[Δρόμοι] «Η καμπάνα…

… του ναού της Παρθένου Μαρίας καλεί πένθιμα, στον πρώτο σταθμό σε αυτό το ταξίδι, στην ενορία του Πόντε Κιάσο. Ο καλός ιερέας του Κόμο δεν υπάρχει πια. Στα περισσότερα από τα 78 χρόνια της ζωής του, ο Δον Ρέντσο ήταν ο φύλακας άγγελος των μεταναστών, των φτωχών, των περιθωριακών. Επεσε από το μαχαίρι ενός Μαροκινού που, λαθρομετανάστης, παράνομος, για χρόνια κυνηγημένος, έπαψε άξαφνα να ξεχωρίζει ποιος είναι εχθρός και ποιος φίλος, ποιο χέρι να δαγκώσει και ποιο να φιλήσει. “Κανένας δεν μπορεί να εμποδίσει τον πεινασμένο να ξεπεινάσει”, έγραφε ο Δον των μεταναστών στην τελευταία επιστολή του. “Ποιος άνθρωπος, ποιος νόμος, μπορεί να με εμποδίσει να βοηθήσω αυτά τα αδέσποτα πλάσματα;”».

Αυτά…

… έγραφε ο Ρούσσος Βρανάς στις 25 Ιανουαρίου 1999, στο πρώτο σημείωμά του για τους Δρόμους, σ’ αυτήν εδώ ακριβώς τη γωνιά. Διαδεχόταν τον Κώστα Γαλανόπουλο, που είχε αποχαιρετήσει τους αναγνώστες του μία εβδομάδα νωρίτερα, κι ήξερε ότι ο πήχης ήταν ψηλά, η κληρονομιά βαριά, η στήλη αποτελούσε σημείο αναφοράς στον ελληνικό Τύπο. Σεμνός αλλά μαχητικός, υποκειμενικός αλλά τίμιος, σοβαρός αλλά με οξυμμένη αίσθηση του χιούμορ, πεισματάρης αλλά με σπάνια ευαισθησία, ο Ρούσσος όχι μόνο κράτησε ψηλά το επίπεδο, αλλά άνοιξε δικούς του δρόμους «ανάμεσα στα στίγματα, τις στιγμές και τα σήματα που φέρνουν τον άνθρωπο πιο κοντά στον κόσμο, δηλαδή πιο κοντά στον εαυτό του». Οι δρόμοι ήταν ανώμαλοι και γεμάτοι λακκούβες. Εκείνος τους λείαινε.

Πέρασαν…

… σχεδόν δεκατέσσερα χρόνια από εκείνο το πρώτο κείμενο. Κι ο Ρούσσος, σαν άλλος Δον Ρέντσο, δεν έπαψε να υπερασπίζεται τους φτωχούς, τους αδύνατους και τους κυνηγημένους. Αριστος γνώστης και χειριστής της γλώσσας, παρέδιδε κάθε μέρα ένα κόσμημα. Ησασταν τυχεροί, φίλοι αναγνώστες. Αλλά πιο τυχεροί, πιστέψτε μας, ήμασταν εμείς, σ’ αυτό το τμήμα, σ’ αυτή την εφημερίδα, που τον είχαμε ανάμεσά μας, κι είχαμε το προνόμιο να μιλάμε μαζί του, να γελάμε, να συμφωνούμε, να τσακωνόμαστε, να ακούμε. Ακόμη και οι σιωπές του ήταν γοητευτικές.

«Ο κύριος…

… στόχος τους [της τρέχουσας σοδειάς των ευρωπαίων ηγετών] είναι να προστατέψουν τους δισεκατομμυριούχους, τις μεγάλες επιχειρήσεις και τις τράπεζες. Δικαιολογημένα λοιπόν, από άκρη σε άκρη στην Ευρωπαϊκή Ενωση, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν αυξημένη απόρριψη των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων από τους λαούς τους. Είναι σαν να σκέφτονται οι λαοί αυτό το απλό: αφού πάντα, σε πολέμους ή σε κρίσεις, εκείνοι που σώζουν τις χώρες είναι οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι, τότε τι μας χρειάζονται όλοι οι υπόλοιποι;». Ετσι τελείωναν οι τελευταίοι Δρόμοι, στις 9 του περασμένου Οκτωβρίου. Ο Ρούσσος ήταν πολύ καταβεβλημένος, αλλά επέμενε, έσφιγγε τα δόντια κι έγραφε, με το πάθος του ανθρώπου που αγαπά τη δουλειά του, πιστεύει σ’ αυτό που κάνει και υπερασπίζεται θαρραλέα τις απόψεις του. Δεν έμελλε να γράψει ξανά. Χθες έφυγε από κοντά μας. Το να πούμε ότι θα μας λείψει είναι ένας εύσχημος τρόπος να πνίξουμε τον λυγμό. Ο Ρούσσος θα το αποδοκίμαζε.