Αν ήταν ποδοσφαιρικό ματς, το μάτριξ του γηπέδου θα έγραφε Συντηρητικοί – Μεταρρυθμιστές 4-3. Αλλά το παιχνίδι εξουσίας στο καθεστώς της Κίνας είναι ελαφρώς πιο περίπλοκο. Η σύνθεση της νέας Μόνιμης Επιτροπής του Πολίτμπιρο, του οργάνου που κυβερνά επί της ουσίας τη Χώρα του Δράκου, αντανακλά μια νέα ισορροπία δυνάμεων η οποία φέρει κυρίως τη σφραγίδα του Τζιανγκ Ζεμίν. Στα 86 του χρόνια ο πρώην πρόεδρος αποδεικνύει ότι εξακολουθεί να κινεί τα νήματα στο παρασκήνιο εξίσου – εάν όχι περισσότερο – με τον απερχόμενο Πρόεδρο Χου Τζιντάο. Το «χαρμάνι» που προέκυψε δίνει μια πρόγευση για την Κίνα των επόμενων χρόνων: όσοι περίμεναν να ανοίξει ο δρόμος των πολιτικών μεταρρυθμίσεων μάλλον θα απογοητευθούν. Εκείνοι που ελπίζουν σε μεταρρυθμίσεις στην οικονομία έχουν βάσιμους λόγους να πιστεύουν ότι θα δικαιωθούν. Το παιχνίδι, πάντως, δεν έχει τελειώσει. Ο Σι Τζινπίνγκ και ο Λι Κετσιάνγκ, οι δύο από τους τρεις μεταρρυθμιστές, θα παραμείνουν στις θέσεις τους έως το 2022. Οι υπόλοιποι της Μόνιμης Επιτροπής θα αντικατασταθούν σε μια πενταετία λόγω του ορίου ηλικίας. Με ποδοσφαιρικούς όρους, είμαστε ακόμη στο πρώτο ημίχρονο, το δεύτερο θα ξεκινήσει το 2017. Σε κάθε περίπτωση, ο αγώνας έχει ενδιαφέρον. Αυτή είναι η Κίνα του πρώτου ηγέτη που έχει γεννηθεί μετά την κομμουνιστική επανάσταση του 1949 – αλλά και η Κίνα ενός «πριγκιπόπουλου» της κόκκινης αριστοκρατίας.
Επτά άνδρες ντυμένοι στα μαύρα ανέβηκαν χθες στη σκηνή της Μεγάλης Αίθουσας του Λαού. Ηταν η τελευταία πράξη της τελετής παράδοσης της εξουσίας από την τέταρτη στην πέμπτη γενιά ηγετών της Κίνας. Από την προσοχή των ειδικών της ενδυματολογίας δεν διέλαθε η λεπτομέρεια ότι οι έξι από τους επτά φορούσαν κόκκινη γραβάτα, ο έβδομος προτίμησε μια μπλε. Το πρώτο συμπέρασμα των πολιτικών αναλυτών ήταν ότι χθες η Κίνα απέκτησε μια πιο συντηρητική και μεγαλύτερη σε ηλικία ηγεσία. Οι εννέα της Μόνιμης Επιτροπής, του οργάνου που ασκεί ντε φάκτο την εξουσία στη χώρα, έγιναν επτά για προφανείς λόγους συντονισμού. Κατά πάσα πιθανότητα, το σχήμα των εννέα που υιοθετήθηκε το 2002, όταν ανέλαβε την εξουσία ο Χου Τζιντάο, αποδείχθηκε δυσλειτουργικό στη λήψη αποφάσεων. Μπορεί οι επτά να συντονίζονται καλύτερα από τους εννέα και η μείωση των μελών της Μόνιμης Επιτροπής να διευρύνει τα περιθώρια συναίνεσης. Ωστόσο, η κατεύθυνση που θα δώσει το ανώτατο όργανο του κόμματος στη χώρα του Δράκου συνοδεύεται από ένα μεγάλο ερωτηματικό.
ΗΓΕΤΗΣ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ. Ο νέος ισχυρός άνδρας της Κίνας είναι από χθες ο Σι Τζινπίνγκ. Ο γιος του ήρωα της επανάστασης δεν ανέλαβε μόνο την ηγεσία του κόμματος αλλά και την ηγεσία του Στρατού. Ο απερχόμενος πρόεδρος Χου Τζιντάο τού παρέδωσε το πλήρες πακέτο εξουσίας. Ο πρώην πρόεδρος Τζιανγκ Ζεμίν τον φόρτωσε με μερικούς συντηρητικούς που ομνύουν στην παντοκρατορία του κόμματος και δεν έχουν καθόλου καλή άποψη για τη δυτικού τύπου δημοκρατία. Η ζυγαριά γέρνει προς τη δική τους πλευρά, είναι οι τέσσερις από τους επτά. Την έστω και οριακή επικράτησή τους επιβεβαιώνει το γεγονός ότι εκτός Μόνιμης Επιτροπής έμειναν δύο φαβορί που ανήκαν στο στρατόπεδο των μεταρρυθμιστών: ο Γουάνγκ Γιανγκ, επικεφαλής του κόμματος στην Γκουάνγκγκονγκ, και ο Λι Γιουαντσάο, επικεφαλής κομματικού οργάνου. Στους μεταρρυθμιστές της Μόνιμης Επιτροπής ωστόσο, περιλαμβάνονται ο Σι και ο μέλλων πρωθυπουργός Λι Κετσιάνγκ. Το νέο ηγετικό δίδυμο της Κίνας θα μπορούσε να φέρει τη ζυγαριά σε ισορροπία.
Είναι άγνωστο τι θα μπορούσε να σημαίνει αυτό σε επίπεδο πολιτικών μεταρρυθμίσεων. Στην ομιλία του με την οποία άνοιξε τις εργασίες του 18ου Συνεδρίου του Κόμματος την περασμένη εβδομάδα ο Χου Τζιντάο, την τελευταία του ως ηγέτη του ΚΚΚ, είχε επισημάνει την ανάγκη της μεταρρυθμιστικής οδού. Στην πρώτη του ομιλία χθες ως νέος ηγέτης του Κόμματος ο Σι Τζινπίνγκ δεν έκανε αναφορά σε αυτό. Εκείνοι που αναζητούν ενδείξεις αλλαγής, όμως, παρατήρησαν ότι ο Σι έσπασε με τη «σύντομη και περιεκτική» ομιλία του μια παράδοση σιωπής. Επισήμαναν επίσης ότι δεν αναφέρθηκε ούτε στους προκατόχους του. Από το βήμα της Μεγάλης Αίθουσας του Λαού ο νέος ηγέτης της Κίνας προειδοποίησε για τις «τεράστιες ευθύνες» που έχει να αντιμετωπίσει η νέα ηγετική ομάδα, ενώ αναφέρθηκε στις ανησυχίες που βαραίνουν την καθημερινότητα των απλών πολιτών, όπως είναι η υγεία, η εκπαίδευση, η σταθερή απασχόληση, το περιβάλλον. Επίσης δεν ξέχασε τον υπόλοιπο πλανήτη, ο οποίος θα τον άκουσε μάλλον ανακουφισμένος να λέει ότι «η Κίνα θα πρέπει να γνωρίσει καλύτερα τον κόσμο και ο κόσμος καλύτερα την Κίνα».
Αυτές δεν ήταν ασφαλώς οι προγραμματικές δηλώσεις του Σι. Οι αναλυτές επισήμαναν πάντως την απουσία μεγαλοστομιών, την άνεση αλλά και εκείνο το χαμόγελο που αποδεικνύει σαφέστατα ότι η Κίνα θα διανύσει την επόμενη δεκαετία στα χέρια ενός ηγέτη διαφορετικού είδους. Οπως σημείωναν οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», οι προσωπικές απόψεις του προέδρου μπορεί να μην έχουν μεγάλη σημασία σε ένα καθεστώς που μετά τον Μάο κυβερνά με βάση την αρχή της συναίνεσης. Η προσωπικότητα του ηγέτη όμως έπαιζε πάντοτε τεράστιο ρόλο. Της 18λεπτης ομιλίας, χωρίς ξύλινο κομματικό λόγο, προηγήθηκε η παρουσίαση των μελών της νέας Μόνιμης Επιτροπής από τον ίδιο τον Σι. Η άνεση επισημάνθηκε από την πρώτη στιγμή του τελετουργικού της παρουσίασης. Μένει να φανεί εάν ο Σι θα κερδίσει το στοίχημα των πολιτικών μεταρρυθμίσεων με την υποστήριξη του Λι Κετσιάνγκ, του μοναδικού από τα μέλη της Μόνιμης Επιτροπής που έχει εμπειρία ανοιχτής εκλογικής διαδικασίας.
Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. Τα πράγματα φαίνονται πιο εύκολα στο οικονομικό πεδίο, εκεί σχεδόν όλα τα μέλη της Μόνιμης Επιτροπής φαίνεται να διακατέχονται από μεταρρυθμιστικό οίστρο. Ο ίδιος άνεμος φαίνεται να πνέει στο Πολιτμπιρό, δεύτερο τη τάξει όργανο του κόμματος. Στη νέα του σύνθεση, το 25μελές όργανο έχει ελαφρώς μικρότερο μέσο όρο ηλικίας και δύο γυναίκες. Η Λιου Γιαντόνγκ, μοναδική εκπρόσωπος του γυναικείου φύλου στο Πολιτικό Γραφείο του 2007, απέκτησε παρέα.
Τον Μάρτιο παίρνει το τιμόνι
Ο νέος γενικός γραμματέας του ΚΚ Κίνας Σι Τζινπίνγκ θα αναλάβει τον Μάρτιο – οπότε θα συνεδρίασει η ολομέλεια της Βουλής – την προεδρία της χώρας από τον Χου Τζιντάο. Δεύτερος στην ιεραρχία και πρωθυπουργός θα είναι ο Λι Κετσιάνγκ, ο οποίος θα διαδεχθεί τον Γουέν Τζιαμπάο