Τα μυστήρια του Πεκίνου

Σε συνθήκες άκρας μυστικότητας, ακριβώς έτσι όπως ξεκίνησαν πριν από μία εβδομάδα, ολοκληρώνονται σήμερα οι εργασίες του 18ου Συνεδρίου του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας. Μία από τις ελάχιστες ειδήσεις που πέρασε τις κλειστές πόρτες της Μεγάλης Αίθουσας του Λαού είναι ότι οι περίπου 2.300 σύνεδροι θα επιδοθούν σε μια μικρή άσκηση εσωκομματικής δημοκρατίας. Η νέα Κεντρική Επιτροπή του Κόμματος θα προκύψει από εκλογική διαδικασία, στην οποία οι υποψήφιοι είναι κατά τι περισσότεροι από τις θέσεις του οργάνου. Τα ακριβή νούμερα δεν έγιναν γνωστά, αλλά πληροφορίες αναφέρουν ότι στις λίστες που διανεμήθηκαν χθες στους συνέδρους αντιστοιχούσαν 108 υποψήφιοι ανά 100 θέσεις της Κεντρικής Επιτροπής. Τα περίπου 200 μέλη της θα εκλέξουν στη συνέχεια τα 25 μέλη του Πολίτμπιρο και τα εννέα ή επτά μέλη της Μόνιμης Επιτροπής, ανώτατου καθοδηγητικού οργάνου του Κόμματος που ασκεί de facto την εξουσία στην Κίνα. Από το Συνέδριο θα προκύψουν επίσης το πειθαρχικό όργανο του Κόμματος και η Κεντρική Στρατιωτική Επιτροπή, όργανο που εποπτεύει τα 2,3 εκατομμύρια μέλη του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού της Κίνας.

Από όλα τα πρόσωπα της πέμπτης γενιάς ηγετών της Κίνας τα μόνα γνωστά είναι δύο: ο νέος γενικός γραμματέας του Κόμματος κι επόμενος πρόεδρος της χώρας Σι Τζινπίνγκ και ο νέος πρωθυπουργός Λι Κετσιάνγκ. Η «στέψη» του νέου επικεφαλής του Κόμματος θα γίνει αύριο, ενώ καθήκοντα προέδρου θα αναλάβει τον προσεχή Μάρτιο. Αλλά η επιλογή του νέου ηγετικού διδύμου έχει γίνει από το 2007, στη διάρκεια του 17ου Συνεδρίου. Από την προσοχή των παρατηρητών δεν ξέφυγε μια βασική διαφορά κλίματος ανάμεσα στα δύο Συνέδρια. Πριν από πέντε χρόνια, η Κίνα προετοιμαζόταν πυρετωδώς για τη φιλοξενία των Ολυμπιακών Αγώνων του Πεκίνου. Με όλα τα βλέμματα στραμμένα επάνω του, το καθεστώς ήθελε να δείξει στον υπόλοιπο κόσμο ότι η Κίνα ήταν πλέον μια χώρα ανοικτή και εξωστρεφής. Το Συνέδριο του 2007 υποτίθεται ότι ήταν ένα απτό παράδειγμα αυτής της αλλαγής. Ανώτατοι αξιωματούχοι παραχωρούσαν συνεντεύξεις στους δυτικούς δημοσιογράφους, οι οποίοι ενθαρρύνονταν να θέτουν τις ερωτήσεις που ήθελαν. Το καθεστώς εμφανιζόταν πρόθυμο να παράσχει κάθε διευκόλυνση στα διεθνή μέσα ενημέρωσης.

Πέντε χρόνια από τότε, η υποδοχή είναι εμφανώς διαφορετική. Το 18ο Συνέδριο και η αλλαγή φρουράς στην ηγεσία της Κίνας πραγματοποιούνται στη σκιά τού μεγαλύτερου σκανδάλου των τελευταίων δεκαετιών, ενώ η διαφθορά, οι οικονομικές ανισότητες και η περιβαλλοντική μόλυνση αποτελούν ένα εκρηκτικό μείγμα που θα μπορούσε να τινάξει στον αέρα τις φιλοδοξίες της Κίνας. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, το καθεστώς επέστρεψε στην παλιά του εσωστρέφεια. Μπορεί το όνομα του νέου προέδρου να είναι γνωστό εδώ και πέντε χρόνια, αλλά ο ίδιος παραμένει μια αινιγματική φιγούρα. Η μάχη για τις θέσεις των ανώτατων οργάνων δεν δόθηκε ανάμεσα σε φαβορί και αουτσάιντερ, αλλά ανάμεσα σε μεταρρυθμιστές και σκληροπυρηνικούς. Στα 86 του χρόνια, ο πρώην πρόεδρος Τζιανγκ Ζεμίν είναι ο άνθρωπος που κινεί ακόμη τα νήματα – αλλά όχι τόσο ώστε να χαρίσει στον Λι Κετσιάνγκ την προεδρία όπως επιθυμούσε. Πίσω από τις κλειστές πόρτες της Μεγάλης Αίθουσας του Λαού παίχτηκε πιθανότατα ένα λεπτό παιχνίδι ισορροπιών. Είναι μια πρόοδος, αν λάβει υπόψη του κανείς ότι στο παρελθόν οι αλλαγές ηγεσίας στην Κίνα έχουν βαφτεί με αίμα.