[Αποψη] Το φαινόμενο της χιονοστιβάδας και το σπιράλ θανάτου

Την περίοδο 2000-2008 η ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ της ελληνικής οικονομίας κυμαινόταν κατά μέσο όρο γύρω από το 7,3%, ενώ η τεράστια παγκόσμια μόχλευση (επενδύσεις και με δανεικά) οδήγησε τους επενδυτές να αγοράσουν εύκολα «ό,τι κινούνταν», με αποτέλεσμα η χώρα να απολαμβάνει επιτόκια δανεισμού μόλις 0,30% υψηλότερα των αντίστοιχων της Γερμανίας. Καθώς το ονομαστικό ΑΕΠ ήταν υψηλό και τα επιτόκια δανεισμού ήταν καθηλωμένα, η διαφορά του επιτοκίου από τον ρυθμό μεταβολής του ΑΕΠ οδηγούσε σε μείωση του λόγου του δημοσίου χρέους προς το ΑΕΠ κατά 0,9% ετησίως. Παρά το γεγονός, ωστόσο, ότι το χρέος της Ελλάδας τα τελευταία 30 χρόνια είχε υπερτριπλασιαστεί σε εκείνες τις καλές ημέρες, η χώρα δεν κατέβαλλε καμία προσπάθεια να περιορίσει τα ελλείμματα ώστε να οχυρωθεί από μελλοντικές κακοτοπιές. Υστερα ήρθε η κατάρρευση της ελληνικής οικονομίας και η χώρα, όπως εξηγούν οι οικονομολόγοι, βρέθηκε αντιμέτωπη με το  «φαινόμενο της χιονοστιβάδας» το οποίο περιγράφει πώς ο λόγος του δημοσίου χρέους προς το ΑΕΠ μπορεί να αυξάνεται ακόμη και όταν το πρωτογενές έλλειμμα (δημοσιονομικό έλλειμμα μείον τόκοι) είναι μηδενικό, δηλαδή ακόμη και αν δεν υπάρχει νέος δανεισμός του Δημοσίου. Οταν ο ρυθμός μεταβολής του ονομαστικού ΑΕΠ γίνει μικρότερος από το επιτόκιο, ο λόγος δημοσίου χρέους προς το ΑΕΠ μεγαλώνει καθώς ο αριθμητής αυξάνεται ταχύτερα από τον παρονομαστή. Σήμερα πάλι, όπως διαπιστώνουν οικονομολόγοι και αναλυτές, η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα «σπιράλ θανάτου», καθώς σωρευτική ύφεση κυμαίνεται γύρω από το 25%, ενώ το νέο πακέτο δημοσιονομικών μέτρων για την περίοδο 2013-2014 αναμένεται να έχει νέες υφεσιακές επιπτώσεις στην οικονομία, τουλάχιστον κατά την αρχική φάση εφαρμογής του, καθώς ο κύριος όγκος των νέων μέτρων στοχεύει σε περαιτέρω μείωση μισθών, συντάξεων και επιδομάτων. Τα μέτρα λιτότητας όμως πιέζουν την αγορά και έτσι αυξάνεται το έλλειμμα αλλά και τα χρέη, με συνέπεια να είναι απαραίτητες μεγαλύτερες περικοπές. Καμία λιτότητα εξάλλου δεν είναι δυνατόν να λειτουργήσει αν η οικονομία δεν βρει πάλι τον δρόμο τής  ανάπτυξης. Ετσι οι εταίροι και δανειστές θα πρέπει κινηθούν προς την κατεύθυνση αρχικώς της εξάλειψης της κινδυνολογίας για τις πιθανότητες επιστροφής της Ελλάδας στη δραχμή, σε έναν συμβιβασμό σχετικά με τη βιωσιμότητα του χρέους, ενώ επιτακτική είναι η ανάγκη η δημοσιονομική προσαρμογή να συνδυαστεί με αναπτυξιακά μέτρα ώστε το μείγμα πολιτικής να βελτιώσει τις προσδοκίες, να αντιστρέψει το αρνητικό κλίμα βγάζοντας ουσιαστικά τη χώρα από τη στενωπό.