή σε μια άλλη; Με όρους πολιτικού χρόνου, φαίνεται πως ναι. Πριν από δώδεκα μήνες ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι παρέδιδε το τιμόνι της Ιταλίας στον Μάριο Μόντι. Στον απολογισμό του έτους, η εφημερίδα «Λα Ρεπούμπλικα» βαθμολόγησε αυστηρά την κυβέρνηση της οποίας ηγείται ο τεχνοκράτης καθηγητής. Ακόμη κι αν η πολιτική αποτίμηση είναι θέμα οπτικής, το γενικό συμπέρασμα είναι ένα: ο «μπερλουσκονισμός» έδωσε τη θέση του στον «μοντισμό». Ο κύκλος της δεύτερης ιταλικής δημοκρατίας έκλεισε με το πολιτικό τέλος ενός μεγιστάνα των μέσων ενημέρωσης που είχε καταβαραθρώσει το κύρος της χώρας, για να ανοίξει ο κύκλος της τρίτης με έναν τεχνοκράτη που κατάφερε να αποκαταστήσει την αξιοπιστία της. Αυτό ήταν το μεγαλύτερο επίτευγμα του Μάριο Μόντι. Η Ιταλία των πάρτι μπούνγκα μπούνγκα αποτελεί παρελθόν, ένας αδύναμος κρίκος του ευρωπαϊκού Νότου μπήκε σφήνα στον γαλλογερμανικό άξονα με το στάτους τού (περίπου) ισότιμου εταίρου.

Ακόμη κι αν ο μεταρρυθμιστικός οίστρος της κυβέρνησης σκόνταψε στην αντίδραση των συνδικάτων και των συντεχνιών, ακόμη κι αν ο πόλεμος κατά της φοροδιαφυγής εξαντλήθηκε στο κυνήγι των Φεράρι, ή αν το τέρας της γραφειοκρατίας διώχνει τους ξένους επενδυτές (η Ιταλία είναι 78η στη σχετική λίστα), ο Μάριο Μόντι θα παραδώσει στον διάδοχό του μια πολύ διαφορετική χώρα από αυτήν που παρέλαβε πριν από έναν χρόνο. Αλλά σε ποιον; Στο ερώτημα θα απαντούσαν μόνο οι οιωνοσκόποι. Οι εκλογές δεν προσφέρονται για βεβαιότητες και η ρευστότητα του πολιτικού σκηνικού απαγορεύει την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων. Η Ιταλία δεν έπεσε στο βάραθρο, αλλά το φάντασμα της ύφεσης εξακολουθεί να πλανάται πάνω από τη χώρα. Ομως, αν ρωτούσε κανείς «πόση λιτότητα μπορεί να αντέξει η ιταλική κοινωνία;», η απάντηση θα ήταν «όχι πολύ». Ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης έχει πέσει στα επίπεδα ιστορικών χαμηλών κι αυτό το στοιχείο είναι ενδεικτικό του γενικού κλίματος. Ο φόβος της Ιταλίας είναι ότι θα γίνει η επόμενη Ελλάδα. Οι επεισοδιακές διαδηλώσεις των φοιτητών δίνουν μια πρόγευση μιας μελλοντικής κοινωνικής αναταραχής. Η Ιταλία κινδυνεύει να ζήσει μια νέα εποχή των άκρων, μια νέα περίοδο «μολυβένιων χρόνων», με έναν δυνατό άνεμο αντιευρωπαϊσμού – όπως έχει προειδοποιήσει ο Μόντι – να παρασύρει τα πάντα.

 Είναι ένα εφιαλτικό σενάριο το οποίο δεν κάνει μόνο τη Ρώμη αλλά και τις Βρυξέλλες να τρέμουν. Αν η Ευρώπη κινδυνεύει από την Ελλάδα, μια χώρα που αντιπροσωπεύει μόλις το 3% της ευρωπαϊκής οικονομίας, η τρίτη μεγαλύτερη οικονομία της Γηραιάς Ηπείρου είναι μια εν δυνάμει πυρηνική βόμβα στα θεμέλια του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Από αυτήν την άποψη, για ακόμη μία φορά οι εκλογές σε μια χώρα θα γίνουν με μια ολόκληρη ήπειρο να κρατάει την ανάσα της. Ενδεχομένως, όχι άδικα. Η Κεντροαριστερά βγαίνει ενισχυμένη από την περιπέτεια των εσωκομματικών εκλογών που ολοκληρώνονται αύριο με την τελική μονομαχία Μπερσάνι – Ρέντσι για το χρίσμα, προηγείται στις δημοσκοπήσεις, αλλά δεν πείθει για το σθένος της να σηκώσει το βάρος των μεταρρυθμίσεων. Η Κεντροδεξιά παραπαίει, αναζητεί ηγέτη και ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι «απειλεί» με μια νέα επιστροφή. Κι ένας κωμικός από τη Γένοβα, ο Μπέπε Γκρίλο, φιλοδοξεί να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο την επόμενη ημέρα των εκλογών. Η Ιταλία εισέρχεται σε φάση προεκλογικής περιόδου με αυτά τα πρόσωπα να κυριαρχούν στο πολιτικό σκηνικό και να δίνουν τον τόνο στο διάστημα που θα ακολουθήσει έως τις 10 Μαρτίου, την ημέρα που θα στηθούν οι κάλπες για μία από τις κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις της μεταπολεμικής Ιταλίας.