«Η λιτότητα σαμποτάρει τις μεταρρυθμίσεις στην Ελλάδα»

Κρατήστε μικρό καλάθι για τα αποτελέσματα του αυριανού ευρωπαϊκού Συμβουλίου Κορυφής παροτρύνει ο Σόνι Καπούρ, πνευματικός πατέρας του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF) και ειδικός σύμβουλος του γερμανικού υπουργείου Οικονομικών και του G20 σε αποκλειστική συνέντευξη που παραχώρησε στα «ΝΕΑ». Ο διευθύνων σύμβουλος της Re-Define, του οικονομικού think tank που εδρεύει στις Βρυξέλλες και παρέχει συμβουλευτικές υπηρεσίες στα κράτη της ΕΕ, επισημαίνει ότι η ελληνική κρίση θα ξεπεραστεί μόνον όταν η ευρωζώνη αναγνωρίσει την πραγματικότητα και ακυρώσει μέρος του ελληνικού χρέους. Τέλος, χαρακτηρίζει τα προγράμματα που μέχρι στιγμής έχει εφαρμόσει η τρόικα «επιεικώς ελαττωματικά».

Κύριε Καπούρ, θεωρείτε πως το αυριανό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα λάβει αποφάσεις για την ταχύτερη υλοποίηση του ενιαίου τραπεζικού συστήματος και για μια ισχυρότερη δημοσιονομική ένωση;

Φοβάμαι ότι αυτή η Σύνοδος Κορυφής των ηγετών της ευρωζώνης, όπως άλλωστε και όσες προηγήθηκαν, δεν θα αποδειχθεί καθοριστική. Θεωρώ εξάλλου απίθανο να ληφθεί οποιαδήποτε απόφαση προς την κατεύθυνση της τραπεζικής ή δημοσιονομικής ενοποίησης, παρότι αυτή είναι αναγκαία για την αντιμετώπιση της κρίσης που διαρκώς βαθαίνει.

Δεδομένης της ανάγκης να υπάρξει έλεγχος της ύφεσης στην ευρωζώνη και να αποτραπεί η διάχυση της κρίσης που πυροδοτεί ανησυχίες για τη συνοχή της ζώνης του ευρώ, ποιες θεωρείτε ότι είναι οι ευκαιρίες που πρέπει να αξιοποιήσουν αύριο οι ηγέτες της ευρωζώνης;

Πιστεύω ότι η πρόσφατη μεταστροφή του ΔΝΤ στο θέμα των επιπτώσεων της λιτότητας δίνει τους ηγέτες της ευρωζώνης την τέλεια δικαιολογία – διασώζοντας ταυτόχρονα τα προσχήματα – να αντιστρέψουν τη στρατηγική λιτότητας στην οποία ευλαβικά έχουν προσηλωθεί και να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα της ευρωζώνης τόσο στην Ελλάδα όσο και στις άλλες χώρες.

Στο πλαίσιο αυτό θα μπορούσαν να ανακοινώσουν μια πολυετή παράταση των προθεσμιών για την επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων, αλλά και πανευρωπαϊκές δράσεις για τον περιορισμό της φοροδιαφυγής και της φοροαποφυγής ή ένα σχέδιο για την επιτάχυνση σε πανευρωπαϊκό επίπεδο των επενδύσεων σε υποδομές. Ολα τα προαναφερθέντα θα βοηθούσαν στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στην ευρωζώνη και θα παρείχαν στήριξη και στην ελληνική οικονομία.

Κατά τη γνώμη σας, ποιες είναι οι αναγκαίες βραχυπρόθεσμες προτεραιότητες που θα πρέπει να βρεθούν στο επίκεντρο της Συνόδου Κορυφής;

Θα πρέπει να αναζητηθεί μια αξιόπιστη στρατηγική για την ανάπτυξη και την απασχόληση, βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα, καθώς και ένα πλήρες και συνεκτικό σχέδιο για τη χρηματοδότηση των αναγκών των κρατών-μελών της ευρωζώνης για τα επόμενα τρία-πέντε χρόνια. Αυτά θα πρέπει να βρεθούν στο επίκεντρο της Συνόδου Κορυφής.

Πιστεύετε ότι το νέο πρόγραμμα αγοράς ομολόγων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας – Outright Monetary Transactions – και η παράλληλη ενεργοποίηση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM) θα έχουν την «επιχειρησιακή ικανότητα» να καθησυχάσουν τις αγορές μεσοπρόθεσμα;

Αναμφίβολα η απόφαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να παρέμβει στις αγορές με τρόπο που μπορεί να ερμηνευτεί ως «απεριόριστος» ήταν άνευ προηγουμένου και έχει ήδη συμβάλει στον κατευνασμό των αγορών. Αλλά τόσο η ΕΚΤ όσο και ο ESM δεν επαρκούν για να αντιμετωπίσουν τα βαθύτερα προβλήματα της ευρωζώνης, ιδιαίτερα όσο η ανάπτυξη δεν αποκαθίσταται στις χώρες που επηρεάζονται περισσότερο από την κρίση. Η ΕΚΤ μπορεί να αγοράσει χρόνο, αλλά τίποτε περισσότερο.

Πολλοί οικονομολόγοι εκτιμούν ότι η ύφεση έχει αδρανοποιήσει – εξουδετερώσει την αποτελεσματικότητα διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που είναι απαραίτητες για την τόνωση της ανάπτυξης και της απασχόλησης. Συμφωνείτε;

Οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις λειτουργούν καλύτερα σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης ζήτησης. Να σας αναφέρω ένα παράδειγμα από την ελληνική πραγματικότητα. Η απελευθέρωση της χορήγησης αδειών ταξί στην Αθήνα είναι χρήσιμη μόνο αν οδηγεί σε ανταγωνισμό μέσω των νεοεισερχομένων. Αλλά αν το συνολικό μέγεθος της αγοράς συνεχίσει να συρρικνώνεται, δεν θα υπάρξει αύξηση του ανταγωνισμού. Επίσης, έχει καταδειχθεί ότι η λιτότητα μειώνει τη διάθεση αλλά και την ικανότητα των διαφόρων θεσμών να εφαρμόζουν και να ολοκληρώνουν διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.

Πώς θα περιγράφατε την ιδανική λύση για τα προβλήματα της Ελλάδας; Θα μπορούσε να έχει τη μορφή της παράτασης της αποπληρωμής των δανείων που έχει λάβει από τον επίσημο τομέα ή της μείωσης των επιτοκίων των δανείων αυτών;

Οσο πιο γρήγορα η ευρωζώνη αναγνωρίσει την πραγματικότητα και ακυρώσει μέρος του χρέους που η Ελλάδα οφείλει στα κράτη της ζώνης του ευρώ και στην ΕΚΤ, τόσο το καλύτερο. Ωστόσο αυτό είναι προς το παρόν πολιτικά «δηλητηριώδες». Για να γίνω ακόμη πιο συγκεκριμένος, η μείωση των επιτοκίων των δανείων του επίσημου τομέα και η παράταση της αποπληρωμής τους απλώς δεν αρκούν για να ξεπεραστούν τα σημερινά προβλήματα.

Η ιστορία της Ισπανίας καταδεικνύει ότι τα προβλήματα της ευρωζώνης είναι πολύ βαθύτερα από ό,τι η υπερχρέωση ή οι απείθαρχες δημοσιονομικά κυβερνήσεις. Πιστεύετε ότι στην περίπτωση της Ισπανίας θα πρέπει να υπάρξει μια διαφορετική προσέγγιση; Είναι αναπόφευκτη η επίσκεψη της τρόικας στην Ισπανία;

Η προσέγγιση της τρόικας και τα προγράμματα που έχει μέχρι στιγμής εφαρμόσει αποδεικνύονται επιεικώς ελαττωματικά. Αυτή η προσέγγιση πρέπει να αναθεωρηθεί όχι μόνο για την Ισπανία, αλλά και για τις χώρες που ήδη βρίσκονται σε τέτοια προγράμματα.

Πιστεύετε ότι οι επικείμενες γερμανικές εκλογές είναι ένας παράγοντας που επηρεάζει τις αποφάσεις για το μέλλον του ευρώ;

Η κρίση έχει πλέον βαθιές οικονομικές και πολιτικές διαστάσεις. Είναι αναπόφευκτο ότι οι επικείμενες γερμανικές εκλογές, αλλά και οι εκλογικές αναμετρήσεις σε άλλες χώρες θα επηρεάσουν τις αποφάσεις για το μέλλον του ευρώ.