Μην κλαις γι’ αυτούς, Αργεντινή

«Πτώμα γυναίκας, λευκό δέρμα, καστανά μαλλιά, ύψος 1,60, περίπου 30 ετών, πέθανε πριν από 20 με 25 ημέρες. Βρέθηκε γυμνή. Εξωτερικά σημάδια βίας: σημάδια βιασμού, πιθανώς με αιχμηρά αντικείμενα· πολλαπλά κατάγματα και κατεστραμμένος αριστερός αγκώνας· πολλαπλά κατάγματα στα πόδια με ενδείξεις ότι είχαν δεθεί· πολλά αιματώματα σε όλο το σώμα: ολική καταστροφή του κρανίου».

Το κείμενο αυτό συντάχθηκε από κάποιον ουρουγουανό αξιωματούχο πριν από πολλά χρόνια, μεταξύ 1976 και 1978. Συνοδεύεται από πολλές φωτογραφίες του πτώματος και περιλαμβάνεται σε έναν ογκώδη φάκελο που μελετά από χθες το ομοσπονδιακό δικαστήριο του Μπουένος Αϊρες. Ο φάκελος μεταβιβάστηκε από τη Διαμερικανική Επιτροπή για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (IACHR). Συνολικά 130 φωτογραφίες, 21 πτωμάτων. Είχαν ξεβραστεί όλα στις ακτές της Ουρουγουάης, σπρωγμένα από τα ρεύματα, έπειτα από ένα αργό ταξίδι στον Ρίο ντε λα Πλάτα. Τα χέρια και τα πόδια τους ήταν συνήθως δεμένα, έφεραν ορατά σημάδια προηγούμενων βασανιστηρίων. Θύματα των διαβόητων «πτήσεων θανάτου» με τις οποίες είχε ξεφορτωθεί η χούντα της Αργεντινής (1976-1983) χιλιάδες πολιτικούς κρατουμένους.

Στην Αργεντινή ο δρόμος προς την αλήθεια και τη δικαιοσύνη είναι μακρύς. Τριάντα χρόνια μετά το τέλος της δικτατορίας, ξεκίνησε χθες στο ομοσπονδιακό δικαστήριο του Μπουένος Αϊρες αυτό που ο εξειδικευμένος στα ανθρώπινα δικαιώματα δικηγόρος Ροντόλφο Γιανσόν περιέγραψε ως «τη μεγαλύτερη δίκη εγκλημάτων εναντίον της ανθρωπότητας». Συνολικά 68 πρώην αξιωματούχοι της δικτατορίας αντιμετωπίζουν συνολικά 789 κατηγορίες για απαγωγές, βασανιστήρια και δολοφονίες, όλες συνδεδεμένες με τη Σχολή Μηχανικών Ναυτικού (ESMA) του Μπουένος Αϊρες, ένα από τα βασικότερα τότε κέντρα βασανιστηρίων.

Είναι η δεύτερη «μεγα-δίκη» με στόχο στελέχη της ESMA: τον Οκτώβριο του 2011 ο διευθυντής της σχολής, ο Αλφρέδο Αστίς, ο επονομαζόμενος «Ξανθός άγγελος του θανάτου», καταδικάστηκε μαζί με έντεκα ακόμη ιθύνοντες σε ισόβια· θα ξαναδικαστούν, αυτή τη φορά στο πλευρό δεκάδων ακόμη συγκατηγορουμένων τους. Για πρώτη φορά όμως στην ιστορία της Αργεντινής η Δικαιοσύνη θα ανοίξει τη σκοτεινή σελίδα των «πτήσεων θανάτου», τη ρίψη ναρκωμένων πολιτικών κρατουμένων από αεροσκάφη στον Ρίο ντε λα Πλάτα ή στον Ατλαντικό.

ΟΙ ΠΙΛΟΤΟΙ. Για πρώτη φορά στην Αργεντινή επτά πιλότοι «πτήσεων θανάτου» κάθονται στο εδώλιο. Ανάμεσά τους ο πρώην υποσμηναγός του Ναυτικού Χούλιο Ποτς: εκδόθηκε στην Αργεντινή από την Ισπανία το 2010, αφού, όπως λέγεται, πρώτα ομολόγησε σε συναδέλφους του στην ολλανδική αεροπορική εταιρεία Transavia τον εγκληματικό ρόλο που είχε διαδραματίσει. Ή ο πρώην σμηναγός Εμίρ Σίσουλ Χες, που φέρεται να είπε σε συγγενείς των νεκρών πως τα ναρκωμένα θύματα «έπεφταν σαν μυρμηγκάκια» από το αεροσκάφος του. Η δίκη αναμένεται να διαρκέσει δύο χρόνια – το δικαστήριο θα συνέρχεται μόνο τρεις φορές την εβδομάδα.