«Καμία αξιόπιστη μέθοδος δεν μπορεί να δώσει βραχυπρόθεσμη σεισμική πρόβλεψη»

Παράλογη χαρακτηρίζουν οι έλληνες σεισμολόγοι την απόφαση του ιταλικού δικαστηρίου που καταδίκασε τους συναδέλφους τους για ανθρωποκτονία επειδή δεν κατάφεραν να προειδοποιήσουν επαρκώς για τον σεισμό στη Λ’Ακουιλα το 2009. Οπως εξηγούν, άλλωστε, στα «ΝΕΑ» δεν μπορεί να σταθεί μία τέτοια καταδίκη, όταν διεθνώς η επιστημονική κοινότητα έχει καταλήξει στο ότι δεν μπορεί να γίνει αξιόπιστη βραχυπρόθεσμη πρόβλεψη. Ποια είναι, λοιπόν, τα όρια της Σεισμολογίας; Πότε οι επιστήμονες, με βάση τα δεδομένα και τα «όπλα» που έχουν στη διάθεσή τους, μπορούν να προειδοποιήσουν ή να καθησυχάσουν τους πολίτες;

«Ο σεισμολόγος δεν μπορεί να κάνει ούτε το ένα ούτε το άλλο. Ακόμη κι αν έχει κάποια δεδομένα και στοιχεία, αυτά μπορεί να αλλάξουν απότομα», τονίζει στα «ΝΕΑ» ο αναπληρωτής καθηγητής Σεισμολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Βασίλης Καρακώστας. Προσθέτει πως καθήκον του κάθε επιστήμονα είναι να ενημερώσει το αντίστοιχο θεσμικό φορέα ή όργανο. «Τα ρήματα “πιστεύω” ή “διαισθάνομαι” δεν χωράνε στην επιστήμη της Σεισμολογίας. Ο σεισμολόγος φυσικά μπορεί να κάνει μία εκτίμηση στον κόσμο, καθώς με αυτόν τον τρόπο δεν θα ακούει φήμες, που δεν έχουν και κάποια επιστημονική βάση. Δεν έχουμε, όμως, τον θεσμικό ρόλο να πούμε στους πολίτες τι να κάνουν, αυτό είναι δουλειά της πολιτείας», σημειώνει ο κ. Καρακώστας, ο οποίος είναι και μέλος του επιστημονικού προσωπικού στον Σεισμολογικό Σταθμό του ΑΠΘ.

Καμία αξιόπιστη μέθοδος δεν μπορεί να δώσει βραχυπρόθεσμη σεισμική πρόβλεψη, υπογραμμίζει από την πλευρά του ο γεωλόγος, διευθυντής Ερευνών στο Γεωδυναμικό Ινστιτούτο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και μέλος του ΔΣ του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (ΟΑΣΠ) Θανάσης Γκανάς. «Εάν ένας σεισμολόγος έχει κάποια πρόβλεψη, βάσει επιστημονικών δεδομένων και έπειτα από έρευνα, τότε η διαδικασία που πρέπει να ακολουθήσει είναι να στείλει ένα έγγραφο στον ΟΑΣΠ. Από εκεί και πέρα η μόνιμη επιτροπή εκτίμησης σεισμών θα κάνει την αξιολόγηση για το αν είναι σοβαρή η πρόβλεψη, κι ανάλογα θα ληφθούν προληπτικά μέτρα. Τα στοιχεία που πρέπει να έχει ένα τέτοιο έγγραφο είναι ο ακριβής χρόνος του σεισμού, το μέγεθος καθώς και το επίκεντρο. Είναι χαρακτηριστικό πάντως πως 99% των προβλέψεων που φτάνουν στον ΟΑΣΠ δεν έχουν τα απαραίτητα επιστημονικά δεδομένα κι ως εκ τούτου οι περισσότερες είναι αποτυχημένες», προσθέτει.

Οδηγίες. Αρκετές φορές στο παρελθόν ο ΟΑΣΠ έχει δώσει οδηγίες στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και στην κεντρική διοίκηση στην Ελλάδα να είναι προετοιμασμένες για το ενδεχόμενο ενός σεισμού. Οπως εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο διευθυντής του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου του Αστεροσκοπείου Αθηνών, καθηγητής Σεισμολογίας, πρόεδρος στην Μόνιμη Ειδική Επιτροπή Εκτίμησης Σεισμικής Επικινδυνότητας και Αξιολόγησης Σεισμικού Κινδύνου, Κωνσταντίνος Μακρόπουλος, αυτό γίνεται όταν ο ΟΑΣΠ διαθέτει τα λεγόμενα πρόδρομα επιστημονικά στοιχεία ή ενόργανες μετρήσεις που δείχνουν σεισμική έξαρση σε μία περιοχή. Αλλά η διαδικασία γίνεται πολύ προσεκτικά. «Τότε ειδοποιείται αρμοδίως και με εμπιστευτικό τρόπο η Τοπική Αυτοδιοίκηση, με τρόπο που να μην σπέρνει τον πανικό. Αποστέλλεται δηλαδή ένα warning, μία ειδοποίηση. Ούτε λέμε ότι θα γίνει σεισμός, διότι δεν είμαστε σίγουροι ότι θα γίνει».

Ο κ. Μακρόπουλος σημειώνει πάντως πως η εκκένωση μίας πόλης πριν από σεισμό είναι αδύνατη. «Ουδείς μπορεί να το κάνει. Τι θα γινόταν αν εκκενωνόταν μία πόλη και τελικά δεν είχαμε σεισμική δόνηση; Θα υφίστατο οικονομική καταστροφή».

Στο ίδιο μήκος κύματος ο πολιτικός μηχανικός – ομότιμος καθηγητής Αντισεισμικής Τεχνολογίας του ΕΜΠ Παναγιώτης Καρύδης, πρώην μέλος της επιτροπής εκτίμησης σεισμικού κινδύνου, αναφέρει ότι «αν δεν έχεις ειδικές περιοχές όπου θα καταφύγει ο κόσμος πού θα πάνε οι πολίτες; Συνεπώς, αν δεν υπάρχει καλή οργάνωση, η πιο ασφαλής οδός είναι να δώσεις οδηγίες στην κρατική μηχανή να βρίσκεται σε ετοιμότητα. Για παράδειγμα να κοιτάξει κάποια κτίρια. Αυτό είχαμε κάνει παλαιότερα στα Ιόνια νησιά. Είχαμε δώσει οδηγίες στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και στους αρμόδιους της περιοχής να ελέγξουν κάποιους δρόμους, λιμάνια, να έχουν σκηνές». Ο καθηγητής προσθέτει πως λόγω της ιδιοσυγκρασίας και του αυθορμητισμού των ανθρώπων – ειδικά σε περιοχές όπως της Μεσογείου – μπορεί να προκληθούν τραυματισμοί και προβλήματα κατά τη διάρκεια της εκκένωσης.

Το σημαντικό είναι, τονίζει ο κ. Καρύδης, να ελέγχονται τα κτίρια, να συντηρούνται. «Πάντα οι πολίτες σε ατομικό επίπεδο πρέπει να ελέγχουν το κτίριό τους, το γραφείο όπου εργάζονται».